YAŞAMA HAKKI
FAİLİ MEÇHUL CİNAYETLER/ŞÜPHELİ ÖLÜMLER
Mardin'in
Dargeçit ilçesine bağlı Bıçuka köyü yakınında bir erkek cesedi bulundu 3 Şubat 2001 günü bulunan ceset aynı
gün gece saat 24:00 sıralarında askerler tarafından alınarak Dargeçit
mezarlığına gömüldü. Dargeçit Kaymakamlığı cesedin bulunduğunu doğrularken,
cesedin kime ait olduğu konusunda bir açıklama yapılmadı.
4 Şubat 2001 tarihinde İstanbul Zeytinburnu'nda, Ali Rıza
Sarıgül adlı bir şahıs, kimliği belirsiz kişi ya da kişiler tarafından
bıçaklanarak öldürüldü. Sarıgül'ün askerden izinli olduğu belirtildi.
4
Şubat 2001 günü
Ankara Polatlı Avcılar Kulübünü işleten Yafes Ünal, kulübün dernek
odasında ölü bulundu. Dernekte çalışan işçilerin, av tüfeği ile kafasına ateş
edilerek öldürülmüş olarak buldukları Ünal'ın yanında, "Ölümümden kimse sorumlu
değildir" yazılı bir not bulundu. Yakınlarının intihar ettiğine inanmadığı
Yafes Ünal'ın vurulduğu tüfeğin kime ait olduğu anlaşılamadı.
Bir yolcu otobüsünün şoförü, Kırıkkale-Kırşehir
Karayolu'nun 24. kilometresinde yol kenarında bir erkek cesedi buldu.
Olay yerine giden jandarma, kimliği belirsiz kişinin kafasında 2 kurşun izi
buldu. Ceset Keskin Devlet Hastanesi Morgu'na kaldırıldı.
Tuzla Orhanlı Beldesi Orta Mahalle'deki boş bir
alanda, Kadir Kan adlı şahsın cesedi bulundu. Kan'ın cesedi üzerinde
yapılan ilk incelemede vücudunun çeşitli yerlerinden bıçaklanarak öldürüldüğü
belirlendi.
Yakınlarının Yalova Cumhuriyet Savcılığı'na "kayıp"
başvurusunun ardından Necip Şentürk adlı şahsın cesedi, Bursa
karayolunda park halindeki aracının içinde ölü bulundu. "Şartla Salıverme ve
Cezaların Ertelenmesine İlişkin Yasa"dan yararlanarak bir süre önce cezaevinden
tahliye olduğu belirtilen Necip Şentürk'ün cesedi, otopsi için Bursa Adli Tıp
Kurumu Morgu'na kaldırıldı.
Antalya'da Nevin Alakel adlı genç kadın,
bakıcılık yaptığı evde kimliği belirsiz kişi ya da kişilerce boğularak
öldürülmüş olarak bulundu.
15 Şubat 2001 günü İstanbul Pendik'te bir kişi,
aracının içinde başından vurulmuş olarak bulundu. Çamçeşme Yan Yol Ytong Fabrikası önündeki boş alana giden
polis ekipleri, toprak yol üzerindeki 34 BC 9496 plakalı minibüsün içinde İbrahim
Taşaltı'nın cesedini buldu.
İstanbul Beşiktaş'ta 17 Şubat 2001 günü sabah
saatlerinde denizden kimliği belirsiz bir kadın cesedi çıkarıldı.
İstanbul'da Alçakdam Sokak 8 numaradaki apartmanın
bodrum katında oturan Ermeni uyruklu Pedro Melekşahoğlu'ndan uzun
süredir haber alamayan arkadaşları polise haber verdi. Olay yerine gelerek
dairenin kapısını kıran polis ekipleri, bir otelde aşçı olarak çalışan
Melikşahoğlu'nu, boğazı kesilerek ve vücudunun 30 ayrı yerinden bıçaklanarak
öldürülmüş halde buldular. Bu arada, Kağıthane Ayazağa Cendere yolu kenarında Doğan
Fenerci adlı şahsın cesedi bulundu. Fenerci'nin boğularak öldürüldüğü
tespit edildi.
Mardin'in Kızıltepe ilçesinde kaybolan gencin cesedi
bulundu. Yumurcak köyünden ilçe merkezine gelen ve bir daha haber alınamayan 28
yaşındaki Faruk Solhan'ın cesedi ilçeye
Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk tarafından yapılan
bir açıklamada, faili meçhul olaylarda Doğu ve Güneydoğu illerinin birinci
sırada yer aldığı belirtildi. Bakan Türk, faili meçhul dosyalar konusunda
Diyarbakır'daki Cumhuriyet savcılıklarının birinci sırada yer aldığını
belirtirken Diyarbakır'ı Van, Erzurum ve Malatya'nın izlediğini söyledi.
YERİNDE İNFAZ ve İŞKENCE İLE
ÖLÜM
Adana'da
5 Ekim 1999 günü Akıncılar Mahallesi'nde bulunan bir eve düzenlenen operasyonda
Murat Bektaş'ın öldürülmesiyle ilgili olarak tutuksuz yargılanan 6 polisin
yargılanmasına devam edildi. 20 Şubat gecesi Bektaş'ın evinde saat 20:30'da gerçekleştirilen keşifte
mahkeme heyeti, lambaları 3 kez söndürüp, Murat Bektaş'ın eşinden polisleri
tespit etmesini istedi. Bektaş "olay günü hava daha aydınlıktı. Kocama ateş
eden uzun boylu polisi tanımıştım. Şimdi ise tanıyamadım. Ayrıca bizim evin
lambası yanıyordu. Perdelerimizde açıktı. Keşifte bunlara dikkat edilmedi"
dedi.
ÇATIŞMALARDA ÖLEN
VE YARALANANLAR
ÖLENLER: Diyarbakır'ın Çınar İlçesinde Hizbullah
örgütü üyesi olduğu ileri sürülen Davut Kınay; Erzincan'ın Kemah İlçesi Dereköy
Mevkiinde de 4 PKK'lı öldürüldü.
SİVİLERE
YÖNELİK EYLEMLER
İstanbul
Güngören'de Abdullah Öcalan'ın lehine gösteri yapan öğrencilerin üzerine
polisin ateş açması üzerine Tokat'ta üniversite öğrenimi gören Rüzgar Bilge
adlı şahıs bacağından yaralandı.
Van'ın Başkale ilçesinde
Kızılca köyü yakınlarından Türkiye'ye girmek isteyen gruba jandarmanın ateş
açması sonucu 2 kişi yaralandı. Gruptakilerin İran'dan Türkiye'ye motorin
getirmeye çalışan kişiler oldukları ileri sürüldü.
KİŞİ ÖZGÜRLÜĞÜ
KAÇIRMA/KAYIP
Hakkari'nin Şemdinli ilçesinden Yüksekova'ya yolcu götüren amca ve yeğeninden haber alınamadığı bildirildi. Casım Tekin ile yeğeni Cahit Tekin 21 Şubat günü 17:00 sıralarında Şemdinli'den Yüksekova'ya 06 ZMV 60 plakalı otomobille yolcu götürdü. Aynı araçla saat 19:00 sıralarında Şemdinli'ye dönmek üzere Yüksekova'dan hareket eden amca-yeğenin bir daha ilçeye ulaşmadığı, tüm aramalara rağmen bulunamadıkları kaydedildi.
Yusuf Kırmızıoğlu adlı kişiden 6 Ocak 2001 tarihinden itibaren haber alınamadığı bildirildi. Kırmızıoğlu'nun 6 Ocak'ta İzmir'den İstanbul geldiği ve en son aynı gün saat 11.45'te telefonla bir arkadaşını aradığı belirtildi. Tutuklu Aileleri İnsan Hakları Yardımlaşma Derneği (TİYAD) üyeleri, Kırmızıoğlu'nun akıbeti için sorumlular hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nda suç duyurusunda bulundular. Bir süre sonra yetkililer, yaklaşık bir ay kendisinden haber alınamayan Kırmızıoğlu'nun Hatay'da yasadışı örgüt üyesi olmaktan gözaltına alındığını açıkladı.
Uluslararası Af Örgütü, jandarma tarafından 25 Ocak'ta gözaltına alındıktan sonra kendilerinden bir daha haber alınamayan HADEP Silopi İlçe Başkanı Tanış ve HADEP üyesi Deniz'in durumlarının açıklığa kavuşturulması için "acil eylem" başlattı.
İçişleri Bakanı Sadettin Tantan, kayıp iki HADEP'liyle ilgili olarak Silopi'ye iki müfettiş gönderdi. Bu arada İçişleri Bakanlığı yaptığı yazılı açıklamada, kayıpların bir iddia olduğunu, iddianın ise "Türkiye aleyhinde yurtiçi ve yurtdışında faaliyet yürüten terör örgütlerinin gerçekdışı propagandası olduğunu" ileri sürdü.
