2000 NİSAN İhlal Raporu

YAŞAMA HAKKI

FAİLİ MEÇHUL CİNAYETLER/ŞÜPHELİ ÖLÜMLER

01 Nisan 2000'de Ankara'nın Gölbaşı ilçesinde, domuz bağıyla bağlanıp tabancayla öldürüldükten sonra, üzerine taş bağlanarak gölete atılan kimliği belirsiz bir erkek cesedi bulundu.

01 Nisan 2000'de Antalya'da diş hekimi olan Neslihan Kocabıyık, muayenehanesinin banyosunda elektrik süpürgesinin kablosuyla boğularak öldürülmüş olarak bulundu.

İstanbul Ataköy 9. Kısımda oturan Servet Değer (17) isimli genç, 02 Nisan 2000 sabahı babasının kapıcılık yaptığı apartmanın bahçesinde ölü bulundu.

05 Nisan 2000'de Sakarya'nın Akyazı ilçesi Dokurcun beldesindeki boş bir arazide, şakağına sıkılan kurşunla öldürülmüş Mehmet Kozan adlı şahsın cesedi bulundu. Kozan'ın bir benzin istasyonunda pompacılık yaptığı belirtildi.

8 Nisan 2000 sabahı İstanbul'da Harem otobüs durakları mevkiinde, denizde kimliği belirsiz bir erkek cesedi bulundu.

14 Nisan 2000'de İzmir Karşıyaka'da kanlar içerisinde bulunarak hastaneye kaldırılan Dokuz Eylül Üniversitesi öğrencisi Barış Ersunar kurtarılamadı. Ersunar'ın kim veya kimler tarafından bıçaklandığı kesinlik kazanmazken, göğsünde, boğazında ve ensesinde bıçak izlerine rastlandı.

15 Nisan 2000'de İstanbul Fatih'te İran uyruklu bir kişi ölü bulundu. 4 İranlı'nın kaldığı evi boşalttırmak için eve giden emlakçı, kimliği belirsiz İranlı'nın cesediyle karşılaştı. Bu olaydan 3 gün önce de Kağıthane'de, yine bir İranlı'nın cesedi bulundu.

18 Nisan 2000'de İzmir Eşrefpaşa'da Mecit Akşit adlı kişi, kimliği belirsiz kişilerin bıçaklı saldırısı sonucu, kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti.

21 Nisan 2000'de Sivas'ta, kimliği belirsiz kişilerin bıçaklı saldırısı sonucu Gazi Koç adlı şahıs hayatını kaybetti.

25 Nisan 2000'de Van'ın Başkale ilçesi Güvelek köyü Ekecek mezrası yakınlarında 17-18 yaşlarında kimliği belirsiz bir erkek cesedi bulundu.

28 Nisan 2000 sabahı, Bursa'nın Konutlar Mahallesi'nde bir fırında işçi olarak çalışan İlhan Öztürk adlı şahıs bıçaklanarak öldürülmüş halde bulundu.

28 Nisan 2000'de Kilis'in Musabeyli ilçesi Aşağıbademli köyü muhtarı Ahmet Çiftçi yönetimindeki minibüsün kimliği belirsiz kişilerce taranması sonucu yolculardan İlhan Çiftçi hayatını kaybetti.

28 Nisan 2000'de İstanbul Karaköy'de denizden bir ceset çıkarıldı. Cesedin 82 yaşındaki Hıdır Güngören'e ait olduğu belirlendi; ölüm nedeni anlaşılamadı.

28 Nisan 2000'de Adana'nın Seyhan ilçesi Çaputçu köyü yakınlarında Mustafa Arısoy adlı taksi şoförünün aracına binen kimliği belirsiz kişiler, Arısoy'u bıçakla öldürdüler.

27 Nisan 2000'de Konya'nın Çumra ilçesindeki muayenehanesinden özel otosuyla il merkezine gitmek üzere ayrılan Dr. Osman Özlü'den aradan 3 gün geçmesine rağmen haber alınamadı. Özlü'nün 1 Mayıs 2000 günü cesedi bulundu.

YERİNDE İNFAZ ve İŞKENCE İLE ÖLÜM

3 Nisan 2000'de Çorum Mecitözü'nde hastaneye sevk edilen, ancak yolda kaçmaya çalışan tutuklu H. Tekçam'a ateş açan güvenlik görevlileri, kaçma işleminde Tekçam'a yardım etmek isteyen Mehmet Yalçın'ı ağır yaraladılar. Hastaneye kaldırılan Yalçın, hayatını kaybetti.

27 Nisan 2000 gecesi Şanlıurfa'nın Akçakale ilçesi yakınlarında Suriye sınırından Türkiye'ye geçiş yapmak isteyen Sabri Gündoğmuş, askerlerin açtığı ateş sonucu hayatını kaybetti. Gündoğmuş'un kaçakçı olduğu ve "dur" ihtarına silahla karşılık verdiği ileri sürüldü.

İzmir'in Balçova ilçesinde "dur" ihtarına uymadığı gerekçesiyle silahla yaralanan otomobil hırsızı Yaşar Yılmaz kaldırıldığı hastanede öldü. Yılmaz'ı öldüren polis memuru Özdemir Pesen ifadesinde, "İki el havaya ateş ettim. Başka bir sokağa girdiler. Karanlık olduğu için koşarken düştüm. Bu sırada silah yine ateş aldı. O zaman vurulmuş olabilir. Hedef gözetmedim" dedi.

Batman'ın Pazaryeri Mahallesi'nde PKK'lı olduğu belirtilen Nejat Kızılırmak'ın polis tarafından yerinde infaz edildiği belirtildi. Polis, "teslim ol" çağrısını uymayıp ateş açtığını ileri sürerken, bazı yayın organları, sadece bir kovalamacanın yaşandığını yazdılar.

Adana'da Murat Bektaş'ı evine düzenlenen baskınla "yanlışlıkla" öldürdükleri öne sürülen polislerden N.B., H.E. ve E.Y., Emniyet Teşkilatı'nın 155. yıldönümü etkinlikleri çerçevesinde takdirname ile ödüllendirildiler. Gazetecilerin, Adana Emniyet Müdürü Şükrü Yetimoğlu'nu soru yağmuruna tutmalarından sonra üç polisin de aralarında bulunduğu beş memurun ismi 378 kişilik taktir listesinden çıkarıldı.

28 Ocak 1998 günü "yasadışı DHKP-C örgütü hücre evi" olduğu gerekçesiyle Adana'nın Yüreğir Mahallesi'nde bir eve düzenlenen baskında Mehmet Topaloğlu, Selahattin Akıncı ve Bülent Dil'i öldüren polis memurları Nurettin Bülbül, Haydar Erol ve Suat Köse'nin yargılandığı davanın duruşmasında, sanıkların TCK'nın 49.maddesine göre, başkalarının ve kendilerinin can güvenliğini sağlamaya çalıştıkları gerekçesiyle ceza takibine yer olmadığını belirten Adana 1. Ağır Ceza Mahkemesi, sanıkların beraatine karar verdi.

İstanbul'da 1994 yılında Nevruz gösterilerine katıldığı iddiasıyla gözaltına aldığı Welathan Gülşenoğlu'nu kafasına kurşun sıkarak öldürmekten Beyoğlu 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yargılanan polis memuru Abdullah Bozkurt hakkında 6 yıl aradan sonra tutuklama kararı verildi.

Afyon 1. Ağır Ceza Mahkemesi, gözaltında öldürülen gazeteci Metin Göktepe davasını sonuçlandırdı. Sanık Emniyet Amiri Seydi Battal Köse, 1 yıl 8 ay hapis, 5 ay süreyle memuriyetten men ve 375 bin lira ağır para cezasına çarptırıldı. Mahkeme heyeti, Yargıtay'ın bozma kararını usul ve yasaya uygun bularak, bu karara uyulmasına oy birliği ile karar verdi.

ÇATIŞMALARDA ÖLEN VE YARALANANLAR

ÖLENLER: Şanlıurfa Birecik'te "Vasat Örgütü" yanlılarıyla polis arasında çıkan çatışmada 1 polis; Diyarbakır'ın Hani kırsalında mayın patlaması sonucu 4 er; Mardin'in Dargeçit kırsalında askeri aracın mayına çarpması sonucu 1 er; Tunceli kırsalında 6 güvenlik görevlisi ve 8 TKP/ML-TİKKO militanı; Mersin'de kimliği belirsiz silahlı bir kişinin saldırısı sonucu polis memuru Yaşar Kanat yaşamlarını yitirdiler.

YARALANANLAR: Şanlıurfa Birecik'te "Vasat Örgütü" yanlılarıyla polis arasında çıkan çatışmada 2 militan; Diyarbakır'ın Hani kırsalında mayın patlaması sonucu 9 er; Mardin'in Dargeçit kırsalında askeri aracın mayına çarpması sonucu da 3 er yaralandılar.

SİVİLERE YÖNELİK EYLEMLER

İstanbul Halkalı Narman Mahallesi'nde oturan Muhammet Seferoğlu ile Barış Kumaş, işlerinden evlerine dönerken, alkollü olduğu iddia edilen polis memuru Abdurrahman Demircan'ın kurşunlarına hedef oldular. Olayda iki kurşunun isabet ettiği Muhammet Seferoğlu hastaneye kaldırıldı.

Siirt'in Şirvan ilçesinde odun toplamaya giden köylülere korucuların ateş açması sonucu M. Şirin Dizek (18) adlı köylü ağır yaralandı.

BOMBA VE MAYIN PATLAMASI

İstanbul Karaköy'de Türk Ortodoks Kilisesi ile Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı'na; Avcılar Kaymakamlık binasına; Sarıyer Hakimevi ile Kadıköy Adliyesi'ne; Ankara Mamak'ta ise çöp kutusuna konulan/atılan bombaların patlaması sonucu çevrede maddi hasar meydana geldi.

İstanbul Beykoz'da öldürülen Hüseyin Velioğlu'nun Batman'daki evinde meydana gelen patlama sonucu, Velioğlu'nun yeğeni Hakkı Velioğlu'nun bacağı koptu.

İzmir'in Bornova ilçesi Naldöken köyü ormanlık alanında İhsan Hattuza tarafından bulunarak evinin bahçesine getirilen top mermisinin patlaması sonucu, Dilaver Hattuza, Rüstem Tokman, Hakim Tokman ve Rıza Tokman adlı kişiler hayatlarını kaybettiler.

Bingöl'ün Adaklı ilçesi Kuşçimeni köyünde koyun otlatırken bulduğu bombanın patlaması sonucu Kamil İnce adlı çocuk hayatını kaybetti.

Diyarbakır'ın Lice ilçesinde, askeriyeye ait çöplükte buldukları bombanın patlaması sonucu Halit Şalkaya (11) ölürken, Uğur Değirmenci (13) de yaralandı.

Van'ın Başkale ilçesi Yukarı Dikmen köyü Aşağı Dikmen mezrasında çobanlık yapan Abidin Güner, boş arazide bulduğu bombanın elinde patlaması sonucu hayatını kaybetti.

Hakkari'nin Yüksekova ilçesi Mezarlık Mahallesi'nde oyun oynayan Azat Şedal (8), kardeşleri Sibel (6) ve Fırat (4) ile amca çocukları Velat (3) ve İsmail (5) poşet içinde bomba buldular; bombanın patlaması sonucu İsmail ve Velat kardeşler öldü, diğerleri yaralandı.

