Basın İlan Kurumu (BİK) tarafından 26 Ağustos 2016 tarihinde alınan karar doğrultusunda 5 Ekim 2016 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan “Resmi İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliği” ile yazılı basını doğrudan etkileyecek hükümler getirilmiştir. Yönetmelik’in 39. maddesi, özel ilan ve reklamlar dışında gazetelerin asli gövdesinde Türkçe yayın dilini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca 110. maddede yapılan düzenlemeyle; yayın içeriği nedeniyle dava açılması durumunda BİK ve Valilikler tarafından resmi ilan ile reklam yayınlama hakkının durdurulması, dava neticesine göre ise resmi ilan ile reklam yayınlama hakkının sona erdirilmesi mümkün olmaktadır. Yine aynı maddeye göre, yayın içeriği nedeniyle hakkında dava açılan gazetecilerin, çalıştıkları gazetenin resmi reklam ile ilan yayınlama hakkının devam edebilmesi için beş iş günü içinde gazetenin kadrosundan çıkarılması gerekmektedir.
Yukarda belirtilen hükümler özellikle, sınırlı gelirlere dayanarak yayın yapmak durumunda kalan yerel basının tamamen bağımlı kılınmasına neden olabilecek bir içeriktedir. Türkiye’nin birçok ilinde sınırlı gelir ve sınırlı personelle yayınını sürdüren yerel gazetelerin Valilikler kontrolüne geçmesini sağlayabilecek bu düzenlemeler, basın özgürlüğünü finans sorunu ile karşı karşıya getirerek işlevsizleştirmektedir. Özellikle asli gövdesi dışında ek yayın çıkarabilmesi mümkün olmayan yerel gazeteler, fiilen Türkçe dışı yayın yasağı ile karşılaşmış olacaktır.
Gelinen aşamada her türlü şiddet ve gerilim sürecinden bağımsız ele alınarak kabul edilmesi gerektiği noktasında büyük oranda mutabık kalınan ve Türkiye’nin demokratik bir normu haline gelmiş “ana dilde yayın” gibi temel bir hakkın kullanımının finans sıkıntısı ile geriletilmesi kabul edilemez. Bu düzenleme ile sınırlı alanlarda Kürtçe yayın yapan bazı yerel gazetelerin Kürtçe yayınlarını durdurmak mecburiyetinde kaldığı görülmektedir.
Bunun yanısıra, hukuki sürecin nihayete ermesi beklenmeden bir gazetecinin işten çıkarılmasının dayatılması temel hukuk ilkelerine açıkça aykırı bir durumdur. Bu hüküm, toplumun haber alma hakkını engelleyecek şekilde işlev görecek bir düzenleme getirmekte ve bilhassa yerel basını mülki idari amirler karşısında savunmasız kılmaktadır.
110. maddesi yayın tarihinden itibaren yürürlüğe giren, 39. maddesi ise 1 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe girecek bu Yönetmeliğin acilen düzeltilerek getirdiği sınırlamaların kaldırmasını talep ediyoruz.
MAZLUMDER Genel Merkez