CİNSEL TACİZ/TECAVÜZ
Malatya
Cezaevi'nde felçli olarak tutuklu bulunan Gülay Efendioğulları'na cezaevi
doktoru M.Ö tarafından tecavüz edildiği ileri sürüldü. 31 Ocak Çarşamba günü
cezaevine görüşe giden tutuklu aileleri, tutukluların kendilerine Gülay
Efendioğulları'na tecavüz edildiği haberini verdiklerini belirterek baroya
başvurdular.
İŞKENCE/İŞKENCE
İDDİASI
Uşak'ın Sivaslı ilçesine bağlı köylerden koyun
çaldıkları gerekçesiyle gözaltına alınan 10 kişi, Sivaslı Jandarma Karakol
Komutanlığında işkenceye maruz kaldıklarını belirterek, Jandarma
Komutanlığındaki askerler hakkında suç duyurusunda bulundular. 23 Ocak'ta
gözaltına alınan Mustafa Evren, Dursun Taşçı, Safter Taşçı, Nail Akın, Şahin
Akın, Yaşar Ekşi, Mehmet Tufan, Hüseyin Uzun, Uğur Ulusoy ve Günay Demirel adlı
şahıslar işkence olayıyla ilgili olarak savcılığa suç duyurusunda bulundular.
Yaşamda Atılım Gazetesi'nin özel ekini dağıtırken
gözaltına alınan 2 kişinin gözaltında tutuldukları süre içerisinde ters ve düz
askı, elektrik, tazyikli soğuk su, kaba dayak, tehdit, vücuda buz tutma ve
tecavüz girişini gibi işkencelere maruz kaldıkları açıklandı.
19 Şubat gecesi Elazığ'ın Karlıova ilçesine bağlı
Yorgançayır köyüne beyaz bir otomobille giden ikisi asker kıyafetli 4 kişinin,
HADEP'li Selahattin Öge adlı köylüyü evinden alarak bilinmeyen bir yere
götürerek işkence ettikleri belirtildi. İşkencelerle yarı baygın hale getirilen
Öge'nin bir gün sonra sabah saatlerinde, ilçeye
Mardin Nusaybin'de Yeni Gündem Gazetesi dağıtan Ali Çelik'in kendi evinde polisin saldırısına uğradığı belirtildi.
İskenderun Emniyet Müdürlüğünde 12 Mart 1999'da C.S
ve D.P.'ye işkence yaptıkları için haklarında dava açılan 4 polisin
yargılanmasına devam edildi. Duruşma C.S ve D.P'nin işkence gördüklerine dair
Çapa Tıp Fakültesi Psiko-Sosyal Travma Merkezi'nden alınan belgenin gelmemesi
üzerine 12 Nisan 2001 tarihine ertelendi.
PKK üyesi oldukları iddiasıyla
Gaziantep'te gözaltına alındıktan sonra Mardin Merkez Komutanlığına götürülen
Nusret Sülük ve Yusuf Çelik'e işkence yaptıkları
ileri sürülen sorgucu astsubaylar Mustafa Kıraç ve Naci Karahisar ile uzman
çavuşlar Ali Çekük ve Ahmet İzi hakkında, Mardin Ağır Ceza Mahkemesinde açılan
davaya devam edildi. Duruşmada tanıklık yapan Doktor Emine Güdük, mağdurlara
işkence yapıldığını tespit ettiğini söyledi.
Adli Tıp Kurumu 1. İhtisas Kurulu Adli Tıp Üyesi Prof Dr. Şebnem Korur Fincancı görevinden alındı. Adli Tıpta ikinci görevle çalışan İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr Şebnem Fincancı'nın Üniversitedeki görevine iade edilmek üzere görevinden alındığı belirtilirken, Fincancı'ya ilişkin karar Resmi Gazete'de yayımlandı. Fincancı, 1996'da aynı şekilde görevden alınmış, ancak 1998 yılında Danıştay kararıyla yeniden görevine dönmüştü.
Tüm Yargı-Sen Diyarbakır Şubesi üyesi Hüseyin Kaya'yı döverek yaralayan 3 polisin yargılanmasına Diyarbakır Asliye Ceza Mahkemesi'nde başladı. Polisler kafasından aldığı darbelerle yaralanan Kaya'nın kafasını polis arabasına çarptığını ileri sürdüler.
Hırsızlık yaptığı gerekçesiyle 7 yıl önce gözaltına alınan Abdullah Salman'a (20) götürüldüğü Şişli Emniyet Amirliği'nde işkence eden Araştırma Büro Amiri Başkomiser Mahir Güney'e, 1 yıl ağır hapis cezası ile 3 ay memuriyetten men cezası verildi. Mahkeme heyeti Güney'in "bir daha suç işlemeyeceği" kanaatiyle bu cezayı da erteledi.
İşkencenin önlenmesi için geçen yıl tüm dünyada " İşkence Karşıtı Kampanya" başlatan Uluslararası Af Örgütü, bu kampanya kapsamında dünyadaki işkence aletleri ile ilgili bir rapor hazırladı. "Eğer dünya devletleri işkenceyi engellemek isteselerdi bunu rahatlıkla yapabilirlerdi" şeklindeki saptamayla başlayan raporda, dünyada 185 şirketin işkence aletleri üretip pazarladığı bildirildi. Raporda, ABD'nin 74 şirketle başı çektiği ifade edilirken, Çin, Fransa, Rusya, İngiltere, Polonya ve İsrail'in de ABD'yi takip eden ülkeler olduğu kaydedildi. Şirketlerin isimlerinin verilmediği raporda, Türkiye'de de bir şirketin işkence aletleri ürettiğinin saptandığı belirtildi. Raporda bunların dışında da işkence aleti üreten çok sayıda şirket olabileceği, ancak bunları tespit etmenin güç olduğu vurgulandı. Bu şirketlerin hemen tamamının güvenlik aletleri üreten şirketler olarak gösterildiği ifade edilen raporda, "İşkence aletlerini üretmek, satmak ve tanıtmak kazançlı bir ticarettir. Fiziksel ve ruhsal işkence teknikleri eğitimi vermekte aynı şekilde karlı olabilir. Tüm dünyada şirket ve kişiler, görünürde güvenlik ve suç kontrolü amacıyla tasarlanmış, ancak gerçekte ihlallerde kullanılabilen gereç ve teknikleri sağlama işiyle ilgilidirler" denildi.
ÇEŞİTLİ AMAÇLARLA YAPILAN BASKI, TEHDİT VE
SALDIRILAR
İstanbul'da
5 Şubat tarihinden itibaren sürekli polis tarafından izlenildiğini ve telefonla
taciz edildiğini açıklayan Sitem Ateş adlı şahıs yaptığı açıklamada "Bana olacaklardan devlet sorumludur" dedi.
İHD İzmir şubesinde basın açıklaması yapan Bilgen
Hızmay, İzmir Emniyet Müdürlüğü'ne bağlı polisler tarafından tehdit edildiğini
söyledi.
ÖDP İstanbul Yönetim Kurul,
ÖDP üyeleri Hanım Nar ve Ertuğrul Nar'ın bir grup maskeli kişiler tarafından
saldırıya uğradığını ve dükkanlarının talan edildiğini bildirdi.