Mardin'in Dargeçit ilçesi kırsalında yola döşeli mayına basan Lokman (11) ve Hüseyin Çiftçi (14) adlı kardeşler, mayının patlaması sonucu ağın yaralandılar.

KİŞİ ÖZGÜRLÜĞÜ

İŞKENCE/İŞKENCE İDDİASI

Kocaeli Sendikalar Birliği'nin 1 Nisan'da İzmit'te düzenlediği mitingde gözaltına alınan Alınterimiz Gazetesi muhabiri Ayfer Kaplan ile Meliha Yıldız ve Abdullah Altuner, gözaltında yoğun işkencelere maruz kaldıklarını belirttiler.

Akrabalarını ziyaret etmek amacıyla İpsala Sınır Kapısı'ndan giriş yaptığı sırada arabasındaki Timurtaş Uçar Hoca ve Cübbeli Ahmet Hoca'nın kasetleri nedeniyle gözaltına alınan Ahmet Gürler, TEM'deki sorgusu sırasında çeşitli baskılara maruz kaldığını ve zorla hazır bir tutanak imzalattırıldığını belirtti.

İşkence nedeniyle göz retinası yırtılan Leyla Büyükdağ Bütüner için hazırlanan ikinci Adli Tıp raporu da olumsuz sonuçlandı. Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Kurulu tarafından verilen ve altında işkencecileri korumakla isim yapan Dr. Nur Birgen'in de imzası bulunan raporda, "dejeneratif miyopi" tanısı konuldu.

Sendikacı Süleyman Yeter'in "işkencede öldüğüne" ilişkin rapora imza atan Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulu üyesi Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı'nın, kendisinin görevden alınmasını isteyen İstanbul Valisi Erol Çakır hakkında açtığı 10 milyar liralık tazminat davasına İstanbul 8. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde devam edildi.

İstanbul Emniyet Müdürlüğü, İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Ana Bilim Dalı Başkanı ve Adli Tıp Kurumu üyesi Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı hakkında suç duyurusunda bulundu. Milliyet Gazetesi'nin 13 Nisan 2000 tarihli sayısında yayımlanan röportajda "Şiddete maruz kalan hastayı muayene ederken polis silahını masaya koyup raporu yazmanızı istiyor" dediği hatırlatılan suç duyurusunda, Fincancı'nın bu iddiasının doğru olmadığı, konuyla ilgili olarak bugüne kadar hiçbir makama şikayet yapılmadığı ifade edildi.

Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı, İstanbul DGM'nin yazısı üzerine, Malki'nin öldürülmesi ve Türkbank sanığı olan işadamı Erol Evcil'e, gözaltında işkence yapıldığı iddiası nedeniyle Bursa Emniyet Müdürü Aydın Genç ile Emniyet Müdür yardımcıları, Evcil'i sorgulayan polisler ve Evcil'e sağlam raporu veren adli tıp tabibi hakkında soruşturma başlattı.

İşkence izlerini gizlemek amacıyla raporlar veren Adli Tıp Kurumu 3. İhtisas Dairesi Başkanı Dr. Nur Birgen'in görevden alınması için verdiği dilekçede "her doktor kelimesinden sonra ünlem işareti kullandığı", "sadece işkence suçunu saklamayıp, Beyoğlu'nda yapılan işkenceleri yerinde izlediği ve yol gösterdiğini" belirttiği için avukat Metin Narin'in yargılanmasına İstanbul 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nde başlandı.

DİSK'e bağlı Limter İş Sendikası'nda Eğitim Uzmanı olan Süleyman Yeter'i gözaltında öldürdükleri iddiasıyla gıyabi tutuklu olarak yargılanan polisler Mehmet Yutar ile Erol Erşan, İstanbul 6. Ağır Ceza Mahkemesi'ne teslim oldular.

ÇEŞİTLİ AMAÇLARLA YAPILAN BASKI VE TEHDİTLER

HADEP Genel Başkan Yardımcısı Niyazi Bulgan, DYP Ağrı Milletvekili Musa Konyar'ın Doğubeyazıt Belediye Başkanı Mukaddes Kubilay'ı arayarak tehdit ve hakaretlerde bulunduğunu, "İstesem seni bir haftada görevden alırım" gibi sözler sarfettiğini söyledi.

CİNSEL TACİZ/TECAVÜZ

Gözaltında Cinsel Taciz ve Tecavüze Karşı Girişim ile Emekçi Kadınlar Birliği çalışanı Sibel Akkaya, IMF ve Dünya Bankası protestoları sırasında gözaltına alınarak, polisin cinsel tacizine uğradığını belirtti.

İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu, İzmir'de görev yaptığı dönemde bir kadına tecavüz etmekten hakkında idari soruşturma açılan Emniyet Müdürlüğü APK Uzmanı Mehmet Türker'i suçsuz buldu. Kurul, suçun işlenmediğine en belirgin ve ilginç delil olarak, mağdur bayanın Türker'le yalnız kalmadığını, mağdurun da 1.5 yıl sonra dava açmasını gösterdi.

Örgüt üyesi oldukları ve bir otobüsü kundakladıkları suçlamasıyla tutuklanarak toplam 32 yıla mahkum edilen N.C.S ve F.D.P.'ye işkence ve copla tecavüz ettikleri iddiasıyla biri kadın dört polisin yargılanmasına İskenderun Ağır Ceza Mahkemesi'nde başlandı. Polisler duruşmanın gizli yapılmasını istedi. Bu istek genç kızların avukatlarınca da, "toplum önünde gördükleri işkenceyi anlatamayacakları" gerekçesiyle desteklendi ve salon boşaltıldı.

İzmir'de içki içip sarhoş olan ve evine bırakmak için polis otosuna aldıkları G.Y. adlı bayana, ayrı ayrı tecavüz edip, daha sonra camiye bıraktıkları için "Görev sırasında zorla ırza geçmek" suçundan yargılanan polis memurları Necdet Yeniay ve Mehmet Aşkın, İzmir 2. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından 11'er yıl hapsa mahkum edildi.

GÖZALTILAR

ADIYAMAN: İl merkezi ve köylerde keyfi bir şekilde 20 kişi;

ANKARA: Çeşitli tarihlerde düzenlenen huzur operasyonlarında "şüpheli" oldukları gerekçesiyle 1242 kişi; Sincan Müftüsü Hüseyin Tamer; Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde yemek boykotu nedeniyle karşıt görüşlü öğrenciler arasında çıkan kavga sırasında olaya polisin müdahale etmesi sonucu 68 öğrenci; Etlik Kasalar'da göçebe çadırlarına düzenlenen baskınlarda 5 kişi; Kızılay'da bildiri dağıtan SİP üyesi 17 kişi; Elmadağ'da bir bahçeye ağaç ilaçlamaya giden 10 öğrenci; Şentepe'de dergi dağıtan Şevket Akyol, Esra Ekim ve Gürsel Karasu; Bentderesi'nde 1 Mayıs afişleri asan EMEP'li Hakan Şahin ile Turan Yalçın; Batıkent'te özelleştirmeye karşı afiş asan EMEP üyeleri Hüdaverdi Tutkun ve Rıza Ercan; evine düzenlenen baskınla sendikacı Sadık Aydoğan; 1 Mayıs öncesi sıklaştırılan operasyonlarda "şüpheli" oldukları gerekçesiyle 535 kişi;

ANTALYA: Hakkında tutuklama kararı bulunduğu iddiasıyla HADEP eski Genel Başkan Yardımcısı Avukat Güven Özata;

BATMAN: Özgür Halk Dergisi çalışanlarından Kemal Onar;

BURDUR: E Tipi Kapalı Cezaevi'nde görüşe giden Abdurrahman Dönder;

DENİZLİ: Karşıt görüşlü öğrenciler arasında çıkan kavga sonrasında 20 kişi ve buna ilişkin ÖDP il binasında düzenlenen basın toplantısı sırasında 30 kişi;

GAZİANTEP: Alınterimiz Gazetesi muhabirleri Servet Özdemir ve Mustafa Göçmen ile bürosunda Alınterimiz Gazetesi bulunduran Abdülkadir Şahin; 1 Mayıs afişleri asan 10 EMEP'li;

İSTANBUL: Beyoğlu'nda bildiri dağıtan Alınterimiz Gazetesi muhabirleri Ayca Taşkaya ve Manolya Gültekin ile Şerife Tuğlu, Bayhan Yüce, Yılmaz Özdem ve Betül Altındal; ertelenen para cezalarının polis kayıtlarından silinmemesi nedeniyle Türkiye'ye geldiğinde Yeni Politika gazetesi sahibi Necati Tanıyan; düzenlenen operasyonla durumları "şüpheli" görülen 73 kişi; Türkiye'ye giriş yasağı bulunduğu gerekçesiyle İtalyan gazeteci Dino Frisullo, Avrupa'ya geçmek isteyen 35 mülteci; Yıldız Teknik Üniversitesi merkez kampüsünden 5 öğrenci; Taksim'de, hakkında daha önce verilen tutuklama kararlarının polis kayıtlarından düşmemesi dolayısıyla gazeteci Işık Yurtçu; Ümraniye Cezaevi'ne ziyarete giden Melek Altıntaş; İstanbul Üniversitesi önünde YÖK'ü ve eğitimde özelleştirmeyi protesto eden 20 öğrenci; bildiri dağıttıkları gerekçesiyle 4 kişi; Gümüşsuyu'nda IMF'i protesto etmek isteyenlerin 60 kişi; Beşiktaş-Galatasaray maçı öncesinde "şüpheli" görülen 31 kişi; Fatih'te 23 mülteci; Zeytinburnu'nda 1 Mayıs afişleri asmak isteyen Aynur Akkemik, Hüseyin Akçiçek ve Kadir Bat; 1997 yılında öldürülen üç Dev-Sol militanını Karacaahmet Mezarlığı'nda anmak isteyenlerin 50'si; cezaevlerine ilişkin basın açıklaması dolayısıyla aralarında İHD İstanbul Şube Başkanı Eren Keskin'in de bulunduğu 39 kişi; İÜ önünde Çin aleyhine gösteri yapanların 8'i; Aksaray'da Kaldıraç Dergisi çalışanları Yavuz Gönençer ve Ali Suat Güven; nükleer santral karşıtı gösteri yapanların 20'si; Gazi Mahallesi'nde afiş asan 3 kişi; yaklaşan 1 Mayıs dolayısıyla çeşitli dergi ve gazete bürolarına düzenlenen baskınlarda 8 kişi; Sultanbeyli'de 1 Mayıs afişi asmak isteyen 6 EMEP'li;

İZMİR: Düzenlenen operasyonlarda polisin "şüpheli" gördüğü 183 kişi; önceki yılki Nevruz kutlamalarına katıldığı gerekçesiyle Özgür Bakış Gazetesi İzmir Temsilcisi Kazım Aslan; piknik yapan HADEP Narlıdere Gençlik Komisyonu üyesi 11 kişi; Aliağa ilçesi Karadut mevkiinde 400 mülteci; HADEP Ortaklar Belde Başkanı Mehmet Şerif Süren ile Azadiya Welat Gazetesi dağıtımcısı Fevzi Çiçek; Konak Meydanı'nda IMF ve YÖK'ü protesto etmek isteyenlerin 20'si;

KAYSERİ: Develi ilçesinde kurulu Asil Deri'den işten atılmaları protesto eden Deri İş Sendikası Genel Başkanvekili Musa Servi'nin de aralarında bulunduğu 42 kişi;

KOCAELİ: "Sosyal Devlete Sahip Çık" mitingi sırasında 125 kişi;

MALATYA: E Tipi Cezaevi'ndeki çocuğunu görmeye giden anne Emine Temiz, "yasadışı yayın" götürdüğü gerekçesiyle;

MARDİN: Dargeçit kırsalında askeri aracın mayına çarpması sonrasında arazilerinde çalışan 5 köylü;

MERSİN: Evlerine düzenlenen baskınla Yüksel Karacı ve Özlem Yıldırım; Akkuyu Nükleer Santrali'ni protesto edenlerden 85 kişi;

VAN: Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde karşıt görüşlü öğrenciler arasında çıkan kavga sonrasında 17 kişi gözaltına alındı.

