21 Şubat 1952 günü Bangladeş'in başkenti Daka'da, Bengal Dil Hareketi mensubu birçok öğrenci, kendi dilleriyle yazabilme ve Pakistan'ın Bengal dilini de resmi dil olarak tanıması talepleriyle yapılan bir protesto sırasında öldürülmüşlerdir. UNESCO tarafından 17 Kasım 1999 da günün anlam ve önemine binaen asıl adı Anadil Hareketi Günü olan 21 Şubat "Uluslararası Anadil Günü” olarak ilan edilmiştir. Bu gün tüm dünyada anadilleri yasaklanan, sınırlandırılan ya da tasfiye edilmeye çalışılan tüm halklar için oldukça önemli bir gündür.
UNESCO’nun hazırladığı diller atlasına göre UNESCO’nun kurucu üyelerinden olan Türkiye’de de maalesef bazı diller yok olmuş, bazı diller ise yok olma tehlikesi altındadır. Bunda Türkiye’de yıllardır uygulana gelen yasakçı politikaların ve resmi dil olan Türkçe dışında, konuşulan dillerin kamusal alandaki var olma hakkının gasp edilmesi gibi sebepler de etkili olmuştur. Bir dilin yasaklanması ya da yok sayılması o dili konuşan vatandaşların, halkların kimliğini, kişiliğini ve statü taleplerini reddetmek anlamına gelmektedir.
Türkiye’de, Türkçe dışında, başta Kürtçe olmak üzere hiçbir dil, herhangi bir yasal statüyle güvence altına alınmış değildir. Bunda Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'ni imzalarken çocukların eğitim, ifade özgürlüğü, kendi kültürünü yaşatma ve kendi dilini kullanma haklarını da içeren 17, 29 Ve 30. maddelerine koyduğu şerhi hâlâ kaldırmamış olmasının büyük bir payı olduğu unutulmamalıdır. Başta kamu hizmetleri olmak üzere her alanda anadillerin kullanımı önündeki bütün yasaklar, sınırlandırılmalar kaldırılmalı, çözüm süreciyle yapılan kısmi iyileştirmeler anayasal güvence altına alınmalıdır.
Mazlumder Diyarbekir Şubesi olarak, anadilinin konuşulmasının, yaşatılmasının o dille oluşan kültürel birikimin gelecek kuşaklara aktarılmasının olmazsa olmaz şartlarından birinin “Anadilde Eğitimin” hakkı olduğunu düşünüyoruz. Ve bölgemizde tüm şiddetiyle devam eden savaş halinden ve bitirilen “çözüm süreci”nden bağımsız olarak bu hakkın verilmesinin yükümlülük olduğunu bir kez daha ifade ediyoruz.
Çocukların temel haklarından olan “Eğitim Hakkı”nın; “Renklerin ve dillerin farklılığının birer ayet olduğu” şiarıyla 20 Kasım 2015 Dünya Çocuk Hakları gününde başlatmış olduğumuz “Anadilde Eğitim Haktır” kampanyamızı 21 Şubat Uluslararası Anadil Gününde bir kez daha buradan kamuoyuyla paylaşmak istiyoruz.
ANADİLDE EĞİTİM HAKTIR, VERMEK YÜKÜMLÜLÜKTÜR!
Talebimiz, başta eğitim-öğretim hizmetlerinde tepeden dayatmacılığa zemin olan Tevhid-i Tedrisat Kanunun kaldırılması ve Anayasanın 42. maddesinde geçen; “Türkçeden başka hiçbir dil, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana dilleri olarak okutulamaz ve öğretilemez.” şeklindeki hükmün yeniden düzenlenmesidir.
MAZLUMDER, eğitimde devlet tekelinin kaldırılarak adil, özgür bir gelecek için eğitim sisteminin özgürleştirilmesini ve talep eden her toplumun “anadilinde “ eğitim alması gerektiğini savunmakta, bu beklentiyi paylaşan herkesi kampanyasına güç katmaya çağırmaktadır!
Roja Navneteweyî ya Zimanê Zikmakî
Roja Navneteweyî ya Zimanê Zikmakî her sal 21ê sibatê tê pîrozkirin. Ev roj, di sala 1999an de ji aliyê UNESCOyê hat pejirandin û bi seremonîyekî hat ragihandin. Ev roj her sal li seranserê cîhanê bi çalakiyên pirrengî tê pîrozkirin.
Di jiyana mirovê de bûyerekê herî girîng ziman e. Heke ziman tune be, mirov weke însanê nîvî dimîne. Ji ber vê divê em jî bala xwe bidin li ser zimanê zikmakî.
Komara Tirkiye ji damezrandinê pê ve li Tirkiyeyê xeynî zimanê tirkî, ji tu zimanê re heqê jiyanê neda. Zimanên miletên “din” qedexe kir û ji wê pê ve jî rê neda ku ew zimanên miletan di civatê de bên bikaranîn. Em dizanin ku ew kiryar zilm bû, tehdayî bû. Bi taybetî zimanê kurdî derdê vî biryarê gelek kişand.
Va ye çend sal e ku hikûmeta mewcûd ji ber rakirina vê zilmê hinek pêngavan davêje. Lê mixabin em dibînin ku van pêngavan hinek weke dilgermkirinê ne, ji dil nîn in û ne samîmî ne jî. Ku em mînakekî rojane bigerin “Dibistana Seretayî ya Ali Erel” derdikeve pêşiya me. Vî dibistan ji ber ku weke dibistanên seretayî kar pê dibe çend rojan berê ji aliyên walîtiyê hat girtin. Dewlet hem bi xwe mafê perwerdehiyê bi dadî nayne cih hem jî yên ku bi xwe vî karî dikin ji wan re dibe asteng.
Perwerdehî mafekî mirovî ye. Û pêwist e ku bi zimanê zikmakî bê kirin. Em dixwazin ku pêşî zarokên me ji dibistana seretayî heta zaningehê bi zimanê xwe ango bi zimanê kurdî bên perwerdekirin û zimanên xwe jibîrnekin. Ew pêngava yekem e. Ji wî pê ve navên cih û warê Kurdan lê bên vegerandin. Lewra mirov eslê xwe de çi bibe, divê navê cihê ku tê de dijî yan jî ji dayik bû ew bibe. Ku wisa nebe mirov ji eslê xwe dûr dikeve û gava ku ji eslê xwe dûr bikeve ji çanda xwe, ji dîroka xwe û ji bav û dayika xwe jî dûr dikeve. Pişt re jî dibe mirovek din.
Îro roja zimanê zikmakî ye. Sedema vê em weke Komeleya Mafên Mirovan û Piştgiriya Bi Mazlûman re, dibêjin ku ziman rûmetên miletan in. Lewma divê taca seran bibin û tu kesî jî wan neke mehkûm û hêsîr. Herkes bi dile xwe bi zimanê xwe yê zikmakî bipeyive, bikene, guhdarî bike, bibe perwerde û bi zimanê xwe xewnan bibine…
