6 Mayıs 1999
MAZLUMDER KOSOVA GÖZLEM RAPORU
GİRİŞ
İnsan Hakları ve Mazlumlar İçin Dayanışma Derneği MAZLUMDER, 1998 yılı başlarında, Balkan Komitesi Kosova İzleme Grubu oluşturarak, Kosova'da yaşanan insan hakları ihlallerini izlemeye almış ve konuyla ilgili olarak çeşitli yollarla kamuoyunu bilgilendirmeye çalışılmıştır. Tüm dünyanın gözleri önünde Kosova'da bugün yaşanan insanlık bugün yaşanan insanlık suçları hakkında, 1998 yılı başından itibaren MAZLUMDER, ulusal ve uluslar arası kamuoyuna endişelerini açıklamıştır. Son olarak; Genel Başkan Yılmaz Ensaroğlu başkanlığında oluşturulan ve aralarında Genel Başkan Yardımcısı ve Kosova İzleme Grubu Başkanı Osman Yurt ile Bursa Şube Başkanı Rıfat Bakan'ın da bulunduğu MAZLUMDER Kosova Gözlem Heyeti, 21 Nisan 1999 günü Makedonya ve Arnavutluk'ta incelemelerde bulunmak üzere hareket etmiş ve 30 Nisan 1999 günü de Türkiye'ye dönmüştür.
MAZLUMDER Kosova Gözlem Heyeti, önce Makedonya'ya gitmiş ve Kumanova, Üsküp, Tetova (Kalkandelen) ve Gostivar kent merkezleriyle Stankovac ve Türk Kızılayı'nın Boyana mülteci kamplarında incelemelerde bulunmuştur. Ayrıca Makedonya koalisyon hükümeti ortaklarından Demokrat Arnavutlar Partisi Genel Başkanı Arben Caferi, Demokratik Eylem Partisi Genel Başkanı Kenan Mazlami ve Genel Sekreter Av. Salih Murat, Türk Kızılayı yetkilileri, B.M.M.Y.K. Makedonya Koordinatörlerinden Janak Upadhyay, Uluslararası Af Örgütü araştırmacıları, El Hilal Yardımlaşma Teşkilatı Genel Başkanı Abdurrauf Pruthi, Genel Başkanı Yardımcısı Avni Engüllü, Genel Sekreter Behidjudin Shehabi, El Hilal Gostivar Şubesi yetkilileri, İnsani Yardım Teşkilatı İyilik Başağı Genel Başkanı Kadri İrisi ve merkezi Almanya'da bulunan ve aynı günlerde incelemelerde bulunmak üzere Makedonya'ya gelen Human Dignty and Rights Örgütü Genel Başkanı Recep Karagöz ve çok sayıda Kosovalı mülteci ile görüşmeler yapmıştır.
Daha sonra Arnavutluk'a giden MAZLUMDER Heyeti, Türk Kızılayı'nın Elbasan'daki kamp yetkilileri ve bazı mültecilerle, Tiran'da Kosova Savunma Bakanı Halil Bicaj, Savunma Bakanlığı Danışmanlarından Fuad Ramiqi, Kosova'nın Arnavutluk Büyükelçisi İlaz Ramajli, Arnavutluk'ta yaygın örgütlenmiş olan Kosova İnsani Yardım Kuruluşu Ulpiana yetkilileri ve camilerde, evlerde, spor salonlarında kalan çok sayıda Kosovalı mülteci ile görüşmeler yapmıştır. Ayrıca her iki ülkede bulunan pek çok Türk gazeteci ile de görüşmeler yapan MAZLUMDER Heyeti, Türkiye'ye döndükten sonra da Kırklareli'nde bulunan Gazi Osman Paşa Misafirhanesi'ni ziyaret etmiştir.
GÖZLEM VE TESBİTLER
Kosova'da Yaşananlar
1. Kosova'nın içinden sağlıklı haber alınamamaktadır. Tek haber kaynağını, yeni gelen mülteciler oluşturmaktadır. Farklı yerlerden sürülmüş ültecilerle yapılan tüm görüşmelerde, Sırp askerlerinin ve paramiliter güçlerinin, her yerde genel olarak erkekleri alıkoyup, kadınları, yaşlıları ve çocukları sürdükleri öğrenilmiştir. Görüşülen mülteciler, Sırpların, Kosova'nın birçok yerinde Tecavüz Kampları, Katliam Kampları, Cakovita'da ise Tecavüz ve Katliam Kampları oluşturduklarını dile getirmişlerdir. Uluslararası gözlemciler de bunları doğrulamaktadır.