CEZAEVLERİNDE YAŞANAN OLAYLAR

Kartal Özel Tip Cezaevi'nde kalan İBDA/C davası tutukluları, içinde bulundukları yaşam koşulları ve hücre tipi uygulamalarını protesto amacıyla başlattıkları açlık grevlerini sürdürdüler.

Af konusunda hükümetin yeni bir girişim yapmamasını protesto eden Çanakkale Cezaevi'ndeki 44 tutuklunun başlattığı açlık grevi bir ayını doldurdu. Eyleme 16 cezaevindeki mahkumların da destek verdiği belirtildi.

Hak gaspına uğradıkları gerekçesiyle siyasi tutukluların Elbistan Cezaevi'nde başlattıkları açlık grevi üçüncü haftasını doldurdu.

Çankırı eski Valisi Ayhan Çevik'e suikast düzenlediği gerekçesiyle tutuklanan ve Afyon cezaevinde itirafçılar koğuşuna konulduğu belirtilen Leyla Açık, sevk talebiyle başlattığı açlık grevinde ikinci ayını doldurdu.

Batman E Tipi Cezaevi'ndeki tutuklu ve hükümler adına yazılı basın açıklaması yapan Nizamettin Onar ve Fatma Çakır, cezaevinde beslenme, havalandırma ve hijyenik sorunlar yaşandığını bildirdiler.

Bursa E Tipi Kapalı Cezaevi'nde artan gerginlik sonucu siyasi tutukluların hücrelere atıldığı belirtildi. Tutukluların, avukatlarıyla görüşmelerine de izin verilmiyor.

Bakırköy Çocuk ve Kadın Tutukevi'nde bulunan tutuklular, mazot yokluğu gerekçesi ile duruşmalara götürülmüyor. İstanbul Barosu Yönetim Kurulu üyesi avukat Ali Saydı, mahkemelere çıkarılmayan tutuklular için son çarenin AİHM'ne başvurmak olduğunu söyledi.

Diyarbakır Cezaevi'nde 10 tutukluyu öldürmekten sanık 72 asker, polis ve gardiyanın yargılanmasına Diyarbakır 3. Ağır Ceza Mahkemesi'nde devam edildi. Duruşmada dinlenen mağdur Mehmet Emin İzra, ağır yaralı kurtulduğu olayı anlatırken "Şebekede elektrikler kesilmişti. Saldırıya uğrayacağımızı tahmin ediyorduk. Panik halindeydik" dedi.

Geçtiğimiz yıl Çankırı Cezaevi'nde iken rahatsızlığı nedeniyle kaldırıldığı Ankara Numune Hastanesi'nde hayatını kaybeden Engin Huylu ile ilgili olarak Çankırı Cumhuriyet Başsavcılığı, sekiz cezaevi görevlisi hakkında "görevi ihmal"den kamu davası açtı.

Türkiye genelindeki cezaevlerinde hücre sistemine geçme çalışmalarını sürdüren Adalet Bakanlığı, cezaevlerindeki infaz koruma memurları hakkında güvenlik soruşturması başlattı.

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Cezaevleri Alt Komisyonu üyeleri FP'li Mehmet Bekaroğlu, ANAP'lı Sebgetullah Seydaoğlu ve DYP'li Mustafa Eren'in hazırladığı Ulucanlar Cezaevi Raporu, usulsüz hazırlandığı gerekçesiyle, TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanı Sema Pişkinsüt tarafından geri iade edildi. Pişkinsüt'ün bu davranışını Seydaoğlu, TBMM Başkanı Yıldırım Akbulut'a şikayet etti. Bu gelişme üzerine Alt Komisyon'da görüş ayrılıkları nedeniyle hazırlanan iki ayrı rapor uzun tartışmaların ardından birleştirildi. Raporun son halinde, operasyonla ilgili kuşkulara dikkat çekilirken, güvenlik görevlilerine ve cezaevi yönetimine yönelik suçlamalar yer aldı. Konuyla ilgili bir başka toplantısında Komisyon, operasyonun güvenlik görevlilerince videoyla kaydedildiği iddiaları üzerine resmi yazıyla kasetin ve otopsi sırasındaki fotoğrafların istenmesini kararlaştırdı.

Ankara Ulucanlar Cezaevi Müdürü Rüstem Cinkılıç hakkında bir gardiyanı dövdüğü, bir gardiyana da hakaret ettiği gerekçesiyle dava açıldı. "Bazı yöneticilerin güçlü mahkumlarla ilişkisi olduğu" yolunda açıklamalarda bulunan Ali Aksakal adlı gardiyanın da başgardiyan Tacettin Hasret tarafından tartaklandığı öne sürüldü.

ANAP Bursa Milletvekili Ertuğrul Yalçınbayır'ın yazılı soru önergesini yanıtlayan Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk, hükümlü ve tutuklu 10.896 çocuğun bulunduğu Türkiye'de, çocuklar için (12-18 yaş grubu) sadece iki (İstanbul Bakırköy Çocuk Tutukevi, Ankara Elmadağ Çocuk Tutukevi) bulunduğunu açıkladı. Türk, diğer il ve ilçelerde tutuklanan çocukların da ceza ve tutukevlerinin çocuklara ayrılan bölümlerinde kaldığını söyledi.

Yargıtay 5. Ceza Dairesi, Ankara Ulucanlar Cezaevi'nde 26 Eylül 1999'da meydana gelen olaylar üzerine açılan davanın Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülmesine karar verdi. Ankara 5. Ağır Ceza Mahkemesi, "görevsizlik" kararı vererek, dosyayı Ankara DGM'ye göndermişti. Ankara 2 Nolu DGM de sanıkların eylemlerinin, TCK'nın 146/1-3 maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceğinden ve bu maddede düzenlenen suçların unsurları oluşmadığından "görevsizlik" kararı vermişti.

DÜŞÜNCE ÖZGÜRLÜĞÜ

Aralarında MAZLUMDER Genel Başkanı Yılmaz Ensaroğlu, İHD Genel Başkanı Hüsnü Öndül, TİHV Başkanı Yavuz Önen, TYS Genel Başkanı Cengiz Bektaş, TYB Genel Başkanı M. Atilla Maraş, HAK-İŞ Genel Başkanı Salim Uslu, DİSK Genel Başkanı Vahdettin Karabay, KESK Genel Başkanı Siyami Erdem, Matematikçi Ali Nesin, Gazeteci Etyen Mahcupyan, Ömer Madra, sinema oyuncuları Lale Mansur ve Zuhal Olcay ve müzisyen Şanar Yurdatapan'ın da aralarında bulunduğu 23 aydın, yasaklanan 1 kitap ve 60 makaleyi içeren "Düşünceye Özgürlük-2000" kitabına imza atarak, kendilerini İstanbul DGM Başsavcılığı'na ihbar etti ve bunun hemen ardından aydınlar hakkında soruşturma başlatıldı. İstanbul DGM'ye ifade vermeye giden bazı aydınların basın açıklaması yapmalarına polis izin vermedi.

Nevroz'u "w" ile yazdıkları için Batman'daki altı gazete hakkında TCK 312'den soruşturma açıldı.

MİT'in başvurusu üzerine toplatılan "Bir Gizli Servis Mensubunun Anıları/Meslekte İlk Yıllar/Çuvaldız 1" adlı kitabın yazarı emekli MİT mensubu Yılmaz Tekin ile yayıncı Ümit Gürtuna, haklarında açılan davadan beraat ettiler.

İnternetten gönderdiği e-mail'de, "halkı kin ve düşmanlığa tahrik"ten İzmir DGM'de yargılanan Ege Üniversitesi Bilgisayar Bölümü Araştırma Görevlisi Ahmed Şahin, ilk duruşmada beraat etti. Şahin'in üç yıla kadar hapsi isteniyordu.

İSTENEN CEZA

HADEP Genel Başkanı Ahmet Turan Demir hakkında, bir gazetede yer alan "Anayasaya Kürt vardır, yazılmalı" sözleri nedeniyle bölücülük propagandası yapmaktan dava açıldı. Demir'in 4.5 yıla kadar hapsi isteniyor.

1992 yılında Konya'da düzenlenen bir programın konuşmacılarından yazar Mustafa İslamoğlu ile programı organize eden Rıza Haybatöz ve Mehmet Ali Sakman hakkında, TCK 159'a muhalefetten 6'şar yıla kadar hapis cezası istemiyle Konya Ağır Ceza Mahkemesi'nde dava açıldı. Aynı şahıslar hakkında Adana DGM'de de TCK 312/2'den ayrı bir dava daha açıldı.

Tüm-Yargı-Sen Genel Başkanı Tekin Yıldız hakkında, Ankara Ulucanlar Cezaevi'nde meydana gelen ölümler sonrasında Milliyet Gazetesi'nde yer alan görüşleri nedeniyle TCK'nın 482. maddesi gereğince 16 yıla kadar hapis istemiyle dava açıldı.

Yazar Hüseyin Gazi Metin hakkında, "İnsan, Tanrı, Dinler ve Alevilik" kitabı nedeniyle Ankara DGM'de TCK 312/2'den 3 yıla kadar hapis istemiyle dava açıldı.

Batman'ın HADEP'li Belediye Başkanı Abdullah Akın hakkında, Diyarbakır'da yaptığı bir konuşma nedeniyle TCK 312'den Diyarbakır DGM'de dava açıldı.

Taksim Meydanına izinsiz cami yapmaya çalıştıkları iddiasıyla Taksim Camii Kültür ve Sanat Vakfı yöneticisi 14 kişi hakkında 5'er yıla kadar hapis istemiyle dava açıldı. Vakıf yöneticileri geçtiğimiz Ramazan ayında "Taksim namazgahı"nın temelleri atmışlardı.

VERİLEN CEZA

Demokrasi ve Barış Partisi (DBP) Genel Başkanı Yılmaz Çamlıbel, 1992 yılında yapmış olduğu bir konuşmadan dolayı TCK 312/2'den 1 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Adana DGM, Yeni Yaşam Tiyatrosu'nun ışıkçısından sesçisine, oyuncusundan kostümcüsüne kadar 11 elemanına TCK'nın 312. maddesinden 10 ay hapis cezası verdi. Cezalar, 3 milyon 716'şar bin liraya çevrildi.