GÖZALTILAR
ADANA: ABD Konsolosluğu önünde
protesto gösterisi yapan 14 İP'li;
ANKARA: Cezaevlerindeki ölümleri
protesto etmek için çeşitli etkinliklerde bulunan ve aralarında İHD Ankara Şube
Başkanı Lütfi Demirkapı'nın da bulunduğu 93 kişi;
BATMAN: Beşiri ilçesine bağlı
köylere düzenlenen baskınlarda PKK'ya yardım ettikleri iddiasıyla 25 köylü; bir
eve yapılan baskında HADEP Batman Kadın Kolları Yöneticisi Fatma Aydın'ın da
aralarında bulunduğu 10 kişi;
BİTLİS: HADEP Bitlis İl Binası ile Tatvan ve Güroymak ilçe binalarına
düzenlenen baskınlarda 3 partili;
DİYARBAKIR: Abdullah Öcalan'ın Türkiye'ye getirilişinin ikinci yıl dönümü nedeniyle
gösteri yapan 130 kişi; Ersoy Mahallesindeki bir düğün evine düzenlenen
baskında damat Fevaz Özdurak, kardeşi Veysi Özdurak ile Gurbet Adal, Safiye
Adal, Zübeyde Ergün, Medine Ergün ve 13 yaşındaki Hülya adlı bir kız çocuğu ile
kamera çekimi yapan Ali adlı kişiler;
EDİRNE: Avrupa ülkelerine geçmek
isteyen 243 mülteci;
GAZİANTEP: İzinsiz oturma eylemi yapan
bir grubu teşvik ettikleri gerekçesiyle HADEP İl Başkanı Abdullah İnce ve 4
partili; Araban'da Vasat örgütüne üye oldukları iddiasıyla aralarında FP'li
ilçe Başkanı Mustafa Delioğlu, bir müftü vekili ve imamın da bulunduğu 10 kişi;
İSTANBUL: Galatasaray Lisesi önünde
basın açıklaması yapmak isteyen 15 kişilik grup; iki ayrı erteleme kararı olan
bir para cezasından dolayı Evrensel Gazetesi İmtiyaz Sahibi Vedat Korkmaz; Devrimci
Demokrasi gazetesi okurları Hakkı Özbey, Sakine Akbaba, Mazlum Babo; EMEP'e ait
bildirileri dağıtan Mehmet Uğraş Vatandaş ve Mehmet Remzi Doğar adlı şahıslar;
F tipi cezaevlerine dönük etkinlikler dolayısıyla 76 kişi; Hyatt Regency
Oteli'nde yapılan uluslararası bir toplantıyı protesto eden 30 kişi;
İZMİR: İl genelinde yapılan "Huzur
Operasyonu"nda durumları şüpheli görüldüğü gerekçesiyle 162 kişi; Bornova'da
bulunan Ginateks Fabrikası önünde bildiri dağıtan EMEP İzmir İl Yöneticisi
Özgür Deniz Çakal ve parti üyesi Turan Kaya; Avrupa geçmeye çalışan 5 mülteci;
KOCAELİ: Durumları şüpheli görülen
38 kişi;
SAMSUN: Ekonomik krize neden olduğu
için hükümeti basın açıklamasıyla protesto eden KESK üyesi 47 kişi;
ŞIRNAK: İdil'de askerler tarafından
evlere yapılan baskınlarda 13 kişi;
TUNCELİ:10 öğretmenin başka illere
atanmasına tepki göstererek oturma eylemi yapmak isteyen Eğitim-Sen Şube
Başkanı Kemal Tumar'ın da aralarında bulunduğu 20 kişi;
VAN: Van'ın Gürpınar ilçesinde,
sınırı kaçak geçen ve donmak üzere olan 65 göçmen; evlerine düzenlenen
baskınlarla HADEP Van İl Yöneticileri Naci Çakırgöz, Rıfat Kaya, Hasan Güven,
Ahmet Ertaş, Nezir Öcek ile Ali Şip gözaltına alındılar.
TUTUKLAMALAR
ANKARA: F tipi cezaevine dönük
protestoları "terör örgütüne yardım" olarak değerlendirilen Oya Gökbayrak,
Hatice Güzel, Nadire Çelik ve Mustafa Acar adlı şahıslar:
BATMAN: İzinsiz gösteri düzenledikleri gerekçesiyle
24 kişi tutuklandı.
YERLEŞİM
MERKEZLERİNE YÖNELİK BASKILAR
DİYARBAKIR: Büyükşehir Belediyesi'nin
'göçün belediye hizmetine yansımasını belirlemek amacıyla yapmak istediği
anket, İçişleri Bakanlığı engeline takıldı. 27 sorudan oluşan beş sayfalık
"Göç" konulu ankette, köyü terk etmenin nedenlerine yönelik soru, engellemenin
kaynağı olarak gösterildi. Söz konusu sorunun seçeneklerini 'koruculuk
baskısı', 'dini baskılar', 'OHAL uygulaması', 'PKK baskısı', 'güvenlik
güçlerinin baskısı' şeklindeki şıklar oluşturuyor. Belediyenin başvurusunu valilik, Devlet İstatistik Enstitüsü'ne
yönlendirirken buradan belediye yetkililerine şu cevap verildi: "Diyarbakır
ilinde göçün belediye hizmetlerine yansımasını öğrenmek, konut ihtiyacını
belirlemek ve köyüne dönmek isteyenler konulu araştırma formunuzda teknik
açıdan sakınca bulunmamasına rağmen içeriği açısından İçişleri Bakanlığı'nca
sakıncalı bulunmuştur. Bu nedenle izin verilememiştir."
ERZİNCAN: Erzincan'ın merkeze bağlı
Mollaköy beldesinde "bilgi toplama" adı altında evleri dolaşan 10 kişilik
jandarma timinin, evde kalanlardan "kimlik bilgisi, ne iş yaptığı, meslek ve
eğitim durumlarını" sorduğu belirtildi.
Şırnak'ın İdil ilçesinde korucular tarafından el
konulan tarlalarını geri almak için hukuk mücadelesi veren 5 göçzede, DGM'lik
oldu. Tarla davasında ifade vermeye gelen korucuların şikayeti üzerine, örgüt üyesi oldukları ve örgüt adına
mayınlı saldırı düzenledikleri iddiasıyla göçzedeler hakkında idam cezasını
düzenleyen TCK'nin 125. maddesinden Diyarbakır DGM'de dava açıldı. Söz konusu
köylüler, tapulu arazilerine korucubaşı olan M. Emin Görmen ve adamları tarafından
el konulduğunu öne sürerek 1996 yılında şikayet başvurusunda bulunmuşlardı.
CEZAEVLERİNDE YAŞANAN
OLAYLAR
Ceyhan
Cezaevi'ndeki tutuklu ve hükümlüler, aileleri aracılığıyla yaptıkları
açıklamada, 19 Aralık operasyonu ile getirilen kısıtlamalar ve keyfi
uygulamaların devam ettiğini bildirdiler.
İskenderun
Cezaevi'ndeki PKK'lı tutuklular, aileleri aracılığıyla yaptıkları açıklamada
hücre tipi cezaevine konulduklarını belirttiler. Konuldukları odalarda tecrit
uygulandığını ifade eden tutuklu ve hükümlüler, "Mimari yapısıyla içinde
bulunduğumuz odalar, F tipi cezaevlerini aratır durumdadır" dediler.
Ümraniye
Cezaevi'nde bulunan PKK davası tutukluları tarafından yapılan açıklamada,
cezaevlerine yönelik operasyonlar sırasında daha önce kaldıkları koğuşlarının
yıkıldığı ve burada bulunan televizyon, buzdolabı, daktilo gibi eşyalara el
konulduğu; masa, elbise ve nevresim gibi eşyaların da yaklaşık yakıldığı
belirtildi. Şu anda tek kişilik hücrelerde 4-5 kişi kaldıklarını belirten
tutuklular, keyfi uygulamaların devam ettiğini, mahkemeye giderken hakaret ve
dayağa maruz kaldıklarını da kaydettiler.
Müvekkiliyle
görüşmek için Sincan F Tipi Cezaevine giden Avukat Elif Uysal, X-Ray cihazının
her defasında ötmesi üzerine iç çamaşırlarına varıncaya değin soyunmak zorunda
kaldığını açıkladı.
Ümraniye
Cezaevi'nde tutuklularla görüşmelerin kısıtlanması üzerine aileler, cezaevi
önünde oturma eylemi yaparak cezaevi idaresi hakkında suç duyurusunda
bulundular.
F tipi cezaevlerine karşı duyarlı olan
İstanbul Barosu hakkında soruşturma başlatan Adalet Bakanlığı, bu kez Kemal
Türkler Eğitim ve Kültür Vakfı Yönetim Kurulu adına F tipi cezaevleri
uygulamasını kınayan mektubu nedeniyle Av. Rasim Öz hakkında soruşturma açtı.
F tipi cezaevlerini protesto eylemlerine katıldığı
iddiasıyla tutuklanarak Sincan F tipi Cezaevi'ne konulan ve aynı zamanda
tutuklu yakını olan Ali Rıza Bektaş'ın, "psikolojik tedavi gördüğüne" dair
doktor raporu olmasına karşın, hücrede tutulduğu belirtildi. Bektaş'a
rahatsızlığı bilinmesine rağmen, "hücredeki eşyalara zarar verdiği" bahanesiyle
de 2 ay ziyaretçi yasağı konduğu açıklandı.
Nevşehir Cezaevi'nde tutuklu bulunan kızı Fatma
Harman'ın 56 gündür ölüm orucunda olduğunu söyleyen anne Meryem Harman,
kızından haber alamadığını, gönderdikleri mektuplara idare tarafından el
konulduğunu kaydetti.
Diyarbakır E tipi Cezaevi'nde 3 yıl önce kendini
yakan Muhyettin Sevinç adlı tutuklunun tedavisi için gereken özenin
gösterilmediği ve ameliyatı için 2 ay sonraya gün verildiği kaydedildi.
Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk imzasıyla ilgili
Cumhuriyet Savcılıkları ile cezaevi müdürlüklerine bir genelge gönderildi. Bu
genelgeye göre, hükümlü ve tutuklular ile cezaevi personeli günlük olarak
Burdur Cezaevi'ndeki operasyon sırasında meydana
gelen zararın tazmini için, 61 tutuklu ve hükümlüye yaklaşık 30 milyar liralık
tazminat davası açıldı. Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü adına Hazine
avukatı Mehmet Kalsen'in Burdur Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açtığı davada,
operasyonun karşı isyan başlatılması sonucu yapıldığını ileri sürdü.
Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk, F tipi cezaevlerinde
240 tutuklu ve hükümlünün ölüm orucu, 246'sının da açlık grevi yaptığı söyledi.
Türk, Türkiye genelinde 21 cezaevinde
ise 518 tutuklu ve hükümlünün açlık grevi ve ölüm orucunda bulunduğunu ancak
bundan sonuç alamayacaklarını belirtti. Türk, "Koğuş sistemine dönmeyi hayal
etmesinler. Şartla Salıverilme ve Cezaların Ertelenmesine İlişkin Yasa'nın
yürürlülüğe girmesiyle, koğuş sistemindeki cezaevlerini de oda sistemine geçireceğiz"
diye konuştu.
"Hayata Dönüş Operasyonu" kapsamında ölen Rıza
Poyraz'ın ailesi, İçişleri Bakanlığı aleyhine dava açarak 100 milyar lira
istedi.
Burdur Cezaevi'ne 5 Temmuz 2000 tarihinde yapılan
operasyonda, kolu iş makineleriyle kopartılan Veli Saçılık'la dayanışma amaçlı
toplanan paralara el konuldu ve bu amaçla bankada hesap açtırarak para toplayan
CHP MYK üyesi Yaşar Seyman hakkında soruşturma açıldı.
Ulucanlar Cezaevi'nde bir buçuk yıl önce 10 tutuklu
ve hükümlünün ölümüyle sonuçlanan operasyonla ilgili açılan dava, hiçbir
mahkemenin davayı görmek istememesi yüzünden bir türlü yürümüyor. Ankara 5.
Ağır Ceza Mahkemesi heyetinin çekilmesinden sonra görevlendirilen 7. Ağır Ceza
Mahkemesi de davaya bakmamak için Adalet Bakanlığı'na başvurdu.
Anayasa Mahkemesi, Ceza Yasası'nın örgüt üyeliği ve
yöneticiliği suçunu cezalandıran 168. maddesinin Şartla Tahliye kapsamına
alınması istemini 'yetkisizlik' yönünden reddetti. Edirne Ağır Ceza Mahkemesi,
bu maddeden F tipinde hükümlü birinin başvurusu üzerine yasanın cezaların
infazı yönünden hükümlüler arasında ayrım yaptığı gerekçesiyle iptalini
istemişti.
Muğla Cumhuriyet Başsavcısı İbrahim Dikmen'in verdiği bilgiye göre, Muğla E tipi Cezaevi'nde yaklaşık bir yıldır süren oda sistemine geçiş hazırlıkları tamamlandı. Dikmen, koğuşların 58 hücreye dönüştürüldüğünü ve cezaevinde bulunan 505 tutuklunun da bu hücrelere yerleştirildiğini söyledi.
DÜŞÜNCE ÖZGÜRLÜĞÜ
Gazeteci
yazar Ahmet Altan, bir yazısında Türk Silahlı Kuvvetleri'ne hakaret ettiği
gerekçesiyle yargılandığı davadan beraat etti.
"Düşünceye Özgürlük
"Düşünceye Özgürlük-Herkes İçin" adlı kitapçığa yayıncı olarak imza atan 77 bin 663 kişiden 45'i İstanbul DGM Cumhuriyet Savcılığında ifade verdi.
"Ermeni Soykırım" tasarısının görüşüldüğü günlerdeki
"Ermenilerin yanı sıra Süryaniler de katliama uğradı" sözleri nedeniyle
yargılanan Süryani Meryemana Kilisesi Papazı Yusuf Akbulut'un Diyarbakır 2 Nolu
DGM'deki duruşmasına devam edildi. Duruşmada, Akbulut'un konuşmasının yer
aldığı Kanal D haber bülteni kasetinin talep üzerine mahkemeye geldiği, ancak
bilirkişi tarafından çözümünün henüz yapılmadığı belirtildi.
İSTENEN CEZA
Sabah ve Finansal Forum gazeteleri yazarı Metin
Münir, Yeni Binyıl Gazetesi'nde yayınlanan bir yazısı dolayısıyla TCK'nın 159.
Maddesinden 12 yıl hapis istemiyle Bakırköy Ağır Ceza Mahkemesi'nde
yargılanıyor. Münir sözkonusu makalesinde, Oktar Çakır'ın DGM başsavcılığına
atanması üzerinde durmuştu.
Hürriyet Gazetesi yazarı Cüneyt Ülsever hakkında bir
yıl önce yazdığı bir yazı yüzünden ağır ceza davası açıldı. (Davanın
konusu-soralım)
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, Almanya'da katıldığı
panelde "Ermenilere neler yapıldığını herkes biliyor" şeklinde sözler sarf
ettiği iddiasıyla İHD'nin eski Genel Başkanı Akın Birdal hakkında dava açtı.
Birdal hakkında bu sözlerle "Türklüğü alenen tahkir ve tezyif ettiği"
gerekçesiyle 6 yıla kadar ağır hapis cezası isteniyor.
Mehmed Uzun'un "Aşk Gibi Aydınlık, Ölüm Gibi
Karanlık" adlı romanı ve "Nar Çiçekleri" adlı deneme kitabı hakkında ayrı ayrı
İstanbul DGM tarafından dava açıldı. İstanbul 4 Nolu DGM Savcısı'nın
hazırladığı iddianamede, Yazar Mehmed Uzun ve kitabın yayımcısı Hasan
Öztoprak'ın yasadışı örgüte yardım etmekten TCK'nın 169, 3713 Sayılı Terörle
Mücadele Kanununun 5. 31., 33-36 maddelerine göre ayrı ayrı
cezalandırılmaları isteniyor.
Aylık Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi Berfin Bahar'a 34'üncü sayısında yayımlanan bir şiir nedeniyle İstanbul 4 Nolu DGM tarafından dava açıldı. Derginin Aralık 2000'de yayımlanan 34'üncü sayısında yer alan Özgür Bağış'ın Kars'tan gönderdiği "Burası Amed" adlı şiir nedeniyle Terörle Mücadele Yasası'nın 8/1-2 maddeleri gerekçe gösterilerek dava açıldı.
Manisa'da yaptığı bir konuşmada "Türkiye
Cumhuriyeti'nin askeri ve emniyet muhafaza kuvvetlerini tahkir ve tezyif
ettiği""gerekçesiyle hakkında 6 yıla kadar ağır hapis cezası istemiyle
dava açılan sinema sanatçısı İlyas Salman, talimat üzerine Kadıköy Adliyesi'ne
giderek ifade verdi.
ONANAN CEZA
Doç. Dr. Fikret Başkaya'nın Özgür Bakış gazetesinin 1 Haziran 1999 tarihli sayısında yayınlanan "Tarihi dava mı?" başlıklı makalesi nedeniyle İstanbul DGM tarafından verilen 16 aylık hapis cezası ile 1 milyar TL ağır para cezası Yargıtay tarafından onaylandı.
BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
Ulusal televizyon frekans ihalelerinin 26-27 Nisan
2001 tarihlerinde yapılacağını belirten RTÜK Başkanı Sedat Nuri Kayış, frekans
ihalelerinin yapılmasıyla birlikte frekansların bedelsiz bir şekilde
kullanılmasının son bulacağını belirterek "yayın ihlallerini alışkanlık haline
getiren irticacı ve bölücü yayınların sesini keseceğiz" dedi.
KAPATILAN/TOPLATILAN/YASAKLANAN
YAYIN VE ETKİNLİK
SİP kongresinde yapılan bir konuşmayı yayınlayan
2000'de Yeni Gündem Gazetesine İstanbul 1 Nolu DGM tarafından 1 ay kapatma
cezası verildi. Gazete, "milli güvenliği bozucu nitelikte" yayın yaptığı gerekçesiyle
bu cezaya çarptırılırken gazetenin sorumlu Yazı İşleri Müdürü Erdal Taş da 1
yıl 8 ay hapis cezasına çarptırdı.
