YAŞAMA HAKKI

FAİLİ MEÇHUL CİNAYETLER/ŞÜPHELİ ÖLÜMLER

7 Ocak 2001 günü Bursa'da meyve sebze halinde bir erkek cesedi bulundu. Göğsünden aldığı bıçak darbesiyle öldürüldüğü sanılan kişinin Nurettin Çalışkan olduğu belirlendi.

15 Ocak 2001 günü Bağcılarda kimliği belirlenemeyen bir genç bıçakla öldürüldükten sonra seyir halindeki otomobilden yol ortasına atıldı.

YERİNDE İNFAZ ve İŞKENCE İLE ÖLÜM

Diyarbakır'ın Bağlar beldesinde güvenlik güçlerince düzenlenen operasyonda, Emniyet Müdürü Gaffar Okkan ve 5 polis memurunun öldürülmesi olayına karıştığı ileri sürülen Hasan Sarıağaç adlı şahıs hayatını kaybetti.

ÇATIŞMALARDA ÖLEN VE YARALANANLAR

ÖLENLER: İstanbul Mahmutbey yolu üzerinde devriye gezen bir polis otosuna düzenlenen silahlı saldırıda 1 polis; Olağanüstü Hal Bölge Valiliği'nden yapılan yazılı açıklamaya göre Şırnak kırsalında gerçekleştirilen operasyonlarda 6 PKK'lı; 24 Ocak 2001'de Diyarbakır Emniyet Müdürü Gaffar Okkan ile birlikte ve 5 polis memuru öldü.

YARALANANLAR: İstanbul Mahmutbey yolu üzerinde devriye gezen bir polis otosuna düzenlenen silahlı saldırıda 1 polis; İstanbul Kağıthane'de bir polis aracına yapılan silahlı saldırıda 1 polis; Diyarbakır'da da 4 polis memuru yaralandı.

SİVİLLERE YÖNELİK EYLEMLER

İstanbul Taksim'de özel bir halk otobüsüne kimliği belirsiz 2 şahıs tarafından düzenlenen silahlı saldırı sonucu 1 kişi yaralandı.

BOMBA VE MAYIN PATLAMASI

İstanbul Şişli'de bir banka şubesinin otomatik para çekme makinesine; Ataköy'de park halindeki bir otomobilin altına; Esenler Otogarı'nda bulunan İETT durağına; Çağdaş Gazeteciler Derneği Eskişehir Şubesi Lokali'nin girişine bomba konuldu/atıldı. Patlamalar sonucu maddi hasar meydana geldi.

KİŞİ ÖZGÜRLÜĞÜ

KAÇIRMA/KAYIP

17 Ocak 2001 günü Murat A. ve Ali E. adlı kişiler, kimliğini bilemedikleri kişiler tarafından kaçırılarak darp ve tehdit edildiklerini, cep telefon kartlarının da gasp edildiğini bildirdiler ve kendilerini kaçıran kişilerin, "Tuzluçayır devrimcilerindir, öyle kalacak, faşistlere burada yer yok" diye tehdit ettiklerini öne sürdüler.

Silopi Merkez Karakol Komutanlığı'na 25 Ocak günü çağrılan ve bir daha geri dönmeyen HADEP İlçe Başkanı Serdar Tanış ile İlçe Sekreteri Ebubekir Deniz'in gözaltında oldukları kabul edilmedi. Olağanüstü Hal Bölge Valisi ve Şırnak Valisi, çağrılmaları üzerine Silopi Merkez Jandarma Komutanlığı'na giden ve kendilerinden bir daha haber alınamayan HADEP İlçe Başkanı Serdar Tanış ve İlçe Sekreteri Ebubekir Deniz'in Jandarma tarafından ifadelerinin alındığını, ancak bu iki kişinin daha sonra serbest bırakıldığını öne sürdüler.

CİNSEL TACİZ/TECAVÜZ

Ankara Tabip Odası (ATO), H.T. adlı mahkumun Sincan F tipi Cezaevi'ne getirildiği gün copla tecavüze uğradığını açıkladı. Cezaevi Savcısı Tayfun Sağıroğlu ise, söz konusu iddiayı reddetti.

İŞKENCE/İŞKENCE İDDİASI

Şanlıurfa'da korsan gösteri yaptıkları iddiasıyla tutuklanan ve yaşlarının 13-19 arasında olduğu belirtilen 28 çocuğun ailesi, çocuklarına işkence yapıldığını ve baskıyla ifade imzalattırıldığını iddia ettiler. Konuyla ilgilenmek üzere Viranşehir Cezaevi'ne giden Diyarbakır Barosu Sekreteri Av. Mahmut Vefa, çocukların gözaltında özel timlerin kaba dayağına ve hakaretlerine maruz kaldıklarını anlattıklarını söyledi.

Cezaevi'nden çıktıktan 3 gün sonra "şüpheli" olarak yeniden gözaltına alınan Durmuş Baysal (20) adlı şahıs, Beyoğlu Emniyet Müdürlüğü'nde kendisine işkence yapıldığını iddia etti. Vücudunda darp izleri bulunan Baysal, Beyoğlu Emniyet Müdürlüğü Araştırma Birimi'nde görevli resmi ve sivil polisler hakkında Beyoğlu Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulundu.

GÖZALTILAR

ANKARA: İnsan Hakları Anıtı önünde basın açıklaması yapmak isteyen ve aralarında İHD Ankara Şube Başkanı Lütfi Demirkapı'nın da bulunduğu 7 kişi; düzenlenen "Huzur Operasyonu"nda 867 kişi; Ankara Üniversitesi Cebeci kampüsünde cezaevleri operasyonunu protesto eden 32 kişi; Yüksel Caddesindeki İnsan Hakları Anıtı önünde basın açıklaması yaparak ölüm oruçlarına duyarlılık isteyen tutuklu yakını 3 kişi;

EDİRNE: Çeşitli Avrupa ülkelerine gitmek isteyen 164 mülteci;

GAZİANTEP: Yaşamda Atılım gazetesinin F tipi cezaevleriyle ilgili çıkardığı özel sayıyı dağıttıkları iddiasıyla Fidan Alpdoğan ve Hatice Yalvaçlı adlı şahıslar;

İSTANBUL: Özelleştirme karşıtı afişler asan 100 SİP'li; Zeytinburnu'nda Afganistan uyruklu 34 mülteci; cezaevlerinde gerçekleştirilen "Hayata Dönüş Operasyonu"nu protesto amacıyla DSP İstanbul İl Başkanlığı'na siyah çelenk bırakmak isteyen ve aralarında İHD İstanbul Şube Başkanı Eren Keskin'in de bulunduğu 34 kişi; Gazeteci-Yazar Burhan Kavuncu; Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekanı Zekeriya Beyaz'a yapılan bıçaklı saldırı sonrasında 50 öğrenci; "Hayata Dönüş Operasyonu"nu protesto etmek isteyen 39 kişi; Eminönü'nde durumları şüpheli görülen ve kimliklerini ibraz edemeyen 25 kişi; İstanbul Üniversitesi Merkez Kampüs ana kapısı önünde F tipi cezaevleriyle ilgili basın açıklaması yapmak isteyen öğrenci grubundan 10 kişi; Esenyurt'ta iki şantiyeye jandarma tarafından düzenlenen baskında 15 Kürt işçi; Bakırköy Özgürlük Meydanı'nda F tipi cezaevlerini protesto etmek isteyen 50 kişi; Beyoğlu'ndaki F tipi cezaevlerini protesto amacıyla basın açıklaması yapmak isteyen 13 tutuklu yakını; Ümraniye Cezaevi'nde PKK davasından yatan tutuklu ve hükümlülerle görüşmelerine izin verilmemesini protesto eden 15 kişi; "Ermeni Soykırım Kanunu"nu meclis gündemine alan Fransa'yı protesto etmek için İstanbul Konsolosluğu'na siyah çelenk bırakmak isteyen 2 DYP'li; Odak Dergisinin eski Yazı İşleri Müdürü Erol Zavar, akrabası Cihat Özdemir, dergi çalışanları Murat Karayel, Songül Yarar ile 4 dergi okuru; Yıldız Teknik Üniversitesi Beşiktaş Kampüsünde 11 öğrenci; Bahçelievler'de Proleter Halkın Birliği dergisinin okurları Arif Aksu ve Haydar Bayar; evlerine düzenlenen baskınlarında TİYAD üyeleri Betül Gökoğlu, Fehmi Eren, Altın Eren, Çiğdem Eren, İbrahim Selçuk, Sebahattin Gökoğlu, Mehmet Bakır, Şerife Yılmaz ve Fatma Özçelik; Tutuklu Yakınları Derneği Kadıköy Şubesinden 7 kişi; HADEP Esenler İlçe Örgütü ile Gençlik Kültür Merkezi'nin düzenlediği dayanışma şöleninde 9 kişi;