Aralık 1998'de Konya Fuar Kültür Merkezi'ndeki bir programda konuşan Selçuklu eski Belediye Başkanı İsmail Öksüzler'le arasında geçen tartışmadan dolayı Konya Garnizon Komutanı Tümgeneral M. Kenzi Suner'in Öksüzler hakkında açtığı dava sonuçlandı. TCK'nın 159. maddesinden Konya 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nde açılan davada mahkeme heyeti, Öksüzlerin TSK'nın manevi şahsiyetine hakaret etmediğini, Öksüzler ile Suner arasında yaşanan tartışmayı TCK'nın 266. Maddesi kapsamında değerlendirdi ve Öksüzler'i 5 ay 25 gün hapis, 1 milyon 477 bin lira da ağır para cezasına çarptırdı. Ceza ertelendi.

EMEP GYK üyesi Ender İmrek'e, 1998 yılında yaptığı bir konuşmadan dolayı, Elazığ Ağır Ceza Mahkemesi tarafından TCK 159'dan 1 yıl hapis cezası verildi. İmrek, aynı konuşması nedeniyle daha önce de Malatya DGM tarafından TCK 312'den 1 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.

Demokrat İskenderun Gazetesi'ne, 14 Nisan 2000 tarihinde İskenderun Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen "işkence davası" ile ilgili haberde, duruşma sırasında alınan iki kararın yazılması nedeniyle 91.260.000 lira para cezası verildi.

İHD İzmir Şube Başkanı Ercan Demir ile yönetim kurulu eski üyeleri Türkan Aslan, Songül Bilgiç, Birgül Değirmenci, Filiz Tamer, Yüksel Alp ve Ahmet Yıldız'a İzmir 8. Asliye Ceza Mahkemesi, 2908 Sayılı Dernekler Kanunu'na muhalefetten, önce 6'şar ay hapis cezası ve 1 milyon 950 bin lira para cezası verdi, sonra cezaları erteledi.

İzmir 3. Sulh Ceza Mahkemesi, parti binasında Emeğe Sesleniş bülteninin toplatılan sayısını bulundurmaktan EMEP Narlıdere eski ilçe başkanı Ahmet Gemici'ye 3 ay hapis, 15 milyon lira da para cezası verdi.

BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ

Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu, "Telekulak Skandalı" nedeniyle Ankara eski Emniyet Müdürü Cevdet Saral ve Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Dairesi eski Başkanı Sabri Uzun'a ihtar cezası verdi. 29 polise ise 10 ay ile 24 ay arasında kıdem tenzili cezası verildi. Cezaların çoğunun "memur sicil affı" kapsamına girdiği belirtildi.

Devlet Bakanı Yüksel Yalova, THY uçaklarında yolculara Yeni Şafak ve Akit gazetelerinin ikram edilmediğini itiraf ederken, buna gerekçe olarak ise "yolcuların talebini" gösterdi. Yalova'nın bu açıklaması tepkiyle karşılandı.

MİT Müsteşarı Şenkal Atasagun, eski MİT mensubu Mehmet Eymür'ün, "MİT'in bazı gazetecileri kullandığı" yönündeki iddiaları ve bu bağlamda Hürriyet Gazetesi yazarı Fatih Altaylı'nın isminin zikredilmesi üzerine bir açıklama yaptı. Atasagun, MİT'in gazetecileri kullanmadığı gibi gazetecilerin de kendilerini kullanmalarına izin vermeyeceklerini söyleyerek bazı gazetecileri MİT'i karalamakla suçladı. Gazeteci Fatih Altaylı'dan ise bir yanıt gelmedi. Tartışmalar üzerine birçok köşe yazarı, basın camiasında MİT'le ilişkili üst düzey gazeteciler olduğunu isim vermeden kabullendiler.

FP Konya Milletvekili Lütfi Yaman'ın Akit, Yeni Şafak ve Milli Gazete'nin TRT'nin sabah haberlerinden yer almamasına ilişkin soru önergesini yanıtlayan TRT'den Sorumlu Devlet Bakanı M. Ali İrtemçelik, programda her türden gazetenin okunduğunu "Ancak laik, demokratik Türkiye Cumhuriyeti'ne sürekli saldıran ve rejim aleyhtarı yayınlar yapan, ideolojik basın organlarına" yer verilmediğini belirtti.

KAPATILAN/TOPLATILAN/YASAKLANAN YAYIN VE ETKİNLİK

RTÜK, Show TV ve TGRT'ye 1'er gün; Antalya FM, Mihr ve Demokrat Radyo'ya 1'er yıl; Medya FM'e 180 gün; Radyo İmaj'a 1 gün; Başak TV'ye 7 gün; Cine-5 ve ETV'ye 1'er gün; Radyo D'ye 3 gün; Kanal D, İnter Star ve TGRT'ye 1'er gün kapatma cezası verdi.

Gendaş Kültür Yayınları ve Avesta Yayınları yaptıkları açıklamada, Mehmet Uzun'un Roni Mina Evine, Tari Mina Mirine, Kader Kuyusu, Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık, Dil ve Roman, Kürt Edebiyatı'na Giriş adlı eserlerinin Diyarbakır DGM kararıyla toplatıldığını belirttiler.

İstanbul 4 Nolu DGM, Turhan Feyzioğlu'nun "İbo-İbrahim Kaypakkaya" adlı kitabını, TİKKO'nun propagandası yapıldığı gerekçesiyle toplattı.

Roja Teze Gazetesi'nin 38. sayısı toplatıldı.

HADEP Genel Merkezi tarafından çıkarılan 1 Mayıs bildirisinde geçen "Newroz" kelimesinin Türkçe olmadığını söyleyen Aydın Emniyet Müdürlüğü, bildirinin dağıtımını yasakladı.

GAZETECİLERE VE YAYIN ORGANLARINA YÖNELIK BASKILAR/KISITLAMALAR

Niğde Üniversitesi Kampusü'nden geçen halk otobüsü durdurularak, içindeki üniversite mensubu olmayan vatandaşların örtülerinin çıkartılması olayını görüntülemek isteyen Zaman Gazetesi muhabiri Kemal Dadaşoğlu'nun üzerine üniversite güvenlik görevlileri yürüyerek, makinesini elinden aldılar.

Alpaslan Türkeş'in mezarı başındaki anma programını izleyen Sabah Gazetesi muhabiri ile TGRT ve TV 8 kameramanları, çevredekilerin saldırısına uğradılar.

Sağlık Bakanı Osman Durmuş'un Cerrahpaşa ziyaretini izlemek isteyen Yeni Şafak Gazetesi muhabiri Ümmühan Atak, Rektör Kemal Alemdaroğlu'nun talimatıyla içeri alınmadı. Bakan Durmuş'un ısrarı da rektörün kararını değiştirmedi.

Kürtçe yayınlanan karikatür dergisi Pine ile Teze ve Deng dergilerinin OHAL kapsamında bulunan illere girişi yasaklandı.

İstanbul Üniversitesi önünde YÖK'ü ve eğitimde özelleştirmeyi protesto eden göstericileri görüntüleyen Özgür Bakış Gazetesi muhabirinin filmlerine el konuldu.

Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in kayınbiraderi Ali Çetin Şener, Milliyet Gazetesi yazarı Umur Talu'ya "Sistem aynı sistem" başlıklı yazısına cevaben hakaret ve tehdit içeren bir mektup gönderdi. Şener mektubunda, "Bir gün bir yerine batacak o sivri uçlu kalem... Senin gibiler bulanık suda boğulup gittiler. Arkana dön ve bak" ifadelerine yer verdi.

Yaklaşan 1 Mayıs dolayısıyla İzmir'de Özgür Gelecek, İstanbul'da Kaldıraç, Yaşadığımız Vatan, Devrim Gençlik dergileri ile Kızılbayrak ve Devrimci Demokrat gazetelerine baskın düzenlendi. Odak Dergisi'nin İstanbul Aksaray'daki merkez bürosuna da baskın düzenlendi

Balıkesir Valisi Alaaddin Yüksel, emrindeki lüks araçları haber yapan muhabir Mustafa Sütçüoğlu'nun çalıştığı yerel gazeteye baskı yaparak işine son verdirdi.

İÜ İşletme Fakültesi bünyesindeki Kültür Kulübü'ne bağlı Felsefe Kolu öğrencilerinin okul kantininde kurduğu "okuma masası", aynı gün, bazı gazeteleri sakıncalı bulan polis tarafından kaldırıldı.

Bazı yayın organlarının "Alemdaroğlu Kışlası" olarak nitelendirdikleri İstanbul Üniversitesi'ne Rektör Kemal Alemdaroğlu, İletişim Fakültesi öğrencileri dahil fotoğraf makinesiyle girilmesini yasakladı.

DİN ÖZGÜRLÜĞÜ

Niğde Üniversitesi Kampusü'nden geçen halk otobüsü durdurularak, içindeki üniversite mensubu olmayan vatandaşların örtülerini çıkarmaları istendi. Mağdurlardan Semanur Olcay Deniz, olayı şöyle anlattı: "Organize Sanayi Bölgesi'nde çalışıyorum. Sabah bindiğim halk otobüsü güzergah olarak kampus içinden geçiyor. Mühendislik Fakültesi girişindeki özel güvenlik görevlileri, otobüsü durdurarak, kampustan çıkana kadar başörtümü çıkarmamı istediler. 'Organize Sanayi Bölgesi'nde çalışıyorum' dememe rağmen, Rektörün yazılı emri var, biz emri uyguluyoruz' dediler. 'Ben sade bir vatandaşım. Üniversite öğrencisi değilim' dedim yine de dinlemediler." Uygulama dolayısıyla 50 kişi mağdur edildi. Sözkonusu uygulamadan bir süre sonra vazgeçildi.

TBMM YÖK Araştırma Komisyonu'na bilgi veren İstanbul Üniversitesi Rektörü Kemal Alemdaroğlu, başörtüsü yasağı ve ikna odalarını savunurken, "Başörtüsü ile ilgili TBMM bir yasal düzenleme yapsın" önerisinde bulundu. Alemdaroğlu, başörtüsü ile ilgili tartışmaların son yıllarda neden arttığının sorulması üzerine ise, "Üniversite'nin bahçesine baktığımızda hep başörtülü görüyorduk. Manzaramızı bozuyorlardı" dedi.

Dişinden rahatsız olduğu için Ankara Trafik Hastanesi Diş Kliniği'ne giden Nimet Türk adlı başörtülü bayan, "Bu kıyafetle, seni tedavi etmeyiz, başka hastaneye git" denilerek hastaneden kovulmak istendi.

Malatya'daki AFRA Alışveriş Merkezinde okunan ezan, "halkın rahatsız olması" gerekçesiyle valilik tarafından yasaklandı.

Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Rektörlüğü tarafından düzenlenen halka açık Türk Sanat Müziği konserini izlemeye giden başörtülü bayanlar, Güzel Sanatlar Konferans salonuna alınmadılar.

Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi, nüfusuna "İslam" yerine "Şamanist" yazdırmak isteyen Yüce Altanhan'ın başvurusunu kabul etmedi.