Özgür Gelecek Gazetesi'nin 33 ve 34. sayıları;
Devrimci Demokrasi Gazetesi'nin 25. sayısı toplatıldı.
RTÜK; ATV ve Kanal 6'ya 3'er gün; Show TV ve Star'a
birer gün; Radyo Ekin ve Kanal 43'e 7'şer gün; Radyo Nur, Radyo Söz, Ufuk TV
ile Bizim İmparator FM'e 180'er gün; İmaj Radyo'ya 15 gün; Denge Radyo ve Güneş
TV'ye
GAZETECİLERE VE YAYIN ORGANLARINA YÖNELIK BASKILAR/KISITLAMALAR
BRT'nin sabah yayını kuşağında gazeteleri okuyan ve
medya yorumları yapan Ahmet Tezcan, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'i övdüğü
ve Başbakan Yardımcısı Hüsamettin Özkan'a sert eleştiriler yönelttiği
gerekçesiyle işinden oldu.
Son bir ay içinde çeşitli medya gruplarında çalışan ve aralarında köşe yazarlarının da yer aldığı 3 bini aşkın gazetecinin işine son verildi.
THY "talep olmuyor" iddiasıyla Yeni Şafak
Gazetesinin uçaklarda dağıtımına ambargo koymasından sonra Yeni Şafak'ı okumak
isteyen yolcuları da uçaktan indirmeye başladı. Gaziantep-İstanbul seferini
yapan uçakta Yeni Şafak okumak isteyen İhsan Yiğit isimli kişi eşi Fadile
Yiğit'le birlikte "Yeni Şafak var mı?" sorusu üzerine uçaktan indirildi.
Hacıbektaş-i
Veli anma törenlerini izlemek üzere görevli bulunduğu Nevşehir'in
Hacıbektaş ilçesinde 17 Ağustos 2000 tarihinde dövülerek gözaltına alınan
Evrensel Gazetesi muhabiri Julide Kalıç'a görevli polis memuruna mukavemetten
dava açıldı.
Milliyet gazetesi binasına plakası alınamayan bir
otomobilden ateş açıldı.
DİN ÖZGÜRLÜĞÜ
Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin açtığı kurslar ile
ilgili tartışmalar üzerine Danıştay kararı doğrultusunda bu tip kursların
denetim yetkisini alan MEB, bu kurslar için de başörtüsü yasağı getirdi. Yasağa
uymayan personelin işine son verileceği açıklandı.
KPDS sınavı için adayların başvuru belgelerinde
başörtüsüz resim istendi. Başörtülü resim kullananların başvurularının dikkate
alınmayacağı açıklandı.
Bursa Anadolu İmam-Hatip Lisesi'nde başörtülü olarak
okul kapısından içeriye alınmayan kız öğrenciler, okul bahçesinde uzun süre
bekleyerek uygulamayı protesto ettiler.
Başbakanlık Takip Kurulu (BTK), kılık kıyafet
yönetmeliği uygulamasında 'tespit' çalışması
yapılması için tüm kamu kurumlarına dönük yeni bir çalışma başlattı.
Çalışma kapsamında bakanlıklara uygulamanın nasıl yürütüldüğü sorulurken,
verilen cezaların da ayrıntılı bir dökümü istendi. Bu bağlamda, BTK'ya ilk
verileri Milli Eğitim Bakanlığı'nın sunduğu ve buna göre, başörtülü oldukları
için 1998'de 106, 1999 ve 2000'i kapsayan son iki yılda da toplam 600
öğretmenin devlet memurluğundan çıkarıldığı kaydedildi. MEB'in BTK'ya verdiği
bilgiye göre, son iki yılda 55 öğretmenin uyarıldıktan sonra başörtüsü
takmaktan vazgeçtiği için mesleklerine devam etmelerine izin verildiği
açıklandı.
İçişleri Bakanı Sadettin Tantan, 81 il valiliğine
özel genelge göndererek kurban derisi toplama uygulamasının sadece THK'na ait
olduğunu açıkladı.
Diyanet İşleri Başkanlığı Başmüfettişi Dr.
Abdulkadir Sezgin, başörtüsü yasağının amacını aştığını vurgulayarak,
"uygulamanın yeniden gözden geçirilmesi gerektiği kanaatini taşıyorum" dedi. Sezgin İlahiyat Fakülteleri ile imam hatip
liselerinde uygulanan yasağın halk tarafından da yadırgandığını vurguladı.
KAMU GÖREVLİLERİNE YÖNELİK BASKILAR
Çorum Merkez İHL öğretmenlerinden Gülfiliz Öztürk (9
yıllık) ve Meryem Uyanık (6 yıllık) başörtülü oldukları gerekçesiyle
memurluktan uzaklaştırıldılar.
İstanbul Valiliği, Haseki Hastanesi'nde görevli 26
doktor ve yardımcı sağlık personelinin başörtülü oldukları gerekçesiyle
görevlerinden uzaklaştırıldığını açıkladı.
Kartal İmam-Hatip Lisesi'nde okul müdürlüğü yaptığı
sırada kılık kıyafet yönetmeliğine uymadığı iddiasıyla geçen ay valilik
onayıyla görevden alınan Saim Oral, Maltepe İmam-Hatip Lisesi'nde öğretmen
olarak işbaşı yaptı.
Selçuk
Üniversitesi'nin başörtüsünü yasaklamasını eleştiren Tıp Fakültesi Öğretim
Üyesi Prof. Dr. Ömer Karahan hakkında YÖK'ün baskısı ile soruşturma açıldı.
ÜNİVERSİTELERDE YAŞANAN BASKILAR
Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencileri başörtüsü yasağı yüzünden bütünleme sınavına girmediler ve üniversite tarihinde ilk kez toptan sınıfta kalma eylemi yaptılar. (Toplam öğrenci sayısı)
Marmara
Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde uygulanan başörtüsü yasağına karşı çıkan
öğretim üyelerinden Arapça Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Mustafa Meral Çörtü ile
Hadis Ana Bilim Dalı Öğretim Üyeleri Yard. Doç. Dr. Nedim Urhan ve Yard. Doç.
Dr. Ahmet Tobay'ın emekliliklerini istedikleri açıklandı.
KKTC'de faaliyette bulunan beş üniversitede
başörtüsü yasağı uygulamaya kondu. Yasağın KKTC Milli Eğitim ve Kültür
Bakanlığı ile YÖK arasında imzalanan protokol uyarınca uygulamaya konduğu
belirtildi.
ORTAÖĞRETİMDE YAŞANAN BASKILAR
Zeytinburnu İmam Hatip Lisesi Müdürlüğü, başörtülü olduğu gerekçesiyle öğrencilere kınama cezası verdi. Okul yönetimi tarafından öğrenci velilerine de mektup gönderildi ve öğrencilerin başlarını açmaları için velilerden baskıda bulunmaları istendi. (Öğrenci sayısı)
ÖRGÜTLENME
ÖZGÜRLÜĞÜ
KAPATILAN SİVİL TOPLUM ÖRGÜTÜ
Yüz Çiçek Açsın Kültür Merkez, yapmak istediği
"İnsan, Haklarıyla İnsandır" adlı etkinlikten dolayı polis tarafından basılarak
mühürlendi.
Adana Valiliği, tutuklu
yakınlarının kurduğu Adana Dayanışma Derneği'ne yasak yayın bulundurduğu
gerekçesiyle 10 gün kapatma cezası verdi.
OHAL Valiliği'nin kararıyla
daha önce üç kez kapatılan Dicle Üniversitesi Öğrenci Derneği (DÜÖDER),
açıldığı gün, Olağanüstü Hal Kanununun 11/O maddesi gereğince 3 ay süre ile
kapatıldı.
SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİNE YÖNELİK
BASKI VE SALDIRILAR
HADEP Silopi ilçe yöneticilerinin akibeti konusunda
bilgi almak üzere Silopi'ye gitmek isteyen HADEP heyeti Cizre'ye sokulmadı.
Genel Başkan Yardımcısı Mahmut Şakar başkanlığındaki heyetin Cizre girişinde
polis tarafından durdurularak kimliklerine el konulduğu ve 2 saate yakın burada
bekletildikleri belirtildi.
Eğitim-Sen Diyarbakır Şubesi'nin 6 yöneticisi ve 8
üyesi daha OHAL Bölge Valiliği kararıyla il dışına sürgün edildi.
HADEP Bitlis İl Binası ile Tatvan ve Güroymak ilçe binalarına
düzenlenen baskınlarda binalarda bulunan gazete ve dergilere el konuldu.