İZMİR: "Huzur Operasyonu"nda durumları şüpheli görülen ve kimliksiz oldukları gerekçesiyle 156 kişi; Irak uyruklu 5 göçmen; Menemen'de F tipi cezaevlerini protesto etmek isteyen 14 kişi; evinde dini sohbet yapan Rıfai Kadiri Tarikatı mensubu Mehmet Nuri Ökten; HADEP Konak ilçe Gençlik Sekreteri Metin Şeker ile birlikte 7 HADEP'li; Odak Dergisi İzmir Büro Temsilcisi Mehmet Köse, Yazı İşleri Eski Müdürü Erdal Tan ile dergi okurları Ahmet Köse, Mehmet Ayvalı, Ercan Demir, Sultan Güzel, Derya Aksüt ve Serap Ünsal; TAYAD'ın Aksaray Şubesine düzenlenen baskında dernek üyesi Erkan Yirdem; Avrupa'ya gitmek isteyen 478 mülteci;

İZMİT:Bir kültür merkezinin açılışına katıldıkları için 106 kişi; İzmit'teki katı atık yakma tesisini protesto için Büyükşehir Belediyesi binasına pankart asarak eylem yapmaya çalışan Greenpeace (Yeşil Barış Örgütü) üyesi 21 kişi; HADEP Konak İlçe Gençlik üyesi 7 kişi;

KAYSERİ: "Huzur Operasyonları" çerçevesinde 60 kişi; Erciyes Üniversitesi'nden 21 işçinin işten çıkarılmasını protesto etmek amacıyla basın açıklaması yapmak isteyen Tez Koop-İş Sendikası Genel Başkan Yardımcısı İsmail Kınış ile 6 sendika üyesi ve 1 işçi yakını;

KONYA: "Huzur operasyonları"nda 137 kişi;

MERSİN: Mersin Üniversitesi'nde, aralarında EMEP üyesi Deniz Kaya ve Ali Yılmaz'ın da bulunduğu 7 kişi;

MUŞ: HADEP Merkez İlçe Başkanı Sadrettin Yiğit;

SİİRT: Evlerine baskın yapılan 7 HADEP'li;

TEKİRDAĞ: İtalya'ya gitmek üzere bir TIR'da saklanan 21 mülteci;

VAN: Gevaş ilçesinde Irak'lı 5 mülteci; 100. Yıl Üniversitesi Melikşah Öğrenci Yurdu'na yapılan baskında 18 öğrenci gözaltına alındılar.

TUTUKLAMALAR

ANKARA: HADEP Genel Sekreter Yardımcısı Ferhat Yiğin, Van İl Başkanı İrfan Kaval ile Yönetim Kurulu Üyesi Rıza Taşlıtepe, Kadın Kolu Başkanı Nezahat Ergüneş ve Van Merkez İlçe Gençlik Kolu ile Kadın Kolu Başkanı;

İSTANBUL: 19 Aralık 2000 tarihindeki "Hayata Dönüş Operasyonu"nu protesto etmek isteyen 39 kişiden 4'ü; Odak dergisi yönetici ve çalışanlarından Erol Zavar, Cihat Özdemir, Murat Karayel ve Songül Yarar;

İZMİR: Menemen'de F tipi cezaevlerini protesto etmek isteyen 14 kişiden 10'u; Ege Üniversitesi'nde 20 Aralık'ta F tipi cezaevi uygulamasını protesto etmek isteyen öğrencilerin 2'si;

SİİRT: HADEP İlçe Gençlik Kolları Sekreteri Mansur Koçak ile parti üyeleri İsmail Ekinci ve Ramazan Oktay;

ŞANLIURFA: Korsan gösteri yaptıkları iddiasıyla 13-19 yaşları arasında 28 çocuk tutuklandı.

YERLEŞİM MERKEZLERİNE YÖNELİK BASKILAR

Batman'ın Kozluk ilçesi Kalkancık ve Gündüzlü köylerinin 1996 yılında boşaltılması üzerine Batman'a yerleşen, ancak Aralık ayında yeniden evlerine dönen 10 ailenin 15 Ocak'ta Kozluk Jandarma Taburu'na bağlı askerler tarafından yeniden köylerinden çıkartıldıkları belirtildi. Söz konusu ailelerin, daha önce akrabaları tarafından boşaltılan Newala Emero mezrasındaki boş evlere yerleştikleri bildirildi. Bu arada, köylüler adına 17 Ocak'ta Kozluk Jandarma Taburuna başvurarak geri dönüşlerine izin verilmesini isteyen Teyfik Baz ve Cemal Taş adlı şahısların ise tehdit edildiği kaydedildi.

CEZAEVLERİNDE YAŞANAN OLAYLAR

Ümraniye Cezaevi'nde ölüm oruçlarına müdahale amacıyla düzenlenen operasyondan sonra PKK'lı tutuklular üzerindeki baskıların arttığı ileri sürüldü. Tutuklular, 130'ar kişilik gruplar halinde 2 koğuşa konulduklarını, yiyecek ve su gibi temel insani ihtiyaçlarının dahi karşılanmadığını belirttiler.

Ümraniye Cezaevi'ne düzenlenen operasyonda hayatını kaybeden Alp Ata Akçayüz'ün otopsi raporu için Eyüp Sulh Ceza Mahkemesi tarafından "Gizlilik" kararı alındı. Akçayüz'ün operasyon bittikten sonra askerler tarafından taranarak öldürüldüğü ileri sürüldü.

Oğlu Ufuk Keskin'in Edirne F Fipi Cezaevi'nde bulunduğunu ve bir haftada üç kez şeker komasına girdiğini söyleyen baba Fahrettin Keskin, oğlunun hastalığının kontrol edilmediğini belirterek hastaneye sevkini istedi.

Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Komitesi, Türkiye'den F tipi cezaevlerinde tutuklu ve hükümlülerin tecrit edilmesine ve nakiller sırasında şiddet uygulanmasına son verilmesini istedi.

Cezaevi operasyonlarında yaralanan mahkumlardan 15'inin Bayrampaşa Devlet Hastanesi'nde olduğu öğrenildi. Bayrampaşa, Ümraniye, Çanakkale ve Bursa Cezaevlerinden tutuklu ve hükümlülerin de getirildiği hastanede bulunanların hepsinde ateşli silah yaralanmasına bağlı yaraların olduğu, bir tutuklunun da bacağının kesildiği öne sürüldü.

Cezaevlerinde hala devam eden ölüm orucu sürecini yakından izleyen ve sorunun çözülmesi yönünde arabuluculuk yapan FP Rize Milletvekili Mehmet Bekaroğlu, Sincan F tipi cezaevine ilişkin gözlemlerini TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonuna sundu ve Alt Komisyon üyeliğinden çekildi. Bekaroğlu, raporunu Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'e de sunmuştu.