FP Amasya Milletvekili Akif Gülle, Adıyaman Milli Eğitim Müdürlüğü İlköğretim Müfettişi Nevzat Aşkaroğulları imzasıyla ildeki bütün okul müdürlerine gönderilen "okulunuzda görevli olup, kılık ve kıyafet yönetmeliği hükümlerine uygun olarak davranmayan ve irticai faaliyetlerde bulunan personeller var ise ekteki formun doldurularak en geç 03.04.2000 tarihine kadar müdürlüğümüze bildirilmesi" şeklindeki yazıyı göstererek Milli Eğitim Bakanı Metin Bostancıoğlu'nun bundan haberdar olup olmadığını sordu.

ÜNİVERSİTELERDE YAŞANAN BASKILAR

KTÜ'de kılık kıyafet kontrolünün jandarma tarafından yapılmasına karar verildi. Bu arada KTÜ'ye bağlı Giresun Eğitim Fakültesi'ne alınmayan başörtülü öğrenciler diğer öğrenci arkadaşlarıyla oturma eylemi yaparak, yasağı protesto ettiler.

Ağrı Eğitim Fakültesi'nde 18 öğrenciye okuldan uzaklaştırma cezası verildi.

ORTAÖĞRETİM KURUMLARINDAKİ BASKILAR

Kırıkkale İHL'de 150 öğrenciye başörtülerinden dolayı 2 gün okuldan uzaklaştırma cezası verildi.

Kadıköy İHL'de başörtülü öğrencilerin başlarını açmalarına yönelik baskıları, veliler protesto ettiler.

Malatya İHL'ye Ankara'dan gönderilen üç müfettişin baskı uygulayarak başörtülü öğrencilerin başlarını açmaya zorladığı belirtildi.

Türkiye genelinde yapılan Açık Lise sınavlarına başörtülü öğrenciler alınmadılar.

KAMU GÖREVLİLERİNE YÖNELİK BASKILAR

İstanbul Eyüp İHL'de görev yaparken başörtüleri nedeniyle okuldan uzaklaştırılan 21 başörtülü öğretmen, okul yönetimi tarafından göreve çağırılıp aynı gün yine okuldan uzaklaştırıldılar.

Milli Eğitim Bakanlığı, başörtülü olduğu öne sürülen Malatya Mehmet Topsakal İlköğretim okulu öğretmeni Nefise Kuloğlu'nu soruşturmak amacıyla Malatya Milli Eğitim Müdürlüğü İlköğretim Müfettişi Osman Şahin'i görevlendirdi. Okula giden müfettiş, öğretmenin başı açık olarak derse girdiğini gördü ve Bakanlığa bir teklif getirmedi. Bu nedenle müfettiş Şahin hakkında soruşturma başlatılarak aylıktan kesme cezası verildi.

Balıkesir İHL'de derslere başörtüyle girdikleri için öğretmenler Fatma Nur Hacınebioğlu ile Hatice Dönmez'in memurluk hayatına son verildi. Sabriye Efe ve Şükran Şahin adlı öğretmenler de baskılar üzerine istifa etmek zorunda kaldılar.

İstanbul Mehmet Akif Ersoy İlköğretim Okulu öğretmeni Ayşe Bibe'nin görevine başörtülü olduğu gerekçesiyle son verildi.

YARGILAMALAR

İnsan Hak ve Özgürlükleri Platformu'nun organizasyonuyla 12 Aralık 1999 tarihinde düzenlenen "İnanca, Düşünce ve Emeğe Saygı" yürüyüşünde el ele tutuşup zincir oluşturmak suretiyle izinsiz gösteri yaptıkları iddiasıyla 87 kişinin yargılanmasına İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesi'nde başlandı.

Yıldız Teknik Üniversitesi'nin değişik bölümlerinde okuyan 30 öğrencinin 49 ayrı davasında yerel mahkemelerden olumsuz sonuç alınması üzerine davalar temyiz edilerek Danıştay'a taşındı.

Taksim Meydanına izinsiz cami yapmaya çalıştıkları iddiasıyla Taksim Camii Kültür ve Sanat Vakfı yöneticisi 14 kişi hakkında 5'er yıla kadar hapis istemiyle dava açıldı. Vakıf yöneticileri geçtiğimiz Ramazan ayında "Taksim namazgahı"nın temelleri atmışlardı.

ÖĞRENİM ÖZGÜRLÜĞÜ

Konya'da 8 yıllık kesintisiz zorunlu eğitimi protesto amacıyla çocuklarını okula göndermeyen yaklaşık 100 kişiye mahkeme kararı olmaksızın 949.330.800.-'er lira ceza verildi. İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün talebini onaylayan Kaymakam Ferda İleri, bir ilke imza atmış oldu.

Kısa süre önce fıtık ameliyatı geçirmesine karşın ders anlatamadığı gerekçesiyle öğretmeni Seval Çiftçi tarafından 220 kez komando dansı yaptırılan Elazığ Vali Tevfik Gür İlköğretim Okulu 5. sınıf öğrencisi Caner Gökçe'nin dikişleri patladı.

Batman'ın Beşiri İlçe Lisesi birinci sınıfında okuyan Nevzat Taşkıran'ın kulağı, Beden Eğitimi Öğretmeni ve Müdür Yardımcısı Fatma Günel'in attığı tokat sonucu patladı. Taşkıran'a 15 gün rapor verildi.

Gaziantep Kaşıbeyaz İlköğretim Okulu 1-F sınıfında yoksul aileler ve kapıcı çocuklarının özellikle toplandığı iddiaları Milli Eğitim Müdürlüğü raporu ile belgelendi. Yapılan inceleme sonucunda 28 öğrenciden 14'ünün kapıcı çocuğu olduğu kanıtlandı.

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Fakültesi öğrencisi H.Ç.; Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi'nde 7 öğrenci; 19 Mayıs Üniversitesi İnşaat Fakültesi öğrencileri Kemal Topkar ve Erdem Cabbaroğlu, Mersin Üniversitesi Felsefe Bölümü'nden Hasan Hüseyin Akbaba, öğrenciler arasında çıkan kavgalar sırasında yaralandılar.

İzinsiz basın toplantısı düzenledikleri gerekçesiyle 6 aydan 2 yıla kadar hapis istemiyle Samsun 4. Asliye Ceza Mahkemesi'nde yargılanan 7 öğretim üyesi beraat etti.

Üniversite Öğretim Elemanları Dayanışma Derneği tarafından düzenlenen "Yasaklar Gölgesinde Üniversite Sorunları" konulu panelde konuşan İÜ Hukuk Fakültesi eski Dekanı Prof. Dr. Aysel Çelikel, "Biz üniversitelerde düşüncelerin özgür olmasını istiyoruz. Ancak sistem buna müsaade etmiyor. Öğretim üyelerini yok sayıyor. Bu da öğrencilere yansıyor ve eğitimin kalitesi düşüyor." diye konuştu.

YÖK'ü protesto amaçlı bir eyleme katıldıkları gerekçesiyle İÜ Edebiyat Fakültesi'nde 12 öğrenciye iki hafta okuldan uzaklaştırma cezası verildi. Cezalar, Nisan ayında yapılacak vizelere denk getirildi.

ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜ

SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİNE YÖNELİK BASKILAR/SALDIRILAR

İHD İzmir Şube Başkanı Ercan Demir ile yönetim kurulu eski üyeleri Türkan Aslan, Songül Bilgiç, Birgül Değirmenci, Filiz Tamer, Yüksel Alp ve Ahmet Yıldız'a İzmir 8. Asliye Ceza Mahkemesi, 2908 Sayılı Dernekler Kanunu'na muhalefetten, önce 6'şar ay hapis cezası ve 1 milyon 950 bin lira para cezası verdi, sonra cezaları erteledi.

İzmir 3. Sulh Ceza Mahkemesi, parti binasında Emeğe Sesleniş bülteninin toplatılan sayısını bulundurmaktan EMEP Narlıdere eski ilçe başkanı Ahmet Gemici'ye 3 ay hapis, 15 milyon lira da para cezası verdi.

Ankara Merkez Kapalı Ceza ve Tutukevi Müdürü Rüstem Cinkılıç'ın da aralarında bulunduğu 12 kişiye, basın yoluyla hakaret ettiği iddiasıyla Tüm Yargı-Sen Genel Başkanı Tekin Yıldız hakkında 3 yıl 6 aydan 16 yıla kadar hapis istemiyle dava açıldı. Yıldız'ın basın mensuplarına yaptığı açıklamanın, 12 Aralık 1999 tarihli gazetelerde, "Ulucanlar Cezaevi'nde Skandal" başlıklı haberle verildiği bildirildi.

1 Mayıs için başta OHAL kapsamındaki iller olmak üzere Sinop ve Gaziantep'deki başvuruların yanı sıra EMEP Merzifon ve Tunceli Sendikalar Platformuna valiliklerce izin verilmedi. HADEP Şanlıurfa İl Gençlik Kollarının 8 Nisan'da düzenlemek istediği şölene valilikçe izin verilmedi.

Mafyanın cezaevlerindeki kirli ilişkileri üzerine açıklamalarda bulunan ve Bayrampaşa Cezaevi'nde gardiyan olarak görev yapan Tüm Yargı-Sen İstanbul Şube Başkanı Ali Yazıcı, silahlı saldırıya uğradı.

İzmir'de Özgür Üniversite'ye baskın düzenlenerek çeşitli dokümanlara el konuldu.

Ankara Valiliği, Tuncelililer Sosyal Kültür Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği'nin açtığı Kürtçe dil kursunu, Milli Eğitim'den izin alınmadığı gerekçesiyle yasakladı.

SIĞINMA HAKKINA YÖNELİK İHLALLER

Avrupa ülkelerine gitmek isterken İstanbul'da 58, İzmir'in Aliağa ilçesi Karadut mevkiinde 400 mülteci ülkelerine iade edilmek üzere gözaltına alındılar.

ÇALIŞMA YAŞAMINA YÖNELİK İHLALLER

ÖLENLER: Zonguldak'ın Kilimli beldesinde kömür ocağındaki göçük sonucu Hasan Yılmaz; Kastamonu'nun Araç ilçesi Çubukludere köyünde üzerine ağaç düşen Aziz Emik; Türkiye Kömür İşletmeleri Çayırhan Müessesi'nde gazdan zehirlenen üç işçiden biri olan Ali Arslan; Trabzon'un Of ilçesinde bir taş ocağında meydana gelen göçük nedeniyle Türkay Katırcı; Balıkesir Sanayi Bölgesi'nde bir binanın çatısında kaynak yaparken elektrik akımına kapılan Kamil Çatal; Ankara Keçiören'de bir fırındaki gaz patlamasından İrfan Başer; İstanbul Küçükçekmece'de inşaat halindeki bir binanın asansör boşluğuna düşen Selim Burak; İstanbul Sarıgazi'de çalıştığı inşaattan düşen Sebahattin Durmuş adlı işçiler hayatlarını kaybettiler.

İŞTEN ATILANLAR: Manisa'da kurulu Vestel AŞ'den 900 işçi; Antalya Büyükşehir Belediyesi'ne ait Ekdağ AŞ'den 31 işçi; Ordu Belediyesi'nden 309 işçi; Öz Gıda-İş İstanbul Şubesi'nden "istihdam fazlalığı" olduğu gerekçesiyle 3 işçi; İstanbul'da kurulu Tuzla Tersanecilik ve Turizm AŞ ile Türk-Ter Tersane ve Deniz İşletmeciliği AŞ'den 127 işçi; Antalya'da kurulu Club Hotel Sera'dan 90 işçi; İstanbul Beylikdüzü'nde kurulu Cihangirlik Dericilik'ten 260 işçi; İstanbul Yenibosna'da kurulu Şahnur Tekstil'ten 30 işçi; Tek Gıda İş Sendikası'na üye oldukları gerekçesiyle Köy-Tür'den 66 işçi; Ümraniye'de kurulu Korkmaz Tekstil'den 65 işçi; Halkalı'da kurulu Fatih Ökçe Sanayi ve Ticaret AŞ'den 22 işçi; Kayseri'nin Develi ilçesinde kurulu Asil Deri'den 120 işçi işten atıldı.