İstanbul Emniyet Müdürlüğü,
Şişli'de 11 Şubat Pazar günü düzenlenmek
istenen "Demokrasi İçin Buluşuyoruz" adlı mitinge "ilin emniyet ve asayişini
olumsuz şekilde etkileyerek toplumda huzursuzluğa neden olacağı" gerekçesiyle
izin verilmediğini bildirdi.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Sabih Kanadoğlu,
Türkiye Sultan Partisi'nin ismini "teokratik" bularak TSP'ye ihtar verilmesini
istedi.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı "amaç dışı faaliyette
bulunduğu" iddiasıyla İHD'nin kapatılması istemiyle dava açtı. Ankara Basın
Savcısı Levent Tacer'in Ankara Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açtığı
davanın iddianamesinde İHD genel merkezinde yapılan aramada dernek tüzüğü ve
amacına aykırı faaliyette bulunduğuna ilişkin bazı dokümanlar elde edildiği
belirtildi.
Eğitim-Sen Başkanı Alaaddin
Dinçer, Türkiye genelinde 1 Aralık 2001 tarihinde gerçekleştirilen toplu iş
bırakma eylemine katılan yaklaşık 250 bin eğitim elemanı hakkında adli ve idari
soruşturma açıldığını söyledi.
F tipi cezaevlerini protesto
ettikleri gerekçesiyle haklarında "yasadışı örgüt mensuplarına yardım ve
yataklık"tan dava açılan ve aralarında İHD Ankara Şube Başkanı Lütfi Demirkapı
ile 6 yönetim kurulu üyesinin de bulunduğu 12 kişinin yargılanmasına devam
edildi.
Şanlıurfa'nın Viranşehir ilçesinde 1 Aralık iş
bırakma eylemine katıldıkları için haklarında dava açılan 108 öğretmenin
yargılanmasına başlandı. Haklarında "Memurların birlikte görevlerini
bırakmalarını" düzenleyen TCK'nin 236. maddesi gereğince 4 aydan 1 yıla kadar
hapis cezası istenen öğretmenlerin Emek Platformu temsilcileri, 1 Aralık 2000
tarihinde Türkiye genelinde gerçekleştirilen iş bırakma eylemine ilişkin Ankara
Cumhuriyet Savcılığına ifade verdiler.
Mersin Demokrasi Hareketi
Girişim Grubu'nun 29 Ocak 2000 tarihinde Mersin'de yaptığı toplantı için izin
alınmadığı gerekçesiyle HADEP'li Mersin Akdeniz Belediye Başkanı M. Fazıl Türk
ile Mersin Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet Özer hakkında açılan dava
2. Asliye Ceza Mahkemesi'nde görüldü. Mahkeme heyeti delil yetersizliğinden
Türk ile Özer hakkında beraat kararı verdi.
SIĞINMA HAKKINA
YÖNELİK İHLALLER
İzmir'den
Avrupa geçmeye çalışan 5; Van'ın Gürpınar ilçesinde 65, Edirne'de de 243
mülteci ülkelerine gönderilmek üzere gözaltına alındılar.
ÇALIŞMA YAŞAMINA
YÖNELİK İHLALLER
ÖLENLER: İzmir'in Kemalpaşa İlçesi Sütçüler köyünde
şamandıra tamiri için kuyuya inmek isteyen bir işçi; Gaziantep Fatih
mahallesinde kurulu bir yem fabrikasında helezon makinesine kolunu kaptıran
Müslüm Sertdemir adlı işçi; Mardin'in Midyat ilçesinde bir inşaatın üçüncü
katından düşen Abdurrahman Soylu adlı işçi; Gaziantep'te çalıştığı işyerinde
elektrik akımın kapılan Ali Polat; Büyük Kanal Bornova Kollektörü bağlantı
çalışması yapılırken toprak altında
kalan Aziz Adıyaman adlı işçi; Erzincan kent merkezinde çalıştığı inşaatta
elektrik akımına kapılan Kazım Ulucan adlı işçi hayatını kaybetti.
İŞTEN ATILANLAR: Ankara MAKSAN AŞ'de 250 işçi (50'si
ücretsiz izin); Cumhuriyet gazetesinin İstanbul'daki merkezinden 5, İzmir
bürosundan da 3 kişi; Bitlis'te kurulu BETAŞ Tekstil'de 110 işçi (ücretsiz
izin); Tekirdağ'ın Saray ilçesinde Söke Değirmencilik Tekstil AŞ'de (Retro),
TEKSİF Sendikası'na üye oldukları ve işten atılan 17 arkadaşlarına destek
verdikleri gerekçesiyle 51 işçi; Tuzla Tepeören'de üretim yapan Rotopark'tan 35
işçi; Pendik Kurtköy'de kurulu Akar kırtasiye malzemeleri fabrikasından 25
işçi; Çiğli Organize Sanayinde bulunan OBEL A.Ş'den 25 işçi; Antalya'nın Serik
ilçe Belediyesi'nden 28 işçi; Hürriyet grubu internet servisi ve
e-kolay.net'ten 40 kişi; Kocaeli'nin Gebze ilçesine bağlı Şekerpınar
beldesindeki Anadolu Honda Otomobilcilik AŞ'den 350 işçi (zorunlu izin) işten
atıldı.
YARGI HABERLERİ
Aydın'a
bağlı Çine Asliye Ceza Mahkemesi hakimi Mehtap Yılmaz, kullandığı aracı
devirerek arkadaşı Ahmet Güvenç'in ölümüne neden olmaktan yargılanan Mustafa
Şahin'e beraat kararı verdi. Bu sırada salonda bulunan Ahmet Güvenç'in kızı
Bahar Güvenç, hakim Mehtap Yılmaz'a "Beraat kararı verirken neden gülüyorsunuz
benim babam öldü, sanık ise beraat ediyor" dedi. Bayan hakim bu sözlerle
kendisine hakaret edildiği iddiasıyla savcılığa başvurup genç kızı hapse
attırdı. Cezaevi'nde bir gün kalan Bahar Güvenç, avukatının üst mahkemeye
itirazı sonunda serbest bırakıldı. Genç kız "hakaret etmedim; babamı öldüren
kişinin beraatine tepki gösterdim"dedi .
Arkadaşlarından
iki tişört ve 400 bin lira gasp etmekle suçlanan Ayhan Olcay, Serkan Alper ve
Anter Bakır, Yargıtay'ın bozma
kararından sonra yargıç karşısına çıkarıldı. İzmir 3. Ağır Ceza Mahkemesi, üç
gence daha önce olduğu gibi yine toplam 77 yıl 9 ay 10 gün hapis cezası verdi.
Sanıklardan Anter Bakır 33 yıl hapis cezasına çarptırılırken, diğer iki sanığa
da 22'şer yıl hapis cezası verildi. Gençler kararı kapıları tekmeleyerek
protesto etti.
Konya'da
7 Hizbullah sanığından, tutuklu bulunan 2'si Adana DGM'deki duruşmaya ödenek
yokluğu gerekçesiyle götürülmedi.
AİHM
AİHM, Moldova'dan Türkiye'ye getirilen ve DGM'de
idam istemiyle yargılanan Cevat Soysal'ın Türkiye ve Moldova aleyhine yaptığı
başvuruyu incelemeye değer buldu.
Diyarbakır Silvan'a bağlı Dolapdere Köyü ve Ergeçit
mezrasının 1993 yılında yakılması üzerine evlerini terk eden ve Diyarbakır'da
bulunan sivil ve askeri yetkililere yaptıkları başvurulardan sonuç alamayan
göçzedeler, Abdulrezzak Yavuz, Seyithan Yavuz, İhsan Yavaş, Hüseyin Deniz,
Mustafa Bal, Hanifi Bal, Hamduselam Bal, Mukaddes Bal, Sakine Bal, Nesime Bal,
Aygül Bal, Saliha Bal, Siracettin Bal, İsmail Aykanat, Abdulhani Aykanat,
Nizamettin Aykanat, Nezir Aykanat, Ferzende Deniz, Ahmet Biçer, Kasım Kur ve
Hasan Nergiz, 7 yıllık zararlarının tazmin edilmesi ve köylerine geri
dönüşlerinin sağlanması için AİHM'e başvurdu.
AİHM,
Fransa'da yaşayan Murat Cankoçak isimli vatandaşın açtığı davanın 15 yıl l8 ay
sürmesinin, insan hakları ihlali olduğu görüşüne vararak, Türkiye'yi mahkeme
masrafları da içinde olmak üzere 110 bin frank maddi tazminat ödemeye mahkum
etti.
Gözaltındayken işkenceye maruz kalan ve açtığı
davada kendisine işkence yapan polislerin beraat etmesi üzerine AİHM'ne
başvuran Bekir Sıtkı Keçeci'ye devlet "dostane çözüm" önerdi. Keçeci devletin
davayı bir an önce kapatmak ve uluslararası hukukta mahkum olmamak için böylesi
bir yola başvurduğunu belirterek, öneriyi kabul etmeyeceğini açıkladı.