Adalet Bakanlığı'nın F tipi uygulamasından bir an önce vazgeçmesini isteyen İstanbul Barosu Başkanı Yücel Sayman, F tipinden vazgeçilmemesi halinde tutuklu ve hükümlülerin bir süre sonra akıl hastası olup çıldıracaklarını söyledi.

Ulucanlar Cezaevi'nde 26 Eylül 1999 tarihinde gerçekleştirilen ve 10 tutuklu ve hükümlünün öldürülmesi ile sonuçlanan operasyonla ilgili olarak jandarma hakkında yürütülen soruşturma tamamlandı. Ankara C. Başsavcılığı, olay esnasında mahkum öldürmenin ceza gerektirmediğini ve merminin nereye atıldığının önemsiz olduğunu savunarak, öldürmeyi ve yaralamayı "Görev gereği yapılması zorunlu işler" olarak gördü. Savcılık, operasyonu yürütmekle suçlanan MGK üyeleri, başbakan ve bakanlar hakkında da soruşturma açılamayacağını belirtti.

F tipi cezaevlerine geçişi sağlamak amacıyla 19 Aralık sabahı düzenlenen operasyonlar sırasında Bayrampaşa Cezaevi'nde bulunan ve yanarak öldüğü açıklanan DHKP/C davası tutuklusu Özlem Ercan'ın babası Hıdır Ercan kızının ölmediğini söyledi. Baba Ercan, Cebeci Mezarlığı'na 2 Ocak 2001 tarihinde gömdüğü kişinin kızı olmadığını yineledi.

CEZAEVLERİNDE ÖLÜM

Yozgat Cezaevi'nde tüberküloz hastalığına yakalanan ve tedavi amacıyla Ankara Sanatoryum Hastanesine gönderilen hükümlü Numan Akman hayatını kaybetti. Yaklaşık 8 yıldır Yozgat Cezaevi'nde bulunan Akman'ın TCK'nın 125. maddesi uyarınca idam cezasına çarptırılmış olduğu belirtildi.

DÜŞÜNCE ÖZGÜRLÜĞÜ

Düşünce özgürlüğünün önündeki engellerin kaldırılması için hazırlanan "Düşünceye Özgürlük:Herkes İçin" adlı kitaba yayıncı olarak ismini yazdıran 77 bin 663 kişinin ilk bölümü savcıya ifade verdi. Girişimin sözcüsü Şanar Yurdatapan, "Biz hedefi belirledik, ya düşünce suçu yasalarımızdan dışarı çıkar, ya da hepimiz içeri gireriz" şeklinde konuştu.

İSTENEN CEZA

17 Ağustos'ta meydana gelen Marmara depremiyle ilgili yorumu nedeniyle RTÜK'ün suç duyurusunu dikkate alan İstanbul DGM Savcılığı, Yeni Şafak Gazetesi yazarı Fehmi Koru hakkındaki soruşturmayı tamamlayarak, Koru'nun Türk Ceza Kanunu'nun 312/2 ve 3. maddeleri uyarınca 2 yıldan 6 yıla kadar ağır hapis cezasına çarptırılmasını talep etti. Koru'nun yargılanmasına önümüzdeki haftalarda İstanbul DGM'de başlanacak.

"Barış Anneleri"ne işkence ve taciz yapıldığını açıklayan İHD İstanbul Şube Başkanı Eren Keskin ile 2000'de Yeni Gündem Gazetesi'nin Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Erdal Taş hakkında TCK'nın 159. Maddesine göre "Devletin askeri kuvvetlerini neşren tahkir ve tezyif" iddiasıyla dava açıldı.

F tipi cezaevi yapımının durdurulması için 16 Eylül'de Galatasaray Lisesi önünde açıklama yapmak isterken yaka paça gözaltına alınan Çağdaş Hukukçular Derneği yönetici ve üyesi 26 avukata "Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanununa" aykırı davrandıkları iddiasıyla dava açıldı. Polisin saldırısına maruz kalan ve saldırı sırasında değişik yerlerinden yaralanan avukatların suç duyurusuna henüz cevap verilmedi.

Cumhurbaşkanlığı'na 21 Eylül 1999'da 'Devlete Mektup' başlığı ile gönderdiği yazı yüzünden Atatürk Üniversitesi'ndeki görevine son verilen İlahiyatçı Doç. Dr. Şadi Eren hakkında Erzurum DGM'de üç yıla kadar hapis istemiyle dava açıldı. Eren hakkındaki iddianamede, Eren'in 'Halkı sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farkı gözeterek kin ve düşmanlığa tahrik etmek' suçunu işlediği belirtildi.

VERİLEN CEZA

Yeni Asya Gazetesinin 7 Ekim 1999 tarihli sayısında yer alan "Siyasi deprem kapıda" başlıklı yazıdan dolayı gazetenin 1 ay kapatılmasını kararlaştıran İstanbul 1 Nolu DGM, yazıyı kaleme alan İbrahim Akgünler'e TCK'nın 312. Maddesini gerekçe göstererek 1 yıl 8 ay ağır hapis cezası verdi. Mahkeme, Yazı İşleri Müdürü Mustafa Döküler'e de 1 milyar 310 milyon lira ağır para cezası verdi.

Proleter Halkın Birliği Dergisi eski Yazı İşleri Müdürü Elif Yıldırım, gazetenin 73. sayısındaki yazısı gerekçesiyle Türk Ceza Kanunu'nun 312/1-3 maddesi ve 5680 sayılı yasanın 16/1 maddesi uyarınca 6 ay hapis cezasına çarptırıldı.

ONANAN CEZA

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, Yeni Asya Gazetesinin sahibi Mehmet Kutlular hakkında 2 yıl 1 gün hapis cezası veren Ankara 1 Nolu DGM'nin kararını yerinde bularak onadı.

CEZAEVİNDEN ÇIKAN DÜŞÜNCE MAHKUMU

TCK 312'den toplam 4,5 yıl hapis cezasına çarptırılan Kur'ani Mücadele Dergisi'nin sahibi Ramazan Yılmaz tahliye edildi.

Samsun Ağır Ceza Mahkemesi, Eşber Yağmurdereli'nin avukatı Hakan Tekin'in, Şartla Salıverilme Yasası'ndan yararlandırılma başvurusunu kabul ederek, Yağmurdereli'nin tahliyesine karar verdi.

BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ

KAPATILAN/TOPLATILAN/YASAKLANAN YAYIN VE ETKİNLİK

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu tarafından hazırlanan "Mahmut ile Yezida" adlı tiyatro oyunu, içinde Kürtçe replik olduğu için yasaklandı.

Alınterimiz Gazetesi 36. sayısında yer alan yazılar nedeniyle 7 gün süreyle kapatıldı.

Erzincan'dan satın aldıkları çanak antenleri Tunceli'nin Pülümür ilçesi Hasangazi köyüne götürmek isteyen köylülerin antenlerine askerler el koydu.

İstanbul 1 Nolu DGM, Yeni Asya Gazetesinin, 7.10.1999 tarihinde Halil İ. Akgünler imzası ile yayınlanan "Siyasi deprem kapıda" başlıklı haberde, "halkın sınıf, ırk, din, mezhep farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığa açıkça tahrik ettiği" iddiası üzerine açılan dava nedeniyle, "suçun milli güvenliği bozucu nitelikte görüldüğü" kanaatine vararak, 5680 Sayılı Kanunun ek 2/1 maddesi gereğince Yeni Asya Gazetesinin "takdiren" bir ay süre ile kapatılmasına karar verdi.

Evrensel Gazetesinin 27 Ocak tarihli sayısı; Proleter Halkın Birliği Dergisinin 88'inci sayısı; Kültür Edebiyat dergisi Güney'in Ocak sayısı; Devrimci Müdahale Dergisi toplatıldı.

RTÜK, Çağdaş Radyo'ya 180 gün; Batman FM radyosuna da 90 gün yayın durdurma cezası verdi.