YARGI HABERLERİ

Malatya 2 Nolu DGM Başkanı Ali Öztürk, eşinin başörtülü olması ve "irticai bir yaşam" sürmesi nedeniyle Manisa'ya hakim kadrosuyla sürgün edildi. Müfettişlerin hazırladığı ön raporu değerlendiren Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, Öztürk'ün hakkındaki soruşturma tamamlanıncaya kadar, Malatya 2 Nolu DGM başkanlığı görevinde kalmasını sakıncalı buldu.

Kars Cumhuriyet Başsavcılığı, HADEP Genel Merkezi tarafından basılan Nevruz afişlerine ilişkin, "W" harfi, sarı-kırmızı-yeşil renkleri ve güvercinle bölücülük propagandası yapıldığı gerekçesiyle soruşturma başlattı. Savcılık afişteki güvercinle "Türkiye'de esaret olduğunun" ima edildiği iddiasında bulundu.

İzmir 2. Ağır Ceza Mahkemesi, üstünü aramak isteyen polise hakaret ettiği iddiasıyla avukat Oya Karasu'yu 2 ay hapis, 1.5 milyon lira da para cezasına mahkum etti, ceza ertelendi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Farsça kökenli olduğu halde özellikle Kürtlerin kullandığı ve "müjde" anlamına gelen "mizgin" isminin, nüfusa kaydedilebileceğine karar vererek, ailelerin çocuklarına isim seçme özgürlüğünün yolunu açtı. Genel Kurul, kararını "İsim kişinin onurudur. Seçme özgürlüğü vardır. Bir kimsenin toplumda tanınıp çağrıldığı adı kayden de taşıması onun doğal hakkıdır" gerekçesine dayandırdı. Kızına "Mizgin" adını koymak isteyen Bitlisli Nezir Durak'a Güroymak Asliye Hukuk Mahkemesi, "Mizgin ismi Türk dilinde yoktur, zıt anlamlar içermekte, milli kültüre, örf ve adetlere uygun düşmemektedir. Kamu vicdanını incitecek niteliktedir" cevabını vermişti. Baba Durak'ın temyizi üzerine Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararını "kişinin toplum içinde bilinip tanındığı adını kayden de taşıması doğal hakkıdır, bunun bir sakıncası yoktur" gerekçesiyle bozmuştu. Yerel mahkeme eski kararında direnince dosya, Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gelmiş ve Kurul, direnme kararını oy çokluğuyla onaylamıştı. Babanın karar düzeltme isteminde bulunması üzerine Kurul, kendi kararını 14'e karşı 30 oyla kaldırdı ve mahkemenin "yasak" yönündeki kararını bozdu.

Adalet Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu, "Hizbullah'la bağlantısı" olduğu iddiasıyla Ankara Adliyesi adli yargı hakim adayı Mehmet Mehdi Oğuz için "ihraç" kararı verdi. Ankara DGM Savcısı Nuh Mete Yüksel'in, Hizbullah örgütü üyesi olduğu gerekçesiyle TCK'nın 168. maddesinden dava açtığı Ankara Adliyesi Stajyer Hakimi Mehmet Şefik Kocaağa'nın ihraç talebi ise savunmasının istenmesi amacıyla ertelendi.

Hamile eşini karnındaki bebeği ile beraber 12 yıl önce doğum esnasında Dr. Ercan Altınbaş'ın ihmali sonucu kaybeden Memiş Akosman, 3.5 milyar harcarayarak verdiği hukuk mücadelesinden Trabzon İdare Mahkemesi'nin kararıyla 108 bin lira tazminat kazandı.

Polatlı Asliye Ceza Mahkemesi, bir fabrikadan kangal cinsi köpek çalan Ali P., Levent C., Selçuk L, ve Ercan H.'ye 1 yıl 5 ay ile 4 yıl 8 ay 20 gün arasında hapis cezası verdi. Selçuk Y.'nın dışındakilerin cezası "yaş küçüklüğü ve sabıkasız" oldukları gerekçesiyle ertelendi.

"Tekfir" örgütüne mensup oldukları iddiasıyla Muhammet, Abdullah ve Hatice Atay ile Havva Topçu'nun yargılandığı duruşmada Ankara 1 Nolu DGM Başkanı Mehmet Orhan Karadeniz, sanıkların nüfus cüzdanı taşımadıklarını belirtmeleri üzerine, Suudi Arabistan cüzdanına sahip olup olmadıklarını sordu. Sanıkların "Orası İslam devleti değil" sözleri üzerine Karadeniz, "Siz o zaman Ay'a gidin. Siz ruh olmuşsunuz" derken, Cumhuriyet Savcısı Dilaver Kahveci de "Astronomiyi iyi öğrenin, uzaya çıkın; siz orada güzel bir yer bulursunuz" dedi.

Tuğgeneral Yalçın Işımer'in GATA'nın açılışında yaptığı konuşma nedeniyle hakkında suç duyurusunda bulunduğu için Hatay'dan Erzincan'a sürgün edilen Savcı Ali Karcı'ya Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, "kınama" cezası verdi. Hakkında soruşturma da açılmış olan Karcı, baskılara dayanamayarak sonunda istifa etti.

Adana Cumhuriyet Savcısı Sacit Kayasu'nun, 12 Eylül darbesinin mimarı ve 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in cezalandırılması istemiyle hazırladığı iddianame, Adana Cumhuriyet Başsavcılığı'nca, "iddianamede yer alan delillerin yetersizliği" gerekçesiyle işleme konulmadı. Adalet Bakanlığı da Kayasu hakkında idari soruşturma başlattı. FP İstanbul Milletvekili Nazlı Ilıcak, Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk'e, Kayasu hakkında neden tahkikat başlatıldığını sordu. Bu arada Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu da Kayasu'ya "kınama cezası verdi. Daha sonra Kayasu "tedbiren" görevden uzaklaştırıldı. Bunun üzerine Savcı Kayasu tepkisini, "Eğer geceyarısı bir bayan milletvekilinin evini bassaydım, beni başsavcı bile yaparlardı" şeklinde dile getirdi.

Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK), Gercüş Cumhuriyet Savcısı Kerim Uysal'ı, "Hizbullah'la bağlantısı saptanan Hasankeyf Sağlık Ocağı Doktoru Abdülgani Yıldırım'ı serbest bıraktığı" gerekçesiyle soruşturma sonuçlanana kadar açığa aldı. Uysal'ın, Bakanlığa ulaşan bir ihbar üzerine harekete geçen müfettişlerin, durumu HSYK'ya bildirmesi üzerine açığa alındığı belirtildi.

* * *

Çıkar amaçlı suç örgütü kurmakla suçlanan Adnan Oktar ve 35 arkadaşının yargılanmasına İstanbul 1 Nolu DGM'de başlandı.

Cumhuriyetin 75. Yıldönümü kutlamaları sırasında Anıtkabir'e uçakla intihar saldırısı düzenlemeyi planladıkları iddia edilen sanıklardan Mehmet Demir 18 yıl 9 ay ağır hapis, Kuddusi Armağan, Ahmet Coşman, Halis Serin, Kenan Bingöl, Erkan Kuşkaya, Tanju Pekdemir, Selami Boztepe, Tuncay Göğ, Seyit Ahmet Bal ve Muhlis Özölçer'e de 12 yıl 6'şar ay ağır hapis cezası verildi. Davada 4 sanık daha çeşitli cezalara çarptırılırken, 15 sanık da beraat etti.

Abdullah Öcalan'ın Türkiye'ye getirildiği sıralarda yürüyüş yaparak slogan attıkları iddiasıyla 5 ilköğretim okulu öğrencisi ile iki öğretmenin yargılanmasına Diyarbakır 4 Nolu DGM'de devam edildi. Sanıkların örgüt üyeliğinden 12 yıl 6 aydan 15 yıl yıla kadar hapisleri isteniyor.

İsrail'den ithal edilerek Emniyet Genel Müdürlüğü'ne hibe edilen, ancak daha sonra kaybolduğu anlaşılan ve çeteler tarafından kullanıldıkları kanıtlanan 30 adet Uzi ve Baretta marka silah ve susturucu ile ilgili olarak Ankara 6. Asliye Ceza Mahkemesi, Özel Harekat Dairesi eski Başkanvekili İbrahim Şahin'e "görevi ihmal"den bir yıl ceza verdi; 14 sanık ise beraat etti.

Mardin'in Kızıltepe ilçesinde "PKK lehine örgütlenme çalışmaları yaptıkları" iddiasıyla yargılanan 8'i lise öğrencisi 10 kişi, Diyarbakır 1 Nolu DGM tarafından 2 ila 12 yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırıldılar.

PKK'yla bağlantıları olduğu iddiasıyla Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı Feridun Çelik, Siirt Belediye Başkanı M. Selim Özalp ve Bingöl Belediye Başkanı Feyzullah Karaaslan'ın da aralarında bulunduğu 17'si tutuklu 22 sanığın yargılanmasına Diyarbakır DGM'de başlandı. Sanıkların çeşitli hapis cezalarına çarptırılmaları istenirken, 7 kişi tahliye edildi.

Mahkeme kararları olmadan telefonları dinlenen Yargıtay 8. Ceza Dairesi Başkanı Naci Ünver'in İçişleri Bakanlığı aleyhine açtığı dava sonuçlandı. Ankara 10. İdare Mahkemesi, Ünver'e 7.5 milyar lira tazminat ödenmesine karar verdi. Ünver, tazminat kararının Türkiye'nin herşeye rağmen bir hukuk devleti olduğunu gösterdiğini ve "Hukukun ihlalinin tespit edildiğini" söyledi.

Eski Milletvekili Mahmut Alınak, 12 Eylül'de yönetime el koyan Kenan Evren ve generallerin idamla yargılanmaları istemiyle yaptığı suç duyurusunun geri çevrilmesi nedeniyle iç hukuk yolları tükendiğinden 12 Eylül döneminde uğradığı hak kayıplarının tazmini için AİHM'ye başvurdu.

AİHM, Danimarka'nın, vatandaşı Kemal Koç'a işkence yapıldığı gerekçesiyle Türkiye aleyhine açtığı dava "dostane çözümle" sonuçlandı. Kemal Koç'a 35 milyar lira gibi yüksek bir bedel ödemeyi kabul eden Türkiye, böylece hak ihlali mahkumiyetinden kurtuldu. Türkiye ilk kez bir devletin işkence şikayeti üzerine yargılandığı ve hatasını kabul ettiği bu davada, yine ilk kez işkence nedeniyle bu kadar yüksek para ödemeyi kabul etti.

AİHM, gözaltında işkence gördüğünü iddia ederek başvuruda bulunan Sevtap Veznedaroğlu'nu haklı bularak Türkiye'yi 3 bin dolar maddi tazminat ödemeye mahkum etti.