AİHM Diyarbakır'da 1994 yılında 3 kişinin gözaltına
alındıktan sonra kendilerinden bir daha haber alınamamasıyla ilgili davada,
Türkiye'yi 70 bin sterlin tazminat ödemeye mahkum etti. Mahkeme Türkiye'nin
"insanın yaşama hakkını ihlal ettiği"ne karar verdi.
İNSAN HAKLARI
POLİTİKALARI
Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk, Ankara DGM
Cumhuriyet Savcısı Talat Şalk'ın görevden alınmasının söz konusu olmadığını
belirterek, "ben özgürüm" diyen Şalk'a
atıfta bulunarak "kimse özgür değildir" dedi.
Türkiye'nin güçlü bir yargı oluşturamadığını
belirten Yargıtay Başkanı Sami Selçuk, şunları söyledi: "Türkiye, güçlü bir
yargı sistemi kuramadı. Güçlü bir yargı sistemi kurulmadığı sürece yolsuzluklarla
baş etmesi bir düştür. Türkiye'de güçlü bir yargının kurulduğunu söylemek
zordur. Niçin zordur, bizzat devlet, yasama ve özellikle de yürütme yargıya
hiçbir zaman olumlu gözle bakmamıştır. Önüne geçilemeyen yolsuzluklar, devleti
devlet yapan değerleri tahrip ediyor, devletin saygınlığına zarar veriyor,
güven kaybetmesine yol açıyor. Devleti devlet yapan değerler tahrip olduğunda
devlet devlet olmaktan çıkar, devreye mafya girer, artık hukuk işlemez olur.
Kişiler devlet katında eşit biçimde hukuka ulaşamıyorsa, devletin ayrıcalıklı
kişileri varsa, o devlet devlet olmaktan çıkmış demektir. Devlet ciddi olmak
zorundadır, ciddi bir suç ve ceza politikası yürütmek zorundadır."
Avrupa Birliği Katılım Ortaklığı Belgesi'ne yanıt
niteliğindeki Ulusal Program'ın (UP) Kürtçe ve diğer bölümlerinin MGK'dan
"vize" aldığı ileri sürüldü. MGK'da "Kürtçe" ve "anadil" sözcükleri yerine,
"Türkçe dışında gündelik yaşamda
kullanılan diller" ifadesinin kullanılmasının benimsendiği belirtildi.
Kürtçe yayın konusunda da, "Türkiye'nin egemenlik alanı içinde başka bir
egemenlik unsuru olarak dilin kullanılması kabul edilmeyecektir" ifadesi
kullanıldı. UP'de Kürtçe eğitim konusu tam olarak şu sözlerle tanımlanacak:
Resmi dil ve eğitim dili Türkçedir.
Ancak bu vatandaşların günlük yaşamında Türkçe dışındaki farklı dil,
lehçe ve ağızların serbest kullanılmasına engel değildir. Bu konudaki
engellerin kaldırılması için çaba harcanacaktır."
Partisinin Başkanlık Divanı toplantısında Ulusal
Programın 14 Mart'ta açıklanacağını belirten Başbakan Yardımcısı Devlet
Bahçeli, yansıtıldığı gibi Kürtçe TV ya da eğitimden ödün verilmediğini
söyledi. Bahçeli, "Bu konularda taviz vermeyeceğimizi anlattık. Bu da kabul
gördü. Bunu program açıklandığında herkes görecektir" dedi.
DÜNYA İNSAN HAKLARI RAPORU
BM Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi (USSM),
gözaltındaki en üst düzey sivil Bosnalı Hırvat yetkili Dario Kordiç'i ve üst
düzey Hırvat askeri yetkili Mario Çerkeş'i, savaş suçu ve insanlığa
karşı suç işlemekten mahkum etti. USSM, Kordiç'i 1991-1994 yılları arasında
zulmetmek, öldürmek ve Müslümanları tutuklamak suçlarından 25 yıl hapis
cezasına çarptırdı. Mahkeme ayrıca, Hırvat askeri komutan Mario Çerkez'i
1993-1994 Bosna Savaşı sırasında Müslüman köylerine saldırı düzenlenmesiyle ile
ilgili savaş suçu işlediği gerekçesiyle 15 yıl hapse mahkum etti.
Merkezi ABD'de bulunan İnsan Hakları İzleme Örgütü,
Afganistan'da yönetimde bulunan Taliban'ın Bamiyan eyaletinde 300 kişiyi
katlettiğini öne sürdü.
İnsan Hakları İzleme Örgütü tarafından yayınlanan
bildiride, İsrail askerlerinin rutin olarak Filistin'li sürücüleri dövdüğü,
araçlarının lastiklerini kestiği ya da araçlara gelişigüzel ateş açtığı
belirtildi. Bildiride ayrıca, Yahudi yerleşimcilerin de Batı Şeria'da sık sık
yolları keserek Filistinli şoförlere ateş açtıkları ifade edildi.
Uluslararası Af Örgütü, Çin'deki işkencenin sürekli
ve sistemli olduğunu bildirdi. Örgüt tarafından yayımlanan raporda rejimin
taahhütlerine rağmen sanıklara kötü muameleye devam edildiği görüşü dile
getirildi.
Çin ABD'deki insan hakları ihlallerine ilişkin bir
rapor yayınladı. Bu rapora göre ABD'de idam cezası 38 eyalette uygulanıyor. Son
200 yılda ölüm cezasına çarptırılan 18 bin kişinin yalnızca 38'i beyaz. 6
milyon 300 bin kişi hapiste veya gözetim altında. Hapisteki insanların sayısı
geçen yıl bir önceki yıla oranla yüzde 2.7, 1990 yılına oranla yüzde 44.6
arttı. Her yıl 31 bin kişi vuruluyor, günde 80'den fazla insan silahlı olayda
yaşamını yitiriyor.
AFGANİSTAN: Taliban yönetimi, ülkenin
batısındaki bir mülteci kampında, 500'den fazla mültecinin donarak öldüğünü
açıkladı.
BAHREYN: Bahreyn Emiri Şeyh Hamid
Bin İsa El Halife'nin ay başında çıkardığı genel af çerçevesinde siyasi
tutuklular serbest bırakıldı.
BANGLADEŞ: Başkent Dakka'da greve
giden işçilerle hükümet yanlısı gruplar arasında meydana gelen çatışmalarda 1'i
polis, 4 kişi öldü.
BELÇİKA: Sığınma başvurusunda bulunan
yabancıları toplu olarak sınırdışı etme tavrını sürdüren Belçika, 25
Ukraynalıyı askeri uçakla ülkelerine gönderdi.
CEZAYİR: Devam eden şiddet ortamı
nedeniyle 107 kişi hayatını kaybederken, onlarca kişi de yaralandı.
ÇEÇENİSTAN: Ülkeyi işgali altında tutan
Rus askerleri ile Çeçen gerillalar arasındaki çatışmalar devam ederken,
Rusların sivil Çeçenlere yönelik zulümleri de devam etti. Yaşanan çatışmalarda
Dolinsk kasabasında ortaya çıkan 200 kişilik toplu mezardan sonra Roşni-çu
bölgesinde de 50 kişilik bir toplu mezar daha bulundu. Mezarlardan Çeçen
bebeklerin cesetlerine bile rastlandı.
ÇİN: Çin'in güneyindeki
Guangdong eyaletinde, sahte para basmak suçundan 7 kişi hakkında verilen idam
cezası hemen infaz edildi. Doğu Türkistan Partisi'ni kurmak suçundan yargılanan
ve 1997 yılından beri tutuklu bulunan Arhan Abdullah adlı Doğu Türkistanlı
muhalifin idam cezasına çarptırıldığı bildirildi. Arhan Abullah'ın yeraltında
faaliyet göstermek, silah ve hükümet karşıtı propaganda içeren basılı yayınlar
bulundurmakla suçlandığı belirtildi. Fujian eyaletindeki bir mahkemede rüşvet
alan ve kaçakçılıktan suçlu bulunan 4 kişiye ölüm cezası verildi.
ENDONEZYA: Borneo adasında
Müslüman-Hıristiyan çatışması devam etti. Çatışmalar sırasında 200'ün üzerinde
insan hayatını kaybetti.
FAS: Başkent Rabat'ın merkezinde
geçen Aralık ayında düzenledikleri gösteri sırasında gözaltına alınan Fas İnsan
Hakları Birliği üyesi 36 kişi, 3 yıla kadar hapis cezası istemiyle hakim
karşısına çıkarıldı. Sanıklar yasadışı gösteri yapmakla suçlanıyorlar.