GAZETECİLERE VE YAYIN ORGANLARINA YÖNELIK BASKILAR/KISITLAMALAR

Batman'da günlük olarak yayınlanan "Batman İleri" gazetesinin Yazı İşleri Müdürü Kerem Korkmaz, gazeteyi basan 6 kişi tarafından dövüldü.

DİN ÖZGÜRLÜĞÜ

9 Ekim 2000 tarihinde hakkındaki dava nedeniyle ifade vermek için gittiği Adliye binasına sokulmayan Akit Gazetesi yazarlarından Demet Tezcan, yine yasakla karşılaştı. Sultanahmet Adliyesine giden Tezcan, başörtülü olduğu gerekçesiyle güvenlik görevlilerinin engellemesiyle karşılaştı. Görevliler, kararın Başsavcı Ferzan Çitici'nin talimatıyla alındığını söyleyerek, Tezcan'a Adliyeye girmesinin mümkün olmadığını ifade ettiler. Tezcan'ın içeri alınmaması karşısında devreye giren avukatları, yetkililere yasağın keyfi olduğu konusunda uyarıda bulundu. Avukatların uyarısının ardından Tezcan ifade vermek üzere adliyeye girebildi.

KAMU GÖREVLİLERİNE YÖNELİK BASKILAR

YÖK, Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde görevli 1 diş tabibi ile 5 hemşirenin başörtüsü taktıkları gerekçesiyle görevden çıkartılması kararlaştırdı.

ÜNİVERSİTELER

Marmara Üniversitesi Dekanı Prof. Dr. Zekeriya Beyaz'ın bıçaklı saldırıya uğramasının ardından Üniversitesi Senatosu, aldığı yeni bir kararla başörtülü öğrencilerin okula girmesini yasakladı. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde okuyan 1200 kız öğrenci başörtülü oldukları gerekçesiyle finallere alınmadı. Kız arkadaşlarının sınavlara alınmaması üzerine İlahiyat Fakültesi'nde eğitim gören başı açık 5 kız öğrenci de sınavlara girmedi. Erkek öğrenciler ise, kız öğrencilere destek amacıyla sınavları boykot ettiler.

ÖĞRENİM ÖZGÜRLÜĞÜ

Trakya Üniversitesi Rektörlüğü, IMF, YÖK ve F tipi cezaevlerini protesto eylemine katılan 100 öğrenci hakkında soruşturma başlattı.

Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'ndeki kız öğrencilerin başlarını açmaya zorlayan Dekan Prof. Zekeriya Beyaz bıçaklı saldırıya uğradı. Saldırgan ve 50 öğrenci göz altına alındı.

ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜ

SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİNE YÖNELİK BASKILAR/SALDIRILAR

Danıştay 10. Dairesi, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün, Milli Gençlik Vakfı'nın şubelerini geçici olarak kapatma işleminde yürütmeyi durdurma kararı verdi. Yüksek Mahkeme, kapatmaya dayanak olan yönetmeliğin bir maddesinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemini ise reddetti.

Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü, 11 Ocak 2001'de Beyoğlu Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderdiği yazıda, "İstanbul Barosu Yönetim Kurulu'nun, F tipi cezaevlerini protesto etmek yönünde bir karar aldığı yazılı ve görsel basından anlaşılmaktadır. Alınan kararın Avukatlık Kanunu'nun 76. Maddesinde tanımlanan amaca aykırı ve illegal olması sebebiyle başsavcılığınızca gereğinin takdiriyle yapılacak işlem sonucundan ivedi bilgi verilmesini önemle rica ederim" denildi. Başsavcılık, soruşturma başlatarak barodan böyle bir karar alıp almadığını sordu. Soruşturma sonucunda Asliye Hukuk Mahkemesi'ne dava açılması ve yönetim kurulu üyelerinin görevden alınması gündeme gelebilecek.

İHD Ankara Şubesi'nin kapatılması, yöneticilerin de "yasa dışı örgütlere yardım ve yataklık" suçunu düzenleyen Türk Ceza Yasası'nın 169'uncu maddesi gereğince 4 yıl 6 ay ile 7 yıl 6 ay arasında hapis cezasıyla cezalandırılmaları istemiyle dava açıldı.

İHD Genel Merkezi, AA'nın "İHD Yunanistan hükümetinden yardım aldı" şeklindeki haberi gerekçe gösterilerek polis tarafından basıldı. Ankara Cumhuriyet Savcısı Hamza Uçar'ın emriyle Ankara Emniyet Müdürlüğü Güvenlik Şubesine bağlı çok sayıda resmi ve sivil polis İHD'yi basarak 2,5 saatlik aramanın ardından çok sayıda bilgisayar, dosya ve evraklara el koydu.

ÖDP Fatsa Teşkilatı tarafından Fiskobirlik'in özelleştirilmesini protesto amacıyla Ordu'nun Ünye İlçesinden Giresun'a düzenlenmek istenen protesto yürüyüşüne Ordu Valiliğince izin verilmedi.

Malatya İl Sağlık Müdürlüğü KESK'in çağrı yaptığı eylemlere katıldıkları gerekçesiyle 32 SES üyesi hakkında soruşturma başlattı.

Tunceli'de sendikal faaliyetlerde bulundukları gerekçesiyle 7 Eğitim-Sen yöneticisi sürgün edildi.

İstanbul Valiliği, çeşitli sivil toplum örgütleri ve siyasi partilerce yapılmak istenen "Yaşamın Hücreleştirilmesine Hayır Mitingi"ne izin vermezken, konuyla ilgili İHD İstanbul Şubesi'nde yapılan toplantıyı basan polis de tehditler savurdu.

Tüm Yargı-Sen Genel Başkanı Tekin Yıldız, Nevşehir'e sürgün edildi. Yıldız, Adalet Bakanlığı gibi düşünmeyen Yargı-Sen üzerinde sistemli bir baskı oluşturmanın amaçlandığını söyledi.

HADEP Erzurum İl binasına polis tarafından baskın düzenlendi. Emniyet Müdürlüğü aramada yasadışı yayınlar ele geçirdiklerini öne sürdü.

Özgür TAYAD yöneticileri, derneklerinin İstanbul Fındıkzade'de bulunan binasına, 8 Ocak 2001 gecesi 23:55 sıralarında sivil polis korumasında bir grup MHP'linin saldırdığını açıkladılar.

HADEP Osmaniye İl ve Elbistan İlçe Örgütü binalarına polislerce baskın yapıldı. Protokol dergileri, kitaplar ve MKM takvimlerine el konuldu.

İnsan Hakları Derneği'nin Ankara, Van, Konya, Bursa ve İzmir Şubeleri basıldı. İstanbul ve Ankara şubeleri aralıklarla polis tarafından basılarak üye ve yöneticiler gözaltına alındı, haklarında soruşturma açıldı. İHD Ankara Şube Başkanı Lütfi Demirkapı hakkında ise Ankara Cumhuriyet Savcılığı tarafından 169. Maddeden ön soruşturma başlatıldı. İHD Ankara şubesinin, derneklerine yönelik baskıyı ve Kızılay'ın insan hakları savunucularına yasaklanmasını protesto etmek amacıyla 6 Ocak 2001 günü Yüksel Caddesinde yapmak istediği basın açıklaması polis tarafından engellendi. Basın açıklaması yapmak isteyen İHD Ankara Şube Başkanı Lütfi Demirkapı ile Burdur Cezaevine yapılan saldırıda kolu kopan Veli Saçılık ve İHD Ankara Şubesi Cezaevleri Komisyonu üyeleri çevik kuvvet polisleri tarafından yaka paça göz altına alındı.

KAPATILAN SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİ

100. Yıl Üniversitesi Öğrenci Derneği (YÖDER), bir yılda, tam üç kez kapatıldı. 4 Ocak 2000 tarihinde kurulan YÖDER, aynı yıl içinde 2, 5 Ocak 2001 tarihinde de "amaç dışı faaliyet gösterdiği" gerekçesiyle 3. kez kapatıldı.

