Çin işgali altındaki Doğu Türkistan / Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde yaşan Uygur Türkleri, farklı dini ve etnik kökene sahip olmaları nedeniyle yıllardır baskı altındadır. Uygurlar, farklı yöntemlerle zulme, sistematik ve geniş çaplı insan hakları ihlallerine maruz kalmaktadır. Çin devleti, dini veya etnik özelliklerini ön plana çıkaran, muhalif siyasi görüş ifade eden kişileri “ayrılıkçı terörist” olarak ilan etmekte ve işkence veya idam gibi ağır zulümler uygulamaktadır.
Çin devletinin zulmünden kaçan binlerce Uygur farklı ülkelere sığınmaya devam etmektedir. Çin’in Doğu Türkistan’daki yüksek güvenlikli önlemleri nedeniyle, Uygur mülteciler binlerce kilometreyi yaklaşık 6 aylık sürelerde aşarak Güneydoğu Asya ülkelerine (Kamboçya, Vietnam, Tayland ve Malezya) sığınabilmektedir. Sığınma hakkı arayan Uygurların; sığındıkları ülkeler tarafından Çin’e iade edilmesi veya zorla sınır dışı gibi geri gönderme olaylarında, Çin devleti tarafından çoğunlukla kurşuna dizildikleri veya o kişilerden bir daha haber alınamadığı bilinmektedir.
Tayland devleti; kendisine sığınan Uygur mültecilerden 109 kişiyi, 9 Temmuz 2015 tarihinde, başlarına çuval geçirerek, Çin’e zorla göndermiş ve Çin makamlarına teslim etmiştir. Tayland Devleti; tarafı olup, uymakla yükümlü olduğu “Birleşmiş Milletler İşkenceye Karşı Sözleşme” hükümlerini ihlal etmiştir. Tayland yetkilileri, başlarına çuval geçirerek Çin’e zorla geri gönderdiği Uygur mültecilerin akıbetinden, ölümlerinden ve kaybolmalarından bizzat sorumludur.
Hiç kimse, insanları zulme, işkence ve benzeri kötü muamelelere maruz kalacağı bir yere zorla gönderemez. İnsanların, zulüm ve işkenceye ile kötü muameleye maruz kalacağı yere zorla geri gönderilmemesi (non-refoulement) kuralı, devletler için bağlayıcı ve emredicidir.
Tayland Devleti, kendisinden sığınma isteyen mültecileri, zorla geri göndererek hem geleneksel hem de modern uluslararası hukukta yasaklanmış olan zulümden kaçanları zorla geri göndermeme kuralını çiğnemiştir. Kim olursa olsun, hangi devlet yaparsa yapsın, devletlerarası siyasi ilişkileri veya ekonomik çıkarları korumak adına insanların hayatlarını ve özgürlüklerini hiçe saymak zalimce, insan onurunu ve insan haklarını hiçe sayan bir davranıştır.
Sığınma suç değildir. Temel bir insan hakkıdır. Tayland Devleti’nin, Uygur mültecileri başlarına çuval geçirerek, göğüs ve sırtlarına büyükçe numara yazarak, polis eşliğinde Çin’e geri göndermesini, sığınmacılara azılı bir suçluymuş gibi muamele etmesini kınıyoruz.
Bunun yanında, Tayland’ın Uygur mültecileri Çin’e teslim etmesi nedeniyle, gösterilen tepki sırasında Tayland’ın İstanbul Başkonsolosluğu’na girilerek Başkonsolosluğa zarar verilmesini ve beraberinde çekik gözlü turistlere yönelik saldırıları doğru bulmadığımızı belirtmek istiyoruz.
Ayrıca, Çin devletinin, işgal ettiği Doğu Türkistan’da yıllardır sistematik insan hakları ihlalleri yapmasına ve bu konuda uluslararası kuruluşların raporlarına, on binlerce Uygur’un mülteci olmasına rağmen, Türkiye’de yazılı-görsel sosyal medya üzerinden çarpıtma haberlerin yayınlanması ve Çin ‘in zulüm politikalarının gizlenmeye çalışılması tarafımızca endişe ile izlenmektedir.
MAZLUMDER olarak;
Tayland’ı, Çin’e zorla gönderdiği 109 Uygur mültecinin akıbetini araştırmaya; işkence veya ölüm cezasına, zorla kaybettirilmeye, yargısız infaza uğramamaları için harekete geçmeye; mültecileri zorla geri gönderme uygulamasına son vermeye çağırıyoruz.
Birleşmiş Milletleri, uluslararası hukuka aykırı geri gönderme uygulamasının durdurulması için harekete geçmeye ve uluslararası insan hakları örgütlerini Doğu Türkistanlı mültecilerin bu durumunu yerinde gözlemlemeye ve gerekli kamuoyunu oluşturmaya davet ediyoruz.
MAZLUMDER Mülteci Hakları Merkezi