FİLİPİNLER: Muhalif gerillaların ülkenin
orta kesimlerinde düzenlediği saldırıda 11'i asker, 12 kişi hayatını kaybetti.
İngiltere ve ABD'nin Irak'a düzenlediği operasyona tepki olarak Ebu Sayyaf
örgütü Ağustostan beri rehin tuttuğu Jeffrey Schilling'e işkence yaptığını
açıkladı.
FİLİSTİN: Filistin kaynakları, Atıf
el-Nabulsi adlı gencin, İsrail askerlerinin açtığı ateş sonucu öldürüldüğünü ve
cesedinin İsrail askerlerince götürüldüğünü belirtti. İsrail askerlerince
açılan ateşte de, Batı Şeria'daki El Kader köyü yakınlarında Ziad Ebu Svay adlı
genç öldü. Filistin'deki hastane yetkilileri, İsrail askerlerinin Gazze
Şeridi'nde 14 yaşındaki Filistinli bir çocuğu vurarak öldürdüğünü bildirdiler.
İsrail tanklarının Batı Şeria'da Beit Cala köyündeki bir eve ateş açması sonucu
evde bulunan 18 yaşındaki bir Filistinlinin öldüğü bildirildi. Batı Şeria'daki
El Halil Kentinde İsrail askerlerinin Filistinlilere yaylım ateş açması sonucu
2 Filistinli öldü.
FRANSA: Ülkenin Güneydoğusunda
karaya oturan gemide yaklaşık 1500 mülteci bulundu.
HİNDİSTAN: Hindistan askerlerinin işgal
altında tuttukları Keşmir'deki muhalif Müslüman göstericilerin oluşturduğu
kalabalığa ateş açması sonucu 4 kişi öldü, 16 kişi de yaralandı. Keşmir'de Tüm
Partiler Hürriyet Konferansı liderlerinden Cavit Ahmet Mir ve Muhammed Yasin
Malik Srinagar'da tutuklandı
HOLLANDA: Lahey Kentindeki
Uluslararası Savaş Suçluları Mahkemesi (USSM), 3 Bosnalı Sırp komutanı, 1992
yılında Müslüman kadınlara tecavüz ve işkence ederek savaş suçu işlemekten
çeşitli hapis cezalarına çarptırdı. USSM, kadınları seks kölesi olarak
kullandıklarına kanaat getirdiği şahıslardan Dragoljub Kunaraç'a 28, Radomir
Kovaç'a 20 ve Zoran Vukoviç'e de 12 yıl hapis cezası verdi. Lahey'de 8 aydır
süren davanın sonuçlanmasıyla, USSM ilk defa tecavüz ve seks köleliği
suçlamalarıyla 3 kişiyi cezalandırmış oldu.
IRAK: ABD ve İngiliz uçakları
Irak topraklarını bombalamaya devam ettiler. Bombalamalar sonucu bazı siviller
hayatını kaybederken, bazıları da yaralandılar. Liderliğini Mesut Barzani'nin
yaptığı Irak Kürdistan Demokratik Partisi (IKDP) Erbil sorumlusu Fransuva
Hariri ve bir koruması uğradığı silahlı bir saldırı sonucu hayatını yitirdi.
İNGİLTERE: İngiltere cezaevlerindeki
insanlık dışı koşullar, resmi ağızlar tarafından kabul edildi. Ceza ve
Tutukevleri Genel Müdürü Martin Narey, 6 cezaevindeki koşulların
"düzeltilemeyecek kadar kötü" olduğuna işaret eden teftiş raporlarını
doğruladı. Cezaevlerini "cehennem delikleri"ne benzeten Narey, İngiltere ve
Galler'deki cezaevlerinde koşulların derhal iyileştirilmemesi halinde istifa
edeceğini duyurdu. Bu arada cezaevlerinde gardiyan ve yöneticiler tarafından
mahkumlar arasında etnik ayrımcılık ve kötü muamele yapıldığını da açıklayan
Narey, tehdit edildiğini belirterek polise başvurdu.
İRAN: Başkent Tahran'da yapılan
gösterilere müdahale eden polis 50 kişiyi gözaltına aldı. Bu arada bir kadın
gazeteci tutuklanırken, hapisteki önde gelen 3 reformcu gazetecinin de açlık
grevi yaptığı bildirildi. Ayrıca tanınmış gazeteci-yazar Mesud Behnud de 19 ay
hapis cezasına çarptırıldı. İntihab gazetesinin haberine göre, Tahran Basın
Mahkemesi'nde yargılanan Behrud, kamuoyunda kargaşa yaratmak amacıyla yalan
haber yaymak, uyuşturucu madde ve alkol bulundurmak ve yurt dışına uyuşturucu
kaçırmakla suçlanıyor.
İSRAİL: İsrail askerlerinin
Filistin'i işgali ve buradaki terör eylemlerine karşı olarak Filistinliler de
aralarında sivillerin de bulunduğu İsraillilere yönelik eylemlerini
sürdürdüler. Bu eylemler neticesinde bazı İsrailliler hayatını kaybederden,
bazıları da yaralandı. İsrail Yüksek Mahkemesi, bir Filistinliyi öldüren Yahudi
yerleşimciyi 8 yıl hapis yattıktan sonra serbest bırakmaya karar verdi.
Mahkemenin kararında, 'Yüksek Mahkeme, cezasının 2/3'ünü tamamladıktan sonra
Yoram Skolnick'in serbest bırakılmasına izin verdi' denildi. Skolnick, 1993
yılında bir Yahudi yerleşimciyi bıçaklamaya çalışırken yakalanan Musa Abu
Sabha'ya 9 kurşun sıkarak öldürmek suçundan ömür boyu hapse mahkum edilmişti.
Aynı zamanda ABD vatandaşı olan Skolnick, yakalandıktan sonra gözleri bağlanan
ve elleri arkadan bağlı olarak yere yatırılan Sabha'nın elinde el bombası
olduğunu ileri sürmüştü. Genelkurmay Başkanı Şaul Mofaz, Filistinlilere ait
yerleşim birimlerine giriş çıkışların tamamen kapatılacağını, Batı Şeria ve
Gazze kentlerinin derhal ablukaya alınacağını söyledi. Beş aya yaklaşan
Filistin İntifada'sında silahsız sivillere ateş açıldığı suçlamalarını sürekli
reddeden İsrail Güvenlik güçleri kendi adamlarınca yalanlandı. İsrailli
Arapların yaşadığı bölgelerde meydana gelen şiddeti araştıran komisyona ifade
veren dört keskin nişancı, polis üstlerinden sivillere ateş açma emri
aldıklarını belirttiler.
İSPANYA: Sansebastian kentinde
meydana gelen patlamada yaralanan 2 kişi öldü.
İSVİÇRE: AİHM, 4-8 yaş arasındaki
öğrencilere sınıfta başörtüsüyle ders vermesi yasaklanan İsviçreli kadın
öğretmenin başvurusunu reddetti. İsviçreli öğretmenin şikayetini ele alan AİHM,
Cenevre kanton yetkililerinin getirdiği başörtüsü yasağının, din özgürlüğünü
ihlal anlamına gelmediğine ve öğretmene ayrımcılık yapılmadığına hükmetti.
KIBRIS: Lefkoşe'deki Merkezi
Cezaevi'ndeki 23 tutuklu ve hükümlü af veya şartlı tahliye istemiyle açlık
grevine başladı. Cumhuriyetçi Türk Partisi Genel Başkanı Mehmet Ali Talat, Türkiye'de yaşanan başörtüsü sorununun
KKTC'de de uygulanmaya konulmasını eleştirdi.
KOSOVA: Gilan Belediyesine bağlı
Livoç köyünde yüksek tesirli bombayla Sırp Ortodoks kilisesi havaya uçuruldu.
NEPAL: Aralarında Başyargıç Keshav
Prasad Upadhyay'ın da bulunduğu adli heyete gerillalar tarafından düzenlenen
saldırıda 5 kişi ölürken, Upadhyay saldırıdan yara almadan kurtuldu.
PAKİSTAN: Pencap eyaletinin başkenti
Lahor'daki pazaryerinde meydana gelen patlamada 35 kişinin yaralandığı
bildirildi.
SIRBİSTAN: Kosova yakınındaki tampon
bölgede 3 Sırp polisi mayın patlamasından dolayı öldü.
SUDAN: Muhalefetteki Ulusal Halk
Kongresi Genel Sekreteri Hasan Turabi tutuklandı. Tutuklamayla ilgili resmi
açıklama yapılmadı.
________________________
(*) Bu Rapor,
MAZLUMDER İnsan Hakları İhlallerini İzleme Komisyonu'nca hazırlanmıştır.