İHD İzmir Şubesi, DGM Cumhuriyet Savcılığı'nın 20 Aralık 2000 tarihinde yaptığı kontrolde dernek binasında, üye olmayan 16 kişinin bulunması gerekçe gösterilerek 2 Ocak 2001 tarihinden itibaren 10 gün süre ile kapatıldı.

Cezaevlerinde süren ölüm oruçlarına destek verdikleri ve örgütlerin yönlendirdiği ileri sürülen Tutuklu ve Hükümlü Aileleri Yardımlaşma Derneği'nin (TAYAD) Aksaray Şubesi kapatıldı.

İHD Bursa Şubesi 1 Ocak'ta basılarak kapatıldı ve dernek yöneticileri hakkında soruşturma başlatıldı.

SIĞINMA HAKKINA YÖNELİK İHLALLER

Çeşitli Avrupa ülkelerine gitmek isterken Edirne ve ilçelerinde 164 mülteci; İstanbul Zeytinburnu'nda 34 mülteci; İzmir'de 483 mülteci; Tekirdağ'da 21 mülteci; Van'ın Gevaş ilçesinde de 5 mülteci gözaltına alındı.

Kemer açıklarında kayalara çarparak ön bölümü batan Gürcistan bandıralı Pati gemisinde bulunan 19 sığınmacı öldü.

ÇALIŞMA YAŞAMINA YÖNELİK İHLALLER

ÖLENLER: Ordu'da çalıştığı inşaatın çatısından düşen Olgun Kul adlı işçi; Beşiktaş'ta çalıştığı işyerinde elektrik akımına kapılan işçilerden Şentürk Özgen; Kocaeli'nin Gebze ilçesinde liman inşaatında çalışırken Bekir Varışlı adlı işçi; Sakarya'nın Sapanca ilçesinde İller Bankası tarafından yaptırılan alt yapı inşaatı sırasında meydana gelen göçükte Yaşar Yıldırım adlı işçi; Mersin'de çalıştığı inşaattan düşen Celal Demir adlı işçi; Divriği Divhan madenlerinde maden çeken bantı temizlerken tanburun sıkışması sonucu Muzaffer Kaybaki adlı işçi hayatını kaybetti.

İŞTEN ATILANLAR: TV 8'den 10 kişi; Beyoğlu Belediyesi'nden 10 işçi; Sabah Gazetesi'nin tekrar Bilgin yönetimine geçmesi ile Can Ataklı ve Ahmet Vardar; İzmir Grand Hotel Mercure'de 22 işçi, Ege Endüstriden 50 işçi; Sincan'da kurulu İSTAŞ adlı hazır beton fabrikasından 20 işçi; Yeni Binyıl Gazetesi'nin kapanmasıyla 50 çalışan; Kanal 6'dan 23 kişi; Çorlu'da kurulu Edip İplik'ten 28 işçi; İstanbul Küçükçekmece'de bulunan Leke Jeans'ten 35 kişi; NETAŞ'tan 50 işçi; Erciyes Üniversitesi'nde çalışan 10 geçici işçi işten atıldı.

YARGI HABERLERİ

Ankara'nın Bâlâ ilçesindeki Bâlâ Talebe Yurdu'nda, Haydar Topaç adlı öğrenciyi sabah namazına kalkmadığı için döven ve okulunu bırakmasına neden olan Kur'an Kursu hocası Burhanettin Sert, 3 yıllık yargılamanın sonunda 200 bin lira ağır para cezasına çarptırıldı.

Diyarbakır 2 Nolu DGM, Kürtçe davetiye bastırdıkları için yargılanan 6 Eğitim-Sen yöneticisi hakkında verdiği beraata ilişkin gerekçeli kararda, "Çağrı metni resmi nitelik taşımadığından anayasaya aykırı düşmemektedir" görüşüne yer verdi. Diyarbakır Barosu Genel Sekreteri Avukat Mahmut Vefa, 'tarihi nitelikli' olarak değerlendirdiği kararı, yargının demokratikleşmeye katkısı olarak yorumladı.

K.Irak'taki operasyonu ve F tipi cezaevlerini protesto amacıyla yürüyüş yaptıkları ve PKK lehine slogan attıkları iddiasıyla tutuklanarak Viranşehir Cezaevi'ne konulan 28 çocuğun dava dosyası Diyarbakır DGM'ye gönderildi.

4616 sayılı erteleme yasası ile sözlü olarak işlenmiş tüm suçlar hakkında açılan davalar ertelenmiş olmasına rağmen Şanlıurfa eski milletvekili İbrahim Halil Çelik'in tutuklanıp cezaevine gönderilmesi, mahkemelere olan güvenin daha da azalmasına neden oldu. İddianamedeki suçun erteleme kapsamında olduğunu gören Sulh Ceza Hakimi, konuyu derhal ilgili mahkemeye bildirmesi gerekirken, Çelik'in tutuklama kararını vicahiye çevirerek kendisini cezaevine gönderdi. Erteleme kanununun gereğini yapmayan Siirt, Van, Emet ve Kahramanmaraş Asliye Ceza Hakimlerinin, ortadan kaldırılması gereken davalardan dolayı milletvekilliği yapmış bir siyasetçinin haksız yere cezaevine gönderilmesine sebep oldukları için haklarında Adalet Bakanlığı'nca soruşturma açılması bekleniyor.

12 Eylül ihtilalini yapanlara karşı dava açmak istediği için açığa alınan Adana eski Cumhuriyet Savcısı Sacit Kayasu, '28 Şubatçıların da yargılanması gerektiğini söyledi. Anayasa Hukukçusu Prof. Dr. Mustafa Erdoğan da Özkasnak'ın sözlerinin, '28 Şubat'ın hukuksuz bir girişim olduğunu doğruladığını' bildirdi. Erdoğan, 'tüm sorumluların yargılanması gerekir. Gazeteciler için 'o dönemde böyle konuşamazlardı, cesaret edemezlerdi' deniyor. Niye yapamazlardı? O zaman gazetecilerin de baskı altına alındığının doğrulanmasıdır bu. 28 Şubat Anayasa ve yasalara aykırıdır. Savcılıkların bunun üzerine sorumlular hakkında gerekli yasal işlemleri başlatmaları gerekir.

İHD İstanbul şube Başkanı avukat Eren Keskin'in düşüncelerini ifade ettiği ve kitap yayımladığı gerekçesiyle DGM'lerin ceza vermesi üzerine hapis yattığı için başvurduğu iki dava, AİHM'de kabul edilebilir bulundu.

Hasan Celal Güzel, TCK'nın 312.maddesi çerçevesinde 1 yıl hapis cezasına çarptırıldığı, ancak 4616 sayılı yasadan yararlanarak cezasının infazı ertelenen davası dolayısıyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurdu.

Başbakan Bülent Ecevit "Beyaz Enerji Operasyonu"nu yürüten DGM savcısı Talat Şalk'ın IMF, Dünya Bankası ve AB'den bilgi ve belge istediğini belirterek, "Savcının bu davranışı devletimizin saygınlığına gölge düşürecek niteliktedir. Aynı savcı daha önce de yetkilerini aştı. Gerekli önlemler alınacaktır" dedi. Adalet Bakanlığı tarafından hakkında soruşturma başlatılan Şalk ise konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçınarak "Ben özgürüm hiç kimse bir şey yapamaz" dedi ve Adalet Bakanlığı Müfettişi Mehmet Kürtül'den gelen talep üzerine "Beyaz Enerji" dosyasını Kürtül'e teslim etti.

Adalet Bakanlığı, İstanbul Barosu Başkan ve Yönetim Kurulu üyelerinin görevden alınmaları için harekete geçti. Bakanlık Beyoğlu Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderdiği yazıda İstanbul Barosu Yönetim Kurulu'nun F tipi cezaevleri ile ilgili olarak aldığı kararın Avukatlık Kanunu'nun 76.maddesinde tanımlanan amaca aykırı ve illegal olduğu gerekçesi ile dava açılmasını istedi.