2. Kosova'da henüz çıkamamış olan beşyüz binden fazla kişi, yerlerini terkederek dağlarda, ormanlarda saklanmaktadırlar ve bunların gıda ve sağlık sorunlarının, gittikçe vahim bir hal almaya başladığı ifade edilmektedir. Bunlar arasında açlıktan ölümler başlamış bulunmaktadır. Nitekim heyetimizin Arnavutluk'ta bulunduğu sırada, Priştine yakınlarında 19 kişinin açlıktan öldüğü haberi ulaşmıştır.
3. Mülteciler; Sırp askerlerinin, 10 dakika içinde evlerini boşaltmalarını ve hazırlanan otobüslerle ülkeyi terketmelerini istediklerini, üzerlerindeki tüm para ve altınları gasbettiklerini, kimi yerlerde çocuk başına 100 Mark, pasaportu olmayanlardan da biner Mark istediklerini, bu paraları veremeyenlerin çıkışana izin vermediklerini ve yol üzerinde gördükleri tüm köylerin, sınırdaki tüm araçların yakıldığını ve tahrip edildiğini dile getirmişlerdir.
4. Türk Kızılayı'nın Boyana Kampı'ndaki bir Kosovalı Doktorun, "Hayvanlar gibi bizleri boğazladılar.... Uyumak istemiyorum; çünkü uyuduğumda hep kabus görüyorum... Buraya gelenlerin % 50'si psişik hasta... Yaygın hastalık var..." sözleri, mültecilerin ruh ve beden sağlığı açısından durumlarını yeterince özetlemektedir.
Mültecilerin Durumu
1. Makedonya'da resmi rakamlara göre 130 bin, gerçekte ise 180 bin; Arnavutluk'ta ise 380 bin civarında mülteci olduğu öğrenilmiştir. Bunların büyük çoğunluğu, evlerde, ailelerin yanlarına yerleştirilmiş bulunmaktadır. Makedonya yetkilileri, mültecilerin Üsküp, Kalkandelen ve Gostivar civarında yerleştirilmelerine izin vermekte, diğer bölgelere geçmelerini yasaklamaktadır.
2. Makedonya hükümeti, mültecilerden büyük rahatsızlık duymaktadır. Gelen Arnavutlar'ın iç nüfus dengesini Makedonlar aleyhine bozmasından ve Makedonya'nın yakın gelecekte bir iç çatışmaya girmesinden yana büyük korku içerisinde olduğu gözlenmiştir. Bu nedenle de Makedonya polisinin, mültecilere çok kötü davrandığı ve sınırdaki mültecileri çeşitli yerlere sevk sırasında aileleri kasden parçaladığı dile getirilmiştir. Pek çok Kosovalı mülteci, Sırplardan gördüğü zulümlerin en az üç katını Makedonya polisinden gördüğünü ifade etmektedir.
3. Makedonya-Kosova sınırında bulunan Maline köyünde 1400 mülteci olduğu, 4-5 bin mültecinin de köye gelmek için bekledikleri, Makedonya askerlerinin köyü tam kuşatma altına alarak köye giriş-çıkışları yasakladıkları ve köydekilerin durumunun çok kötü olduğu öğrenilmiştir.
4. Mülteci ailelerinin pek çoğu parçalanmış durumdadır ve yeterli haberleşme imkanlarından yoksun bulunmaktadırlar. Parçalanmış ailelerin birleştirilmeleri yönünde yapılan çalışmaların çok yetersiz olduğu gözlenmiştir. Bu konuda en ciddi çalışmayı, El Hilal İnsani Yardım Teşkilatı'nın bünyesinde oluşturulan Bilgi İşlem Merkezi yapmaktadır. Bu merkezde 85 bin mültecinin ayrıntılı kayıtlarının yapılmış olduğu heyetimizce de görülmüş ve Bilgi İşlem Merkezi yetkilileri, çalışmalarını aralıksız sürdürdüklerini ifade etmişlerdir. Buna benzer bir çalışmayı, İyilik Başağı adlı Yardım Kuruluşu da yapmaktadır.
5. Karadağ'a sığınan ancak daha sonra, Kosova üzerinden Arnavutluk'a geçmek isteyen 40 bin mültecinin yaklaşık iki bininin, heyetimizin Arnavutluk'ta bulunduğu sırada hayatını kaybettiği öğrenilmiş, ancak ölüm sebepleri kesin bir biçimde tesbit edilememiştir.
6. Son olarak Prizren ve civarının boşaltıldığı yolunda bilgiler alınmış olup, halen her gün binlerce mülteci Makedonya ve Arnavutluk'a gelmeye devam etmektedir.
Yardım Faaliyetleri
1. Çeşitli devletlerden gönderilen yardımlar Makedonya Kızılhaç'ına verilmektedir. Makedonya Kızılhaç Örgütü'nün, bu yardımların % 10-20'sini mültecilere dağıttığı,