İNSAN HAKLARI POLİTİKALARI

Emniyet Genel Müdürlüğü Araştırma Planlama ve Koordinasyon Dairesi Başkanı Nihat Dündar, Türk polis teşkilatının 2000'li yıllarda çok büyük değişiklikler göstererek, "Artık 'devlet polisi' yerine 'millet polisliği' egemen olacak" dedi. Dündar, "İnsanın ve bireyin devlet için değil, devletin insan ve birey için var olduğu" anlayışının egemen olacağını ileri sürdü.

Alman Cumhurbaşkanı Rau ile görüşen Başbakan Bülent Ecevit, İslam Federasyonu tarafından Almanya'daki Türk vatandaşlarının çocuklarına İslam dersi verilmesinin önünün açılmasından rahatsızlık duyduğunu söyledi. Ecevit, Rau'ya kendilerinden istekte bulunulması halinde, Almanya'daki Türk çocuklarının din eğitimi için Türkiye'nin laikliği benimsemiş öğretmenler gönderebileceğini ve din dersi verme hakkının sözkonusu kuruluşun elinden alınması isteğini aktardı. Cumhurbaşkanı Rau da, bunun Alman anayasasına göre mümkün olmadığını, kararın bir yargı organı tarafından alınmış olduğunu söyledi.

İzmir Barosu'nun "Yargı Reformu 2000" sempozyumunda konuşan Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk, idam cezasının uzun vadede kaldırılması gerektiğini söyledi.

Devlet Bakanı Mehmet Ali İrtemçelik tarafından İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu'na hazırlatılan İnsan Hakları Başkanlığı yasa tasarısını Bakanlar Kurulu'na sevketmeyen Başbakanlık Müsteşarı Ahmet Şağar'ın metin üzerinde değişiklikler yaptığı belirtildi. Şağar'ın değişikliğiyle, yapılanması öngörülen Danışma Kurulu'nun, tek kişilik bir kadro olan "İnsan Hakları Sekreterliği"ne dönüştürüldüğü belirtildi.

Anayasa değişikliği paketinin ikinci tur oylaması öncesinde "açık oy" krizi yaşandı. Oylamadan yaklaşık iki saat önce bir basın toplantısı düzenleyen Başbakan Bülent Ecevit şunları söyledi: "Demokrasi açıklık rejimidir. Benim siyasal yaşamımda da gizliliğin yeri yoktur. Bir milletvekilinin kullanmadan önce veya sonra oyunu açıklamasına kimse engel olamaz. Zaten anayasa değişikliği için hazırlanan önergeye 406 imza verenler oylarının rengini 29 Mart günü zorunlu olarak açıklamışlardır. Ancak birinci tur oylamalarda imza sayısının bir hayli altında oy çıkınca her milletvekili töhmet altında kalmıştır. Bu yüzden TBMM'nin saygınlığına da gölge düşmüştür. İmza sayısı ile oy sayısı arasındaki çelişkiyi mutlaka gidermek gerekir. Bunun da yolu isteyenlerin oylarını açıkça kullanmalarıdır. 1995'deki anayasa değişikliği oylamalarında da isteyenler oylarını açıkça kullanmışlardır. Dün sayın Barolar Birliği Başkanının da belirttiği gibi bu yüzden Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı vermesi sözkonusu değildir. Dileğim her milletvekilinin kendi imzasına gözler önünde sahip çıkmasıdır." Ecevit'in "açık oy kullanın" telkinine, FP Grup Başkanvekili Bülent Arınç, "Başbakan, milletvekillerine şantaj yapmak istiyor. Anayasa ihlaline açıkça işaret veriyor" diye sert tepki gösterdi.

Anayasa Mahkemesi'nin kuruluş yıldönümünde konuşan Mahkeme Başkanı Ahmet Necdet Sezer şunları söyledi: "Sorumsuz cumhurbaşkanının yönetimi paylaşması kabul edilemez. Anayasamızda cumhurbaşkanına tanınan yetkiler, parlamenter demokrasinin sınırlarını aşmaktadır. Cumhurbaşkanının tek başına yaptığı işlemler de yargının denetimine tabi olmalıdır. Anayasa Mahkemesi üyelerini ve Yargıtay Başsavcısı'nı Cumhurbaşkanı seçmemelidir. Özgürlükçü, çoğulcu yeni bir anayasa yapılsın. Bireyler devlet için değil, devlet bireyler için var olmalıdır. 12 Eylül yasalarına yargı yolu açılsın, Anayasanın geçici 15. maddesi kalksın. Kişilere özel yasa ve anayasa değişikliklerinden vazgeçilsin. Hak arama özgürlüğü önündeki engeller kaldırılsın. Olağanüstü hal kararnameleri denetlenebilsin. Yüksek Askeri Şura kararları dahil idarenin her türlü eylem ve işlemi yargı denetimine tabi olsun."

Türkiye'de tutuklu bulunan siyasi suçluların serbest bırakılmasını isteyen Avrupa Parlamentosu, 312. maddenin Kopenhag Kriterlerine uygun olmadığını; Başbakan Bülent Ecevit'in kendisini ziyaret eden Avrupalı parlamenterlere 312. maddeyi kaldırma sözü verdiğini hatırlattı.

İçişleri Bakanı Sadettin Tantan, polis teşkilatının kuruluşunun 155. yıldönümü nedeniyle yaptığı konuşmada "Vatandaşın sorunlarına adil, tarafsız ve insancıl yöntemlerle çözüm bulunuz" dedi.

Kayseri Valisi Nihat Canpolat, polis teşkilatının kuruluşunun yıldönümü dolayısıyla yaptığı konuşmada "İnsan hakları insan olanlara gösterilecek bir haktır" dedi. Canpolat ayrıca, "Türk polisi sonuna kadar insan haklarına saygılıdır. Zaman zaman mutlaka ihlaller olacaktır. Ancak, insan hakları da insan olanlara gösterilecek bir haktır. İnsanlıktan çıkmış, devlet, millet, Atatürk düşmanlarına, toplumun huzurunu, birliğini ve dirliğini bozanlara, insan hakları çerçevesinde saygı göstermedin diye polisi suçlamak bize acı gelmektedir." dedi. Bu konuyu değerlendiren İnsan Haklarından Sorumlu Devlet Bakanı M. Ali İrtemçelik, "Uygar toplumlarda, bunlar, hele kamu görevlileri tarafından, bazen var, bazen yok farz edilebilecek, keyfi değerlendirmelere tabi tutulabilecek, öfkeye kapıldığınızda sahibinden esirgeyebileceğiniz haklar değildir. İnsan hakları istisnasız bütün bireylerin bizatihi insan oluşlarıyla birlikte kazandıkları dokunulmaz nitelikteki haklardır. Hiç şüphesiz ki insan haklarına saygı, suçluların sığınağı olamaz. Ancak, hemen eklemek gerekir ki, insan haklarına saygı, çok önemli bir kamu hizmeti veren, bu hizmeti bazen fevkalade zor psikolojik koşullarda vermek durumunda kaldığını bildiğimiz polisimizin görevini layıkıyla yapabilmesine engel olarak da addedilmemelidir."dedi.

Adalet Bakanlığı, Çocuk Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkındaki Kanun'da değişiklik yapan bir yasa tasarısı hazırladı. Tasarı ile çocuk mahkemelerinde yargılama yaşı 15'ten 18'e çıkarılırken, buna gerekçe olarak 18 yaşından küçüklerin yetişkinlerden farklı özelliklere sahip olmaları gösterildi. Hazırlanan tasarıda, çocuklara kesinlikle hiçbir koşulda kelepçe takılmayacağı vurgulandı.

Başbakanlık İnsan Hakları Koordinatör Üst Kurulu'nca "İnsan Hakları Açısından Çocukların Sorunları ve Çözüm Önerileri" başlıklı bir rapor hazırlandı. Raporda, Çocuk Hakları Sözleşmesi, sağlık, eğitim ve çalışma alanında alınması gereken bazı önlemlere yer verildi.

PKK'lı militanların büyük oranda Türkiye'yi terketmelerini gözönünde bulunduran TSK'nın bölgede, mayın temizleme harekatı başlatacağı belirtildi. Çalışmalara, yaz aylarında başlanacağı bildirildi.

Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in Çingene uyarısı üzerine harekete geçen İnsan Haklarından Sorumlu Devlet Bakanı M. Ali İrtemçelik, Başbakanlığa gönderdiği yazıda, "Çingenelere yönelik önyargıların yürütülebilecek çeşitli faaliyetlerle kısa süre içinde ortadan kalkması mümkün değildir. Ancak yine de bu alanda Milli Eğitim Bakanlığı, Türk Dil Kurumu ve Diyanet İşleri Bakanlığı'nca çalışmalar başlatılmasının ve özellikle sözlük ve ansiklopedilerde yer aldığı belirtilen onur kırıcı ifadelerin düzeltilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir" dedi.

Avrupa Konseyi İşkenceyi Önleme Komitesi üyesi Safa Reisoğlu, Türkiye'nin işkence sorununu çözmek için iyi niyetli olduğunu ancak gereğini yapmadığını savunarak, "Avrupa'ya dahil olmak isteyen bir ülke, işkence sorununu çözmek zorundadır" dedi.

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanı Sema Pişkinsüt, "İnsan hakları konusunda kendisini en çok geliştiren polis teşkilatı. Yargıda ise kımıldama var, ancak yetersiz. Adli Tıp Kurumu'nda ise eksiklikler var. Kendini yenileme çabası, eğitim ve nezarethanelerle ilgili mevzuatları uygun hale getirme konusunda en ileri çalışmaları polis teşkilatı yapıyor" dedi.

DÜNYA İNSAN HAKLARI RAPORU

BM İnsan Hakları Komisyonu'nun Çin'deki insan hakları ihlallerini kınama girişimine yeterli destek bulunamadı.

Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 15 ülkenin, İnsan Hakları Komisyonu'na sunduğu "İnsan Hakları ve Terörizm" kararnamesi, 53 komisyon üyesi ülkeden 27'sinin kabul, 13'ünün ret oyu vermesiyle kabul edildi. Somut bir yaptırımın dile getirilmediği kararnamede terörizm kınanarak, hiçbir koşulda ve hiçbir yerde onaylanamayacağı, terörizmin insan hakları ihlallerinin önlenmesi gerekçesiyle kullanılamayacağı vurgulanıyor.

Uluslararası Af Örgütü, geçen yıl dünyada sadece bilinen kayıtlara göre 1813 kişinin idam edildiğini bildirdi ve bu cezanın kaldırılması için bir kez daha çağrı yaptı. Dünyadaki idam sayısının yarıdan çoğunun Çin Hak Cumhuriyeti'ne ait olduğunu hatırlatan Af Örgütü, 1998 yılında 2258 olan dünya toplamına göre 1999'da idamlara azalma görüldüğü halde, ABD, İran ve Suudi Arabistan'da infazların arttığına dikkati çekti.

BM Acil Yardım Koordinatörü Carolyn McAskie, Kuzeydoğu Afrika'daki Etiyopya, Kenya, Eritre, Tanzanya, Burundi, Sudan, Uganda gibi ülkeleri etkisi altına alan kuraklık nedeniyle toplu çocuk ölümlerinin başladığını belirtirken, "16 milyon insanın da önümüzdeki Mayıs ve Haziran'ı çıkarıp çıkaramayacağı belli değil" dedi.

Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi tarafından hazırlanan bir rapora göre, dünyada 18 yaşın altında çeşitli silahlı çatışmalarda görev yapan 300 bin civarında çocuk askerin bulunduğu belirtildi.

Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi Başsavcısı Carla Del Ponte, Kosova'da "en az 300 toplu mezar bulunduğunu" belirterek mezarların hepsinin açılacağını söyledi.

ABD: Teksas-Meksika sınırında Pablo Pineda adlı bir gazetecinin cesedi bulundu. Tennessee eyaletinde 40 yıl aradan sonra, 8 yaşındaki bir kızı tecavüz ederek öldüren Robert Coe adlı kişi zehirli iğneyle idam edildi. IMF ve Dünya Bankası politikalarına karşı Washington'da düzenlenen gösterilere sert bir şekilde müdahale eden polis, yüzlerce kişiyi gözaltına aldı. Denizden kurtarıldıktan sonra verildiği Miami'li akrabalarının yanından silahlı federal ajanların baskınıyla alınan Elian, akrabalarının açtığı davanın sonuçlanmasına kadar babasına verildi. Baskına onayı, bizzat Başkan Clinton'ın verdiği belirtildi. Preston Smith Cezaevi'nde çıkan ayaklanmada bir mahkumun hayatını kaybettiği bildirildi. Oklahoma eyaletinde bir kadını öldüren Michael Donald ile bir polis memurunu öldüren Ronald Keith Boyd adlı kişiler zehirli iğneyle idam edildiler. Pitsburg kentinde silahıyla sokağa çıkan ırkçı beyaz avukat Richard Baumhammers, Yahudi komşusunu, iki Çinli'yi, Hintli bir manavı ve zenci bir genci öldürdükten sonra iki sinagoga ateş açarak duvarlarına gamalı haç çizdi.

ALMANYA: Birebak kentinde evlerine düzenlenen baskınla gözaltına alınan Musa Ulaş ve oğlu Baran Ulaş, Türkiye'ye gönderildi.

AVUSTURYA: Mülteci olarak bulunan Kosovalı Arnavutlar ile hükümet arasındaki gerginliğin iyice artmasından mültecilerin "kaçak" durumuna düşme tehlikesi yaşadıkları belirtildi.

BOSNA HERSEK: Başkent Saraybosna çevresinde savaştan kalma mayınların patlaması sonucu 3 çocuk hayatını kaybetti. Srebrenica yakınlarında, Sırplarca katledilen Müslümanlara ait olduğu sanılan 47 iskelet bulunurken çeşitli yerlerde açılan mezarlardan da 83 ceset çıkarıldı.

CEZAYİR: Mascara bölgesinde bir toplu mezardan 15 ceset çıkarıldı.

ÇEÇENİSTAN: Human Rights Watch, Çeçenistan'daki Rus askerlerinin Çeçen kadınlara tecavüz ettiklerine dair yeni bilgilere ulaştıklarını açıkladı. Örgüt, Grozni'nin güneyindeki Tangji-Chu adlı köyde 18 yaşındaki Heda Kungayeva'nın Rus askerleri tarafından tecavüz edildikten sonra öldürüldüğünü açıkladı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e de bir çağrı yapan örgüt, Tangji-Chu köyü etrafındaki ablukanın kaldırılmaması halinde 4 bin sivilin su ve yiyecek yokluğundan ölme tehlikesinin bulunduğunu söyledi. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Mary Robinson, aylar süren engellemenin ardından gittiği Çeçenistan'da "güvenlik" gerekçesiyle sadece bazı yerleri görebildi. İşkence yapılan kamplara sokulmayan Robinson, Grozni'de bir hastaneyle Pazar yerini gezebildi. Burada konuştuğu bir kadın ise, başından geçenleri ağlayarak anlattı. BM İnsan Hakları Komisyonu, Moskova'dan, Çeçenistan'daki insan hakları ihlallerinin soruşturulması için ulusal bir komisyon kurulmasını istedi. Son altı ayda İnguş-Çeçen sınırını geçen mülteci sayısının 325 bin 640'a ulaştığı belirtildi. Avrupa Konseyi, Luxemburg'ta yapılan bahar toplantısında, Çeçenistan'a uygulanan şiddetin etnik soykırım olduğunu kabul ederek, Rusya'nın oy kullanma hakkını askıya aldı. Esir alınan 9 Rus askeri, kurşuna dizildi. Çeçenler, bu askerleri, bir Çeçen kızına tecavüz ederek öldüren bir Rus albayıyla takas etmeyi önermişlerdi. Ruslar, bu öneriyi reddedince askerler infaz edildi.

ÇİN: Uluslararası Af Örgütü, geçen yıl dünya genelinde 1813 kişinin idam edildiğini ve bunun yarıdan fazlasının Çin Halk Cumhuriyeti'ne ait olduğunu belirtti. Falun Gong tarikatının gösterileri sırasında 95 kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanlar arasında 8 gazeteci de bulunurken, geçen yılki gösteriden bu yana 35 bin kişinin gözaltında tutulduğu belirtildi. Guigang Belediye Başkan Yardımcısı Li Çenglong, rüşvet almak suçundan idam edildi.

ENDONEZYA: Ache bölgesinde iki sivil öldürülürken, 8'inin de cesedi bulundu. Gode kenti ve çevresinde çoğunluğu çocuk 450 kişi açlıktan hayatını kaybetti. Moluk adalarındaki Müslüman-Hristiyan çatışmalarında 4 kişi öldü; sözkosunu adalarda 15 aydan beridir devam eden çatışmalar dolayısıyla 2000'den fazla kişinin hayatını kaybettiği belirtildi.

FİLİPİNLER: Mindanao adasında, ordu güçlerinin Müslüman gerillalara yönelik saldırısında 41 gerilla öldü.

FRANSA: Fas kökenli hamile bir kadını 25 Mart gecesi Paris yakınlarında döven polisler hakkında soruşturma açıldığı belirtildi.

GUATEMALA: Toplu taşımacılığa yapılan zammı protesto edenlerin üzerine polisin açtığı ateş sonucu 4 kişi öldü.

GÜRCİSTAN: İdam cezasını kaldıran Avrupa Sözleşmesi onaylandı.

IRAK: ABD ve İngiliz savaş uçaklarının ülkenin güneyini bombalaması sonucu 14 sivilin yaralandığı açıklandı. Irak Komünist Partisi, Bağdat yönetiminin 1997 yılından bu yana "cezaevlerini temizleme" kampanyası çerçevesinde 122 kişiyi öldürdüğünü ileri sürdü. Sağlık Bakanlığı, BM ambargosu nedeniyle geçen ay 9328 kişinin öldüğünü açıkladı.

İRAN: Çahbar kentinde bir parkta meydana gelen patlama sonucu bir çocuk öldü. 17 gazete ve dergi; İslami yasalara, kutsal değerlere, İran İslam Cumhuriyeti'ne, toplumun yararına, milli güvenlik ve milli birliğe karşı yazılar yayınladıkları gerekçesiyle kapatılırken; bazı gazeteciler de tutuklanarak hapse atıldı.

İNGİLTERE: Berinsfield bölgesinde Christopher Barton (17) adlı siyah genci, ırkçı beyazlar üzerine benzin dökerek yakmak istedi.

İSRAİL: Filistinlilerin yerleşim yerlerini işgal etmeye devam ederken, savaş uçakları da Lübnan'ın güneyini bombalamayı sürdürdüler.

İSPANYA: ETA üyesi Juan Manuel Soares, 1986 yılında 12 kişinin ölümüyle sonuçlanan bombalama olayına karışmaktan 1401 yıl hapse mahkum edildi.

İTALYA: İtalya'da muhalefet, mültecilerin ülkeye kaçak girişlerinin 10 yıl süreyle yasaklanmasını istedi. Lecce kenti sahilinde Irak'lı bir mültecinin boğularak öldürülmüş cesedi bulundu.

KEŞMİR: Hint güvenlik görevlilerinin gösteri yapan halkın üzerine ateş açması sonucu yedi kişi öldü. Hint askerleriyle Müslüman gerillalar arasında çıkan çatışmalarda 15 gerilla öldü.

MALEZYA: Filipinli Müslüman gerillalar oldukları belirtilen bir grup, 10'u turist 21 kişiyi kaçırdılar.

MISIR: İsrail'le işbirliği yapan Başbakan Yardımcısı Yusuf Vali'ye hakaret ettikleri gerekçesiyle muhalif iki gazeteciye 1 yıl hapis, bir gazeteciye de para cezası verildi.

LÜBNAN: İsrail savaş uçakları ülkenin güneyini bombalamaya devam etti; 1 işçi öldü, 3 işçi de yaralandı.

ÖZBEKİSTAN:Taşkent yakınlarında içinde 62 cesedin bulunduğu bir toplu mezar bulundu.

PAKİSTAN: Askerlerin darbesi sonucu iktidardan indirilen devrik Başbakan Navaz Şerif, Karaçi'deki terörle mücadele mahkemesi tarafından ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Balvali bölgesinde Şii mezhebi taraftarlarının toplantı yerine bırakılan bombanın patlaması sonucu 15 kişi öldü.

SOMALİ: Ülkenin güneyinde aynı etnik kökenden iki kabile arasında meydana gelen çatışma sonunda 14 kişi öldü, 20 kişi de yaralandı.

SRİ LANKA: Tamil gerillalarıyla askerler arasında süren çatışmalarda 30 gerilla öldü.

SUUDİ ARABİSTAN: Dışişleri Bakanı'nın siyasi ilişkilerden sorumlu yardımcısı Prens Turki bin Muhammed, Suudi Krallığı'nın insan haklarına duyduğu saygı nedeniyle, insan hakları konusunda hem resmi hem de resmi olmayan sivil toplum kuruluşları kurulmasının planlandığını söyledi. Nacran kentinde İsmailiye mezhebi yanlıları ile güvenlik görevlileri arasında çıkan çatışmalarda 40 kişinin öldüğü bildirildi. Sudanlı Camal el Beşir Adem'i bıçakla öldüren Etiyopya uyruklu Cemal Nur Zayno kılıçla idam edildi.

TUNUS: Geçen yıldan beri pasaportu elinden alınan ve sürekli olarak tehdit edilen gazeteci Tevfik Ben Birck'in, Aloes Yayınevi binasında yaklaşık dört hafta süren açlık grevine polis son verdi.

________________________

(*) Bu Rapor, MAZLUMDER İnsan Hakları İhlallerini İzleme Komisyonu'nca hazırlanmıştır.

YAYIN BİLGİLERİKategori Adı Yurt İçi RaporlarTarih 2000-04-30
Şube ve Temsilcilerimiz
mazlumder-genel-merkez
İnsan Hakları ve Mazlumlar İçin Dayanışma Derneği - MAZLUMDER GENEL MERKEZ
Adres: Molla Gürani Mh. Şehit Pilot Mahmut Nedim Sk, No: 5 Kat: 4 Fatih / İSTANBUL (Aksaray Metro Durağı B Kapısı Karşısı)
E-posta: mazlumder[a]gmail.com | Telefon: +90 (0212) 526 2440 | Faks: +90 (0212) 526 2438

Ziyaretçi Sayımız : 4679406