AİHM

AİHM Yargıcı Dr. Rıza Türmen çok sayıda başvuru yapılan ülkelerde insan haklarında problemler olduğuna dair kanaatlerin yaygın olduğunu söyledi. Türmen, demokratik adımların atılması durumunda, oluşan bu olumsuz yargının zamanla değişeceğini kaydetti.

AİHM'de hakkındaki şikayet başvuruları her geçen gün artan Türkiye'nin borçları da giderek büyüyor. Mahkeme Türkiye ile ilgili 5 bin dosyadan 82'sini görüştü. Bunlardan 9'u Türkiye lehine sonuçlanırken, 73 dosyada Türkiye aleyhine karar verildi. Türkiye'nin kaybettiği davalardan dolayı borcu ise, toplam 4 milyar doları (yaklaşık 300 milyar lira) aştı. RP'nin kapatılmasıyla ilgili davada Türkiye kaybederse, 1 milyon dolar daha borçlanacak.

AİHM, köyündeki evinin Hazro'dan gelen jandarmalar tarafından yakıldığını belirten Zübeyde Dulaş'ın açtığı dava sonucunda, Türkiye'nin kötü muamele ile ilgili Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 3. Maddesi, özel ve aile yaşamına saygıyla ilgili 8.maddesi ve özel mülkün korunmasına ilişkin 1.maddesini ihlal ettiği görüşüne vardı. Mahkeme kararında Türkiye'nin 37 bin 500 İngiliz sterlini (yaklaşık 37 milyar TL) tazminat ödemesine hükmetti.

AİHM, 8 Mart 1994'te gözaltına alınan ve 15 gün boyunca işkence ile kötü muameleye maruz kalan DEP'in Yönetim Kurulu Üyesi Dersim nüfusuna kayıtlı Cihan Aydın'ın başvurusunu karara bağladı. Mahkeme bu davada da Türkiye'yi masrafları hariç 50 bin Fransız frangı tazminat ödemeye mahkum etti.

AİHM, Kızılırmak üzerinde kurulan Altınkaya barajıyla ilgili olarak, istimlak edilen arazilerin karşılıklarının gecikmeli ödenmesi nedeniyle, başvuru sahiplerinin, arazilerinin gerçek değerini alamadıkları sonucuna vardı. Mahkeme Türkiye'nin özel mülkün korunmasıyla ilgili AİHS'in 1.protokolünün 1.maddesini ihlal ettiği görüşüne vardı ve Türkiye'yi her bir davadan bin ile 8 bin dolar arasında değişen maddi ve 1300 dolar (yaklaşık 870 milyon TL) manevi tazminat ödemeye mahkum etti.

Türkiye'nin AİHM'nde ifade özgürlüğü ile ilgili davalarda peş peşe mahkumiyet cezaları alması, Dışişleri Bakanlığı'nı harekete geçirdi. Dışişleri yargıyı uyararak ifade özgürlüğüyle ilgili her olayda ceza verilmemesini, cezai işlem uygulanmasının kaçınılmaz olduğu hallerde "asgari ceza hadlerinin uygulanmasını istedi."

İNSAN HAKLARI POLİTİKALARI

Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk, F tipi cezaevlerinde işkence yapıldığı iddiasını araştırmak üzere Türkiye'ye gelen ve kendisiyle görüşmek isteyen Uluslararası İnsan Hakları kuruluşları temsilcilerini geri çevirdi.Uluslararası Af Örgütü temsilcisi Heidi Wedel ve İnsan Hakları İzleme Örgütü temsilcisi Jonathan Sugden, bakanın kendileriyle 'yoğun programını' gerekçe göstererek görüşmediğini, ancak bir bakanlık görevlisinin 'sizin Mayıs'ta hazırladığınız raporu taraflı bulduk. O yüzden görüşmeyeceğiz' dediğini ileri sürdüler. Sugden Türkiye'yi uluslararası örgütlerin cezaevlerinde serbestçe gözlem yapmasına izin vermeye çağırdı.

"Beyaz Enerji Operasyonu" olarak adlandırılan, TEDAŞ Genel Müdürü'nün de gözaltına alındığı operasyon ile ilgili olarak 8 Ocak'ta bir gazetenin manşetinde üst düzey bir komutana dayanarak yer alan, "Ersümer'in üstünü çizin. Bakana haber bile vermedik. Düğmeye o değil biz bastık" şeklindeki sözler hükümetin tepkisine neden oldu. Başbakan Ecevit, "Bunlar son derece yakışıksızdır, kabul edilemeyecek bir tavırdır, demokratik hukuk devleti ile bağdaşamayacak bir davranıştır" dedi. Ecevit bu konunun üzerine gideceklerini belirterek, "kimler bu yayını yapmışlardır, bununla ilgili incelemeleri yapacağız" diye konuştu. Bu arada Jandarma Genel Komutanlığı, bir açıklama yaparak gazetelerde yayınlanan haberdeki bilgileri içeren bir beyanda bulunmadıklarını belirtti.

Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk, "Anayasa değişikliklerinde, öncelikle insan haklarının güvence altına alınması, demokrasinin geliştirilmesi ve sosyal hukuk devletinin gerçekleştirilmesi gerekiyor" dedi.

Emekli Hakim Albay Avukat Dr. Ümit Kardaş, Askeri Ceza Kanunu'nun, rütbe ayrımı olmaksızın erden orgenerale kadar siyasi demeç veren herkesin 5 yıla kadar hapisle yargılanmasını öngördüğünü belirterek "Nedense erler yargılanıyor, üst düzey demeç verdiği zaman üstü örtülüyor" dedi. Beyaz Enerji Operasyonu konusunda adı belirlenemeyen komutanın iddialarına "gereksiz" tepki gösterildiğini de ileri süren Kardaş, "Genelkurmay Başkanı'nın Kürtçe televizyon konularındaki itirazlarını kabulleniyorlar da bunu neden kabullenemiyorlar?" diye konuştu.

Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV)'nın yargının sorunlarını saptamak için Ord. Porf. Dr. Sulhi Dönmezer ile Prof. Dr. Feridun Yenisey'e yaptırdığı 'Ceza Adalet Sisteminin Etkinliği' araştırması, adaletin ne kadar yorgun olduğunu gösterdi. Söz konusu araştırma, vatandaşın savcıdan önce polise gittiğini ve hazırlık soruşturmalarını genellikle polisin yürüttüğünü ortaya koydu. Polis, sanıkların yüzde 80'inin ifadesini alıyor. İfadesi alınanlardan yüzde 72'si suçunu itiraf ederken, işkence gördüğünü iddia eden sanıkların oranı ise binde 3'te kalıyor. 1114 dosya sanıklarından sadece yüzde 46.5'ine susma hakkı olduğunun söylendiği, geri kalanlara ise haklarının hatırlatılmadığı belirtildi. Araştırma sonuçlarını açıklayan Dönmezer, "Sayıları az olan savcıların iş yükü fazla olduğu için hazırlık soruşturmasını jandarma veya polis yapıyor, hazırlık soruşturması eksik olunca da davalar yıllarca uzuyor. Ayrıca dava sürerken hakimin değişmesi de uzamaya yol açıyor." dedi.

Kanal 6'daki Ceviz Kabuğu Programına katılan 28 Şubat döneminin Genelkurmay Genel Sekreteri Emekli Tümgeneral Özkasnak, bu girişimin post-modern bir darbe olduğunu söyledi. Harp Akademileri Komutanı Orgeneral Şenoğul: "AB'nin isteklerini kabul edersek irtica ve bölücülükten kurtulamayız" dedi.

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu eski Başkanı Sema Pişkinsüt, toplumun yanlış yönlendirilmesinden yakınarak "Öyle bir durumla karşı karşıyayız ki, halkta şu zihniyet hakim oldu: İnsan haklarını savunanlar, teröristler, mandacılardır... insan olmayanların insan hakkı olmaz..

Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi'nin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Tasarı, TBMM Genel Kurulu'nda benimsendi. Sözleşme hükümleri 18 yaşın altında bulunan çocuklar hakkında uygulanacak. Sözleşme uyarınca, çocuklara adli bir makam önünde, kendilerini ilgilendiren bir davada gerekli bütün bilgileri almak, tercih ve görüşlerini açıklamak, bu görüşleri ile dava sonunda verilecek bir kararın muhtemel sonuçları hakkında bilgilendirilmelerini talep etme hakkı tanınacak. Bu hükmün uygulanmasında çocukların yeterli idrak gücüne sahip olup olmadığı iç hukuka göre belirlenecek. Çocuklar adli bir makam önünde kendilerini etkileyecek bir davada, iç hukuka göre, velayet sorumluluğuna sahip olanların menfaatlerinin çatışması nedeniyle temsilci olamayacakları durumlarda bir temsilci tayin edilmesini isteyebilecekler.

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, "Başörtüsü protestosu" yapan Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin sorunlarının yerinde incelenmesi amacıyla Alt Komisyon oluşturdu.

Anayasa Mahkemesi, iktidar ortakları ve FP'nin üzerinde anlaştığı parti kapatmanın zorlaştırılması yönündeki Anayasa değişikliğine, kurum tarihinde ilk kez yapılan bir "basın duyurusu" ile karşı çıktı. Mahkeme FP'yi kastederek "değişikliğin devam eden bir davayı etkileme amacının kuvvetler ayrılığı ilkesine aykırı olduğunu ve parti kapatmayı olanaksız hale getirmesinin demokratik Cumhuriyeti korumasız bırakacağını" bildirdi. Yüksek Mahkemenin yaptığı bir sayfalık açıklamada basın duyurusunun "gerekçesi" şöyle ifade edildi: "Mahkememize verilen Türkiye Cumhuriyeti Anayasasını koruma görevi, Anayasanın siyasi partilerle ilgili 69.maddesinde yapılması öngörülen değişikliğin mahkemede görülmekte olan siyasi parti kapatma davalarına özgü olmaksızın anayasal sistemimiz ve Türk demokrasisinin bugünü ve geleceği yönünden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.

Anayasa Mahkemesi'nin tarihinde ilk defa bir bildiri ile Meclis Komisyonu'ndan geçen değişiklik paketine karşı çıkması hukukçuları şaşırttı. Prof. Dr. Mustafa Erdoğan: bu durumda bir gariplik var. Açıklamanın Milli Güvenlik Kurulu toplantısıyla aynı güne rastlaması da dikkat çekici. Anayasa Mahkemesi'nin misyonu iktidarın keyfi kullanılmasına karşı özgürlükleri korumaktır. Bir yargı organı rejimi koruma adına bu şekilde politik ve ideolojik bir tavır takınamaz. Bu, Yüksek Mahkemenin misyonu ile çelişti. Prof. Dr. Burhan Kuzu: Anayasa Mahkemesi'nin iç tüzüğünde Mahkeme Başkanı ve üyelerinin önlerine gelmesi muhtemel konularda görüş beyan edemeyecekleri belirtiliyor. Hiçbir makam mevki ve kişi Anayasa'nın vermediği bir yetkiyi kullanamaz. Anayasa Mahkemesi açıklama yapınca değişiklik paketi geri çekildi. Kuvvetler ayrılığı ilkesi ihlal ediliyor.

Başbakan Bülent Ecevit, Anayasa değişikliği paketini, Anayasa Mahkemesi üyelerinin uyarısı üzerine geri çektiklerini belirterek, "Üçte iki oy oranı yerine sağlıklı bir oy oranı ile yetinilmesi kararı aldık. Genelkurmayın bir uyarısı olmadı" dedi. Başbakanlıkta gazetecilere açıklamalarda bulunan Ecevit, siyasi partilerin kapatılmasını zorlaştıran Anayasa değişikliğini TBMM'deki partilerin tümünün istediğini ifade ederek, "Bir partinin kapatılması için üçte iki oy ağırlığının gündeme gelmesi gerekiyor. Ancak Anayasa Mahkemesi üyeleri bunun sakıncalarını bize bildirdiler. Biz de dolayısıyla bu konunun yeniden incelenmesinin uygun olacağı sonucuna vardık. Sağlıklı bir oy oranı ile yetinmenin gerekli olacağı sonucuna varılmıştır" diye konuştu.

FP lideri Recai Kutan, Anayasa değişiklik paketinin, "parlamentonun uzlaşmasıyla hazırlanmasına rağmen" son anda askıya alınmasının ve Anayasa Mahkemesinin konuya ilişkin yaptığı açıklamanın kamuoyunda "hayretle" karşılandığını söyledi. Kutan "En yüksek sesle haykırıyoruz. Millet iradesinden daha üstün bir irade yoktur, daha üstün bir kurum yoktur. Herkesi Anayasaya uymaya davet ediyorum "dedi.

DÜNYA İNSAN HAKLARI RAPORU

Birleşmiş Milletler (BM), Afganistan'ın Herat kentindeki mülteci kamplarında bir gecede çoğunluğu yaşlı ve çocuk 110 kişinin donarak öldüğünü açıkladı.

ABD: ABD'nin Oklahoma eyaletinde, 1985 yılında bir bakkal dükkanında üç kişiyi öldürmekten idama mahkum olan iki kişiden birinin cezası infaz edildi. Bir kadını kaçırıp tecavüz ettikten sonra boğarak öldüren bir kişi zehirli iğneyle idam edildi.

AFGANİSTAN: Afganistan'ın Taliban yöneticileri, İslam'dan başka bir dine geçenlerin ölüm cezasına çarptırılacağını bildirdi. Taliban lideri Molla Muhammed Ömer, yaptığı açıklamada Afganları başka bir dine geçmeyi zorlayan Müslüman olmayanların da öldürüleceğini söyledi. Ayrıca diğer dinlere ait ve İslam'ı eleştiren kitaplar sattığı belirtilen kitapçıların 5 yıl hapis cezasına çarptırılacağını duyurdu.

ALMANYA: BM'nin 2001 yılını "Irkçılığa Karşı Mücadele Yılı" ilan ettiği kararı Almanya'nın Frankfurt kentinde düzenlenen bir konferansta ele alındı. Konferansta baskı altında tutulan halklarla dayanışmanın gereği vurgulandı.

BELÇİKA: Beringen Belediye Başkanının başörtülü kimlikleri kabul etmeme uygulamasına karşı Fatma Efe adlı bir Türk kadının açmış olduğu dava, Belçika'nın en yüksek Mahkemesi olan Hof Van Cassatie Mahkemesinde sonuçlandı. 10 yıldır devam eden davada mahkeme Fatma Efe'yi haklı bularak, Beringen Belediyesi'nin başörtülü kimlik kabul etmeme uygulamasının kanunlara uygun olmadığı kararını verdi.

CEZAYİR: Güvenlik kuvvetlerinin doğudaki Tizi Uzu kenti yakınında düzenlediği askeri operasyonda 15 Müslüman'ın öldüğü belirtildi. Yerel bir gübre fabrikasında çalışan 4 Rus mühendisi, boğazları kesilerek öldürüldü. Mühendislerin cesetleri Annaba bölgesindeki Edug Ormanında bulundu.

Meydan gelen şiddet olaylarında 2'si asker 4 kişi öldürüldü.

