Mültecilerin yaşadığı hak ihlalleri ile ilgili şuana kadar otuza yakın davada AİHM tarafından mahkum edilen Türkiye’de, Mart ayında gözaltına alınan Rusya vatandaşı Muhammed Adulmuttalipov için serbest bırakılması kararı olmasına rağmen halen bırakılmazken, 7 ay önce gözaltına alınan Suriyeli Kava Abdo da hakkındaki kovuşturmaya yer olmadığı kararına rağmen gözetim altında. Kazakistanlı Rinat Habidulla ise yasaya aykırı olmasına rağmen iki buçuk yılı aşkın bir süredir gözaltında.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) şuana kadar göçmenler ile ilgili 30’a yakın kararda, Türkiye’yi mültecilerin haklarını ihlal ettiği gerekçesiyle mahkûm etti. AİHM verdiği kararlara mültecilerin Türkiye’de, haksız yere uzun süre insanlık dışı şartlarda gözaltında tutulmasını ve hukuka aykırı olarak özgürlüklerinden mahrum bırakılmasını gerekçe gösterdi. AİHM’in aldığı kararlarla Türkiye’yi mahkum etmesinin ardından, mültecilere yönelik hak ihlallerinin ortadan kaldırılması amacıyla 11 Nisan 2013 tarihinde yürürlüğe konan 6458 sayılı “Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu”na rağmen uygulamada aynı ihlaller sürdürüldü. Mültecilerin Türkiye’de yaşadığı sorunlara ve AİHM’in son üç aylık raporuna ilişkin DİHA’ya konuşan MAZLUMDER Genel Başkan Yardımcısı Av. Abdulhalim Yılmaz, “Mülteciler için bir kanun düzenlenmiş olmakla birlikte uygulamanın pek değişmediği, dahası mahkeme kararlarına dahi uyulmadığı görülmektedir.” dedi.
‘Mahkeme kararlarına dahi uyulmadı’
Yılmaz, yasalara rağmen mültecilerin aylarca hatta yıllarca süresi belirsiz bir şekilde kötü ve sağlıksız koşullarda rehine gibi tutulduğunu belirterek mülteci haklarının ihlal edildiğine dikkat çekti. Mahkemelerin serbest bırakma kararına rağmen, bazen bu kararlara uyulmadığının da görüldüğünün altını çizen Yılmaz, “Bu durum, mülteciler için bir kanun düzenlenmiş olmakla birlikte, uygulamanın pek değişmediğini, dahası mahkeme kararlarına bile uyulmadığını göstermektedir.” şeklinde konuştu.
‘Yasalara da uyulmuyor’
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na göre idari gözetim süresinin en fazla 6 ay olarak belirlendiğini kaydeden Yılmaz, istisnai durumlarda 6 ay ek süre uzatma imkânı olduğunu söyledi. Gözetim altında tutulanların Sulh Ceza Hakimi’ne başvurma haklarının da olduğuna değinen Abdulhalim Yılmaz, “Hakimin vereceği karar kesindir. Kanun bu şekilde düzenlenmiş olmasına rağmen, bu sürelere riayet edilmemekte, hatta mahkeme kararlarına bile uyulmamaktadır.” dedi.
‘İkamet izni olmasına rağmen gözaltına alındı’
Son aylarda AİHM tarafından açıklanan 3 mültecinin durumuna ilişkin raporlarda Türkiye’nin tekrardan mülteci haklarını ihlalden mahkum edildiğini kaydeden Yılmaz, açıklanan rapora göre, Rusya vatandaşı olan Muhammed Adulmuttalipov’un (44) Mart ayında ikamet izni olmasına rağmen gözaltına alındığını ve halen gözaltında tutulduğunu söyledi. Yılmaz, Adulmuttalipov’un kısa süre içerisinde bırakılacağının söylendiğini, ancak uzun süre boyunca Adana Geri Gönderme Merkezi’nde tutulduğunu belirtti. 8 Eylül 2014 tarihinde Adana Sulh Ceza Mahkemesi tarafından Adulmuttalipov’un serbest bırakılması kararının verildiğine dikkat çeken Yılmaz, “Karara rağmen serbest bırakılmadı ve üstüne üstelik 25 Eylül’de İstanbul Kumkapı Geri Gönderme Merkezine gönderildi.” dedi.
‘Hasta olmasına rağmen serbest bırakılmıyor’
Avukatlarının başvurularına ve mahkemenin serbest bırakılsın kararına rağmen Adulmuttalipov’un serbest bırakılmadığını söyleyen Yılmaz, “Abdulmuttalipov astım hastası. Geri Gönderme Merkezi’nde sürekli olarak çok sigara içilen kapalı bir ortamda tutuluyor. Ayrıca, kaldığı yerin temiz olmamasıyla bağlantılı olarak böceklerden muzdarip olmuş. Yüzünde, kollarında ve bacaklarında böcek ısırıkları var.” dedi.
‘Gözaltı süresi doldu ama…’
Yılmaz, yine raporda; Suriyeli mülteci Kava Abdo’nun (29) bir soruşturma kapsamında gözaltına alındıktan sonra savcılık tarafından serbest bırakıldıktan sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmesine rağmen Nisan ayından bu yana gözetim altıda tutulduğunu söyledi. Abdo’nun Kumkapı Geri Gönderme Merkezi’nde tutulduğunu söyleyen Yılmaz, “Suriyeli olduğu için uluslararası koruma başvurusu işleme konulmadı.” dedi. Abdo’nun 7 aydır neden tutulduğunun dahi bilinmediğine dikkat çeken Yılmaz, Abdo’nun ne zaman serbest kalacağının da belli olmadığını söyledi.
‘İki yılı aşkındır gözaltında!’
Hak ihlallerine maruz kalan bir diğer isim olan Kazakistanlı Rinat Habidulla’nın (27) ise 30 Mart 2012 tarihinden bu yana gözaltında tutulduğunu söyleyen Yılmaz, “Kazakistan’ın iki ayrı iade talebine, ‘iade edilemeyeceği’ kararı verildi” diye belirtti. Habidulla’nın sırasıyla Van, Muş, İstanbul (Kumkapı), Kırklareli, Tekirdağ ve tekrar İstanbul, Kırklareli ve Tekirdağ illerinde mültecilere mahsus geri gönderme merkezlerinde gözaltında tutulduğunu kaydeden Yılmaz, Habidulla’nın şu an Tekirdağ Geri Gönderme Merkezi’nde olduğunu söyledi. Yılmaz, iki buçuk yılı aşkın bir süredir hukuka aykırı bir şekilde Habidulla’nın haklarından mahrum edildiğine dikkat çekerek, “Psikolojisi çok bozuk, umutsuz ve kilo kaybı var. Şu an Tekirdağ’da yabancılar şube polisinde tutulmaya devam ediliyor. Ne kadar süre daha kalacağı belli değil.” dedi.
‘İmza kampanyası başlatıldı’
Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’ne uygulamadaki bu sorunların giderilmesi için çağrıda bulunan Yılmaz, MAZLUMDER’in change.org internet sitesinde mültecilerin serbest bırakılması için imza kampanyası başlattığı bilgisini de vererek kamuoyuna destek çağrısında bulundu.
SİNAN TUNÇDEMİR – İSTANBUL (DİHA)