ÇEÇENİSTAN: 3 asker ve Rus yanlısı 2 Çeçen öldürüldü. Çıkan çatışmalarda 6 Rus ve 2 Çeçen öldü. Çeçenistan Cumhurbaşkanı Aslan Mashadov'un Enformasyondan Sorumlu Türkiye Temsilcisi Halid Hüseyinov, Ruslar'ın Gudermes, Çervlonnaya, Grozni, Hankala, Nour gibi Çeçenistan'ın değişik bölgelerinde kurdukları işkence kamplarında insanlık dışı uygulamalarını sürdürdüğünü kaydetti. Hüseyinov, özellikle İnguşetya'da bulunan 200 bin Çeçen mültecinin zor şartlarda yaşam mücadelesi verdiklerini söyledi. İnguşetya'da 200 bin, Azerbaycan'da 12 bin, Gürcistan'da da 500 Çeçen mülteci bulunduğunu anlatan Hüseyinov, İnguşetya'daki mülteciler çeşitli zorluklar çekiyorlar. Dünyadan yardım geldiğinde Ruslar kendi ellerinden geçmeden mültecilere vermiyorlar diye konuştu

Avrupa Konseyi Parlementerler Meclisi'nin Çeçenistan'daki İnsan Hakları ihlallerini araştırmak için oluşturduğu heyet, Çeçenistan'da çalışmalarını sürdürürken büyük bir drama tanık oldu. Çeçenistan'ın kuzeyindeki Znamenskoye Mülteci Kampını ziyaret eden heyeti ölümün eşiğinde olan mülteciler karşıladı. Frank Judd ve Rudolf Bindig başkanlığındaki heyete bilgi veren kamp sorumlusu Zora Tatayeva, mülteci kampında kalan sivillerin yarıya yakınının hasta olduğunu söyledi. İlaç sıkıntısı çektiklerini belirten Tatayeva, kamptaki mültecilerin yüzde kırkının hasta olduğunu ve bunların çoğunun verem hastalığına yakalandığını vurguladı. Özellikle kışlık giyecek sıkıntısı çektiklerini belirten Tatayeva, çocukların eğitim yapamadıklarını, kendilerini soğuktan koruyacak giyecekleri olmayan çocukların, komşu köydeki okula gidemediklerini aktardı.

Uluslararası Af Örgütü tarafından yapılan açıklamada, örgütün eline "Çeçenistan'da çok sayıda insanın keyfi olarak tutuklandığı ve tutukluların çoğunun dışarıdakilerle görüşmelerine izin verilmediğini" gösteren bilgiler ulaştığı belirtildi.

Başkent Grozni'de Çeçen Mücahidler, Rus askeri konvoyunu pusuya düşürerek 11 askeri öldürdü. Başkent Grozni'nin güneyine düşen Novye Atagi yakınında araçları mayına çarpan 8 Rus askeri öldü.

Değişik bölgelerde çıkan çatışmalarda 6 Rus askeri ile Moskova yanlısı bir Çeçen polis öldü, 16 asker de yaralandı.

ÇİN: Çin'in güneyindeki Hainan Eyaleti'nde, sebze ve kavun yüklü kamyonları çalmakla suçlanan 6 kişi idam edildi.

DOĞU TÜRKİSTAN: Doğu Türkistan'daki özgürlük hareketlerine ve İslami eğilimlere karşı kanlı bir savaş yürüten Çin yönetimi, Doğu Türkistanlı Müslüman liderlerden İlyerkin Ebula'yı idam etti. Pekin yönetimi, grup üyesi 10 kişiye de hapis cezası verdi. Uluslararası İnsan Hakları Örgütü, Çin hükümeti tarafından iki Uygur Türkünün daha idam edildiğini belirtti. Örgüt, Çin tarafından bağımsızlık yanlısı olmakla suçlanan ve idam edilen iki kişinin Curat Nuri ve Abdulhalik Abdurreşid olduğunu açıkladı.

FİLİSTİN : Batı Şeria'da Ramallah kentinde bir Filistinli çocuk İsrail askerlerinin açtığı ateş sonucu ağır yaralandı. İsrail askerleri Batı Şeria'nın Nablus kenti yakınlarında 2 Filistinli'yi öldürdü. İsrail ile işbirliği yapmaktan suçlu bulunan 2 Filistinli idam edildi. Gazze Şeridi'nde, Yahudi yerleşimcilerin yaşadığı Netrazim yakınlarında aracına İsrail askerleri tarafından açılan ateş sonucunda vurulan 50 yaşındaki İsmail el-Telbani'nin olay yerinde öldüğü belirtildi. Böylece ölenlerin sayısı 500'ü buldu.

HİNDİSTAN: Cammu Keşmir eyaletinde meydana gelen patlamada 30 kişi yaralandı.

IRAK: Irak'ın güneyinde 1991 Körfez Savaşı'ndan kalma bir bombanın patlaması sonucu 4 çocuğun öldüğü bildirildi.

İRAN: İran'ın önde gelen araştırmacı gazetecilerinden Ekber Genci, Almanya'nın başkenti Berlin'deki bir konferansa katılarak "İran'ın İslami imajını zedelemekten" 10 yıl hapis ve 5 yıl sürgün cezasına çarptırıldı. Özgürlükçü entelektüel, felsefi görüşlerin yer aldığı aylık Kian dergisi "dini değerleri zedeleyen dini yayın yaptığı" gerekçesiyle kapatıldı. Derginin yazarlarından reformcu aydın Abdulkerim Soruş devletin tepkisini çekiyor. Kapatılan reformcu İran-e Ferda dergisinin yazarlarından Hoda Saber, Tahran Devrim Mahkemesi tarafından tutuklanarak Evin Cezaevi'ne gönderildi.

KIBRIS: Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikası (KTÖS) binası, sendikanın gazetelere verdiği "Ankara! Ne paranı, ne paketini, ne de memurlarını istemiyoruz. Kıbrıs Türkü! Bizde, kendi kendimizi yönetecek bilgi, beceri, potansiyel ve yeterlilik vardır. Esir olmak istemiyoruz" ilanından dolayı basılarak arandı. Bilgisayar, faks ve karar defterine, sendika yöneticileri hakkında Lefkoşa Savcılığı'nın açtığı soruşturmada kanıt oluşturdukları gerekçesiyle el kondu. 1 Şubat akşamı saat 19:00 sıralarında KTÖS binasına gelen Emniyet güçleri, sendikanın 30 kişilik yönetim kurulunu ifadesi alınmak üzere emniyete çağırdı.

KOLOMBİYA: Ülkenin batısında meydana gelen çatışmalarda toplam 12 kişi öldü. Medellin kentinde bir ticaret merkezine park edilen bomba yüklü bir otomobilin infilak etmesi sonucu yaklaşık 42 kişi yaralandı.

KONGO: Bir ABD operasyonuyla Demokratik Kongo Cumhuriyeti iktidarını ele geçiren Kabila'nın öldürüldüğü açıklandı. Yerel kaynaklar, Kabila'nın tasfiyesinin arkasında da ABD parmağı olduğu belirtiliyor.

PAKİSTAN: Ülkenin kuzeyindeki Calozay mülteci kampına sığınan Afgan mültecilerden 10'unun aşırı soğuklar nedeniyle hayatını kaybettiği açıklandı.

RUSYA: Çeçenistan'da Çeçenlerle Rus güçleri arasında çıkan çatışmalarda 19 askerin öldüğü 49 askerin de yaralandığı belirtildi.

SURİYE: Yemen'de kimliği belirsiz kişilerce bir camiye açılan ateş sonucu, namaz kılan 6 kişi öldü, 7'si ağır 10 kişi de yaralandı.

SUUDİ ARABİSTAN: Eroin kaçakçılığından suçlu bulunan 2 kişinin idam cezası 8 Ocak 2001 günü infaz edildi.

YUNANİSTAN: Batı Trakya Türk azınlığı tarafından seçilmiş İskeçe Müftüsü Mehmet Emin Aga, 'yasadışı resmi unvan kullanmak suçundan' 4 ay hapis cezasına çarptırıldı.

ZİMBABVE: Zimbabve'de hükümete yönelik eleştirilere geniş yer veren Daily News gazetesinin baskı tesislerine bombalı saldırı düzenlendi.

________________________

(*) Bu Rapor, MAZLUMDER İnsan Hakları İhlallerini İzleme Komisyonu'nca hazırlanmıştır